QĐND - Công ty Cổ phần (CP) Supe phốt phát và hóa chất Lâm Thao-tiền thân là Nhà máy Supe phốt phát Lâm Thao-là một trong những con chim đầu đàn của ngành hóa chất Việt Nam trên miền Bắc xã hội chủ nghĩa từ những năm 60 của thế kỷ trước. Trải qua hơn nửa thế kỷ sản xuất, chiến đấu và phát triển, công ty đã hai lần vinh dự được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lao động (năm 1985 và năm 2000); Anh hùng LLVT nhân dân (năm 1999), Huân chương Hồ Chí Minh (năm 2006)… và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Một góc phân xưởng đóng gói sản phẩm phân bón.

Trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Công ty CP Supe phốt phát và hóa chất Lâm Thao đã vượt qua muôn vàn khó khăn, tiếp tục phát triển và trở thành đơn vị điển hình toàn diện của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp bình quân hằng năm đạt 2,4%; tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân 10 năm gần đây đạt 16,3%; thu nhập bình quân hằng tháng của người lao động năm 2014 đạt 9,8 triệu đồng... Công ty còn là một điểm sáng về bảo vệ môi trường, trật tự-an ninh và hoạt động xã hội, đền ơn đáp nghĩa... Trong thành tích chung ấy có sự đóng góp quan trọng của kỹ sư, Thạc sĩ Nguyễn Duy Khuyến, Bí thư Đảng ủy, Tổng giám đốc công ty.

Năm 1978, sau khi tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Cơ khí luyện kim ở Ba Lan, Nguyễn Duy Khuyến về nước công tác tại Viện Luyện kim đen Thái Nguyên. Vốn được sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân ở Lâm Thao-Phú Thọ, ông luôn luôn trăn trở với năng suất lương thực gắn liền với cái ăn của người dân. Đặc biệt, từ khi được chuyển về công tác ở quê hương Lâm Thao và gắn bó với nhà máy sản xuất phân bón nông nghiệp, ông dành thời gian và tâm trí tìm hiểu về sản xuất nông nghiệp, năng suất, chất lượng cây trồng và cách sử dụng phân bón của nông dân. Nguyễn Duy Khuyến đã trải qua nhiều cương vị công tác và trở thành người quản lý cao nhất của công ty, cùng tập thể lãnh đạo chèo lái doanh nghiệp tiếp tục tiến lên trong những năm kinh tế thế giới suy thoái nghiêm trọng và tác động không nhỏ đến nền kinh tế nước nhà.

Kỹ sư, Thạc sĩ Nguyễn Duy Khuyến, Bí thư Đảng ủy, Tổng giám đốc Công ty CP Supe phốt phát và hóa chất Lâm Thao.

Đến những năm đầu của thiên niên kỷ mới, Nhà máy Supe phốt phát Lâm Thao đã trở nên “già cỗi” với dây chuyền công nghệ lạc hậu, cũ kỹ. Làm thế nào để cạnh tranh được với sản phẩm của những doanh nghiệp trẻ trong nước có công nghệ sản xuất hiện đại hơn? Làm thế nào để cạnh tranh được với sản phẩm nhập ngoại ồ ạt trong thời đại mở cửa? Làm thế nào để có nhiều sản phẩm khắc phục được những hạn chế về khí hậu, thời tiết, thổ nhưỡng và tập quán canh tác của nông dân Việt Nam? Từ những trăn trở ấy, Nguyễn Duy Khuyến đã mạnh dạn chủ trì đề tài nghiên cứu sản xuất loại phân bón đa dinh dưỡng từ các nguyên liệu sẵn có tại chỗ và phát huy các sản phẩm truyền thống của công ty. Ngoài việc sản xuất thành công loại phân bón thỏa mãn các dinh dưỡng đa lượng, trung-vi lượng cho cây trồng, cải tạo đất phèn chua, chiêm trũng... và các loại phân bón lót, bón thúc theo từng giai đoạn phát triển của cây trồng..., Nguyễn Duy Khuyến còn nghiên cứu, đề xuất chương trình bón phân khép kín cùng các loại phân chuyên dùng cho các loại cây lương thực và cây công nghiệp. Trong số đó, loại phân NPK-M1 hiện đang được nông dân rất ưa chuộng vì giá thành rẻ, dễ bảo quản, hạn chế sâu bọ... nhờ vậy góp phần tăng năng suất từ 10-30%.

Để đưa nhanh các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới về nông thôn, Nguyễn Duy Khuyến đã đề xuất và trực tiếp chỉ đạo chương trình phối hợp với Hội Nông dân Việt Nam và các tổ chức đoàn thể, như: Hội Khuyến nông, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên… để xây dựng hàng nghìn mô hình, tổ chức hàng trăm hội nghị “đầu bờ” tận các làng, xã. Qua đó, đội ngũ cán bộ kỹ thuật của công ty đã trực tiếp tập huấn, hướng dẫn cho nông dân sử dụng phân bón đúng quy trình, từ bỏ những tập quán canh tác lạc hậu. Đặc biệt, ông đã mạnh dạn đề xuất phương thức bán chậm trả một vụ cho nông dân, thiết thực giúp các hộ nghèo thiếu vốn có đủ phân bón để trồng trọt, xóa đói giảm nghèo. Thực hiện thành công các đề tài khoa học và chương trình khuyến nông trên đây, công ty không chỉ thiết thực tham gia xây dựng nông thôn mới, mà còn thúc đẩy sản xuất-kinh doanh của công ty phát triển, doanh thu năm 2014 tăng 3,8 lần so với 10 năm trước. Đồng thời, công ty còn góp phần thúc đẩy sản xuất cho nhiều doanh nghiệp khác, thông qua chủ trương tăng cường sử dụng các nguyên liệu trong nước như: Apatit Lào Cai, Secpentin Thanh Hóa, quặng Ma-giê và Si-lic ở Phú Thọ…

Là cán bộ quản lý trực tiếp chỉ đạo sản xuất-kinh doanh và các mặt công tác Đảng, công tác chính quyền của công ty nhưng Nguyễn Duy Khuyến vẫn dành nhiều thời gian để đến với nông dân, cả ở vùng sâu, vùng xa để tìm hiểu đời sống và tình hình sản xuất của bà con các dân tộc; hướng dẫn, giúp đỡ họ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong sản xuất, canh tác; trực tiếp tổ chức nhiều cuộc hội nghị khách hàng, đối thoại với người tiêu dùng... tại cơ sở. ông đã đề xuất thành lập các “trạm khuyến nông” tại các địa phương, mỗi trạm có một kỹ sư nông nghiệp do công ty trả lương, có nhiệm vụ tổ chức các khóa tập huấn, hướng dẫn, hội thảo... cho bà con nông dân về sử dụng phân bón đúng quy trình kỹ thuật, tăng năng suất cây trồng và bảo vệ môi trường sinh thái. Đây là một mô hình “cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ rất đắc lực cho ngành nông nghiệp địa phương, được nhân dân và chính quyền các cấp hết sức hoan nghênh. Hiện nay, công ty có hơn 20 trạm khuyến nông như trên tại nhiều địa phương miền Bắc và đang có kế hoạch nhân rộng mô hình này tại miền Trung và miền Nam.

Cán bộ khuyến nông của công ty trực tiếp trao đổi kỹ thuật bón phân với nông dân trên đồng ruộng.

Cũng nhờ gắn bó, lăn lộn với bà con nông dân tận các làng xã, Nguyễn Duy Khuyến phát hiện, hằng năm, bà con bỏ đi "hàng núi" phế phẩm nông nghiệp như rơm, rạ, lõi ngô, trấu... và các phế thải khác như mùn cưa, phôi bào... rất lãng phí. Trong khi đó, mỗi năm, công ty phải nhập hơn 5000 tấn dầu FO để làm nhiên liệu sấy sản phẩm, vừa tốn kém ngoại tệ, vừa ô nhiễm môi trường do khí thải của dầu FO rất độc hại. Từ đó, kỹ sư Nguyễn Duy Khuyến đã nghiên cứu dùng nguyên liệu sinh khối là các phế phẩm nông nghiệp trên đây để làm nhiên liệu thay thế dầu FO sấy các loại sản phẩm phân bón. Đề tài thử nghiệm thành công và được áp dụng những năm gần đây, mỗi năm tiết kiệm cho công ty hơn 6 tỷ đồng dầu FO nhập từ nước ngoài. Đặc biệt, đề tài đã tạo thêm công ăn việc làm cho bà con nông dân, tăng thêm thu nhập gia đình từ những thứ xưa nay họ vẫn “bỏ đi” và góp phần giảm ô nhiễm môi trường do các thứ “bỏ đi” ấy gây ra.

Ngoài những sáng kiến và đề tài nghiên cứu “vì nông dân” trên đây, Nguyễn Duy Khuyến còn là tác giả của hàng chục sáng kiến và đề tài khoa học được áp dụng trực tiếp vào quy trình sản xuất và công tác tổ chức, quản lý doanh nghiệp, mang lại hiệu quả cao, như: Nghiên cứu thành công phương pháp chống đóng tảng, đóng cục sản phẩm; thiết kế, chế tạo thành công máy làm tơi sản phẩm… Những năm gần đây, ông đã nghiên cứu, áp dụng công nghệ nghiền ướt và sấy quặng Apatit trong công đoạn sản xuất supe phốt phát, thay thế phương pháp nghiền khô có năng suất thấp và ô nhiễm cao, nhờ đó mỗi năm tiết kiệm gần 4000 tấn than và đặc biệt cải thiện sức khỏe người lao động. Nguyễn Duy Khuyến cũng đã tích cực chỉ đạo cải tạo dây chuyền sản xuất phân lân nung chảy để tăng năng suất lao động và đạt các tiêu chuẩn về môi trường...

Không chỉ là một “cây sáng kiến” được mọi người mến phục, kỹ sư Nguyễn Duy Khuyến còn là hạt nhân tích cực “kích hoạt” phong trào phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật, nghiên cứu khoa học của công ty. Trên cương vị cán bộ lãnh đạo và quản lý công ty, ông yêu cầu hằng năm, mỗi người lao động phải có ít nhất một sáng kiến cải tiến kỹ thuật, tập trung vào các vấn đề: Giảm định mức tiêu hao nguyên-nhiên liệu, giảm ô nhiễm môi trường; cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động; phòng chống cháy, nổ... Mười năm gần đây, toàn công ty đã có hơn 2.200 sáng kiến, đề tài được nghiên cứu, ứng dụng, làm lợi cho công ty 420 tỷ đồng, trong đó có 118 sáng kiến, đề tài được Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam tặng Bằng “Lao động sáng tạo”.

Và cũng tính riêng trong vòng 10 năm gần đây, trên cương vị Phó tổng giám đốc, rồi Tổng giám đốc công ty, kỹ sư, Thạc sĩ Nguyễn Duy Khuyến đã cùng tập thể lãnh đạo doanh nghiệp không ngừng phát triển bền vững, đặc biệt là đưa hiệu quả sản xuất-kinh doanh của công ty lên mức cao nhất Tập đoàn Hóa chất Việt Nam từ năm 2011 đến nay. Ba năm liên tục (2012-2014) công ty được nhận Cờ thi đua của Chính phủ. Bản thân kỹ sư-thạc sĩ Nguyễn Duy Khuyến 2 lần được tặng thưởng Huân chương Lao động (hạng nhì năm 2004 và hạng ba năm 2006), 14 năm liên tục từ năm 2000 đến nay, Nguyễn Duy Khuyến là Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, năm 2014 là Chiến sĩ thi đua toàn quốc... cùng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý khác.

Bài và ảnh: MAI NAM THẮNG