Phóng viên (PV): Thưa Bộ trưởng, năm học mới 2026-2027 bắt đầu trong bối cảnh có nhiều thay đổi của ngành giáo dục, Bộ trưởng mong muốn toàn ngành tập trung vào những nhiệm vụ gì để học sinh cả nước có một năm học thực chất, hiệu quả và hạnh phúc?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Năm học vừa qua, toàn ngành giáo dục đã triển khai rất nhiều giải pháp và cũng tạo ra những chuyển biến rất quan trọng về mặt thể chế, chính sách và nguồn lực. Những thay đổi tích cực cần được thực hiện mạnh mẽ hơn trong năm học 2026-2027. Ngành giáo dục, do đó cần tập trung vào 3 nhiệm vụ trọng tâm để chuyển hóa, thay đổi từ cơ chế, chính sách thành những kết quả thực chất, cụ thể, có tác động và lan tỏa trong toàn ngành giáo dục nói riêng, xã hội nói chung.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn.

Trước hết phải tiếp tục tăng cường điều kiện cơ sở vật chất trường, lớp và đội ngũ giáo viên. Đây là những điều kiện thiết yếu để thực hiện mục tiêu mở rộng cơ hội học tập công bằng và chất lượng cho mọi người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và các nhóm đối tượng yếu thế. Thứ hai, toàn ngành cần tập trung nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, bảo đảm an toàn trường học, phòng, chống những tiêu cực, gian lận trong học tập, thi cử, đưa giáo dục trong nhà trường về thực chất. Thứ ba, tập trung mọi nguồn lực để phát triển đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược của đất nước gắn kết với phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

PV: Bộ trưởng có thể chia sẻ thêm về những bước đi cụ thể của ngành giáo dục để ngay sau ngày khai giảng năm học mới sẽ nhìn thấy được những chuyển động của ngành?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Trong năm học mới, việc trước tiên là chúng ta thực hiện một chương trình và một bộ sách giáo khoa thống nhất trong toàn quốc. Việc này các nhà trường đều đã chuẩn bị sẵn sàng, các thầy cô cũng đã được tập huấn và sẵn sàng để thực hiện. Cùng với đó là những cơ chế, chính sách đối với đội ngũ nhà giáo tiếp tục được triển khai, tạo sự động viên, động lực rất quan trọng cho nhà giáo.

Trường Tiểu học Thăng Long, phường Hoàn Kiếm (TP Hà Nội) đón học sinh vào lớp 1. Ảnh: THANH TÙNG

Đối với học sinh, sự quan tâm đầu tư thông qua các chính sách của Nhà nước và các địa phương thể hiện rõ. Năm nay, sự khác biệt đáng chú ý so với những năm trước là việc 108 trường học ở vùng biên giới sẽ được đưa vào sử dụng. Trong giáo dục đại học, sự thay đổi rất lớn có thể thấy là đối với sinh viên các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Sẽ có hơn 40.000 sinh viên, gồm sinh viên nhập học từ năm 2025 và sinh viên nhập học năm 2026 được hưởng chế độ học bổng, hỗ trợ tài chính, để các em có thể chuyên tâm vào việc học, nâng cao chất lượng học tập. Ngoài ra, nhiều địa phương thực hiện thêm các chính sách hỗ trợ ăn trưa, dạy học 2 buổi/ngày, miễn phí sách giáo khoa cho học sinh...

PV: Chủ đề năm học mới là "đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất". Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gần đây cũng khẳng định là làm sao để đào tạo những con người không phải học để thi mà phải học có năng lực để trở thành những công dân tốt. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục khẳng định việc bảo đảm "học thật, thi thật, nhân tài thật, giá trị thật" như thế nào, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Có thể nói, việc đẩy lùi tiêu cực, gian lận trong học tập và thi cử là một nhiệm vụ rất lớn, không thể ngày một ngày hai mà cần nhiều thời gian và phải kiên trì để tiếp tục triển khai quyết liệt.

 Trường THCS Gò Vấp (phường Hạnh Thông, TP Hồ Chí Minh) đón học sinh khối lớp 6. Ảnh: HÙNG KHOA

Để thực hiện được nhiệm vụ này, trước hết trong ngành giáo dục phải thay đổi. Bắt đầu từ việc đổi mới đánh giá, bao gồm đánh giá thực chất trong học tập và tổ chức thi cử. Đánh giá thành tích của các trường cũng phải thay đổi, điều chỉnh lại những tiêu chí chỉ số đánh giá về hoạt động của một nhà trường, hoạt động giáo dục tại một địa phương; rồi đánh giá thế nào là một giáo viên, một nhà giáo hoàn thành tốt nhiệm vụ, đánh giá thế nào là học sinh hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập.

Từ việc thay đổi đánh giá sẽ có hành động cụ thể để điều chỉnh từ chương trình, sách giáo khoa cho đến phương pháp dạy học. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng, hoàn thiện Bộ chỉ số phát triển giáo dục, bao gồm chỉ số phát triển giáo dục địa phương và chỉ số cho từng cơ sở giáo dục đại học. Những chỉ số đưa ra sẽ đi vào bản chất chứ không đi vào thành tích. Chỉ số này phản ánh đúng chất lượng, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của các nhà trường và từng địa phương. Bộ cũng đang xây dựng chương trình hành động để tiếp tục thực hiện tốt hơn văn hóa học đường, kỷ cương trong dạy học và thi cử, ứng xử đối với nhà giáo và đối với học sinh...

Bên cạnh đó, xã hội cũng cần hướng tới nhận thức chung để giáo dục thực chất phải mang lại sự tiến bộ thực chất của người học chứ không chỉ đo bằng điểm số. Học sinh đến trường là để hạnh phúc. Học sinh phải thấy được sự nỗ lực của mình mang lại kết quả cho chính mình. Với mỗi gia đình, kỳ vọng phải thực sự vì sự tiến bộ, phát triển toàn diện của con em. Khi có sự chung tay của toàn xã hội, ngành giáo dục mới có thể làm tốt được trách nhiệm trong nhà trường.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Hồ Chí Minh phối hợp với Bệnh viện Nhi đồng 1 khai giảng và tặng quà động viên các bệnh nhi đang điều trị dài ngày tham gia lớp học “Vui vẻ” năm học 2026-2027. Ảnh: HÙNG KHOA

PV: Vừa rồi, Bộ trưởng nói về việc mở rộng trường lớp, xây mới nhiều trường, đặc biệt ở vùng biên giới. Ngành giáo dục tiếp tục làm gì để thu hẹp chất lượng giáo dục vùng cao, vùng khó khăn với vùng đồng bằng, để học sinh vùng cao không đứng ngoài cuộc đổi mới giáo dục hiện nay?

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Để tạo công bằng, từng bước thu hẹp khoảng cách về phát triển giáo dục giữa các vùng, miền, địa phương, bản thân ngành giáo dục không thể làm hết được. Chúng tôi đã xây dựng và đề xuất với Chính phủ và trình Quốc hội thông qua phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa và đổi mới, phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó có dành một nguồn ngân sách đáng kể hỗ trợ các địa phương xây dựng trường, lớp để mở rộng cơ hội tiếp cận học tập cho người dân.

Bên cạnh cơ sở vật chất, việc làm sao để giữ chân giáo viên ở những vùng cao, vùng khó khăn cũng là một trong những vấn đề mà hôm nay chúng ta bàn rất nhiều. Bộ cũng đã tham mưu để ban hành Nghị định của Chính phủ về chính sách lương, phụ cấp đối với nhà giáo, đặc biệt nhà giáo ở vùng sâu, vùng xa, ở các trường nội trú thì có chế độ chính sách đặc thù. Thứ hai, Bộ cũng đã hướng dẫn giao quyền điều động, luân chuyển giáo viên giữa các địa phương, địa bàn cho các sở giáo dục và đào tạo. Một sáng kiến đã được thực hiện là điều động giáo viên đi đến vùng khó khăn từ một đến hai năm, sau đó lại quay về vị trí cũ. Với cách làm như vậy thì các nhà giáo cũng được tham gia đóng góp vào sự nghiệp giáo dục ở vùng khó khăn. Chúng ta không nhất thiết lúc nào cũng phải có đội ngũ nhà giáo cố định tại các trường ở vùng sâu, vùng xa, nhưng ở những nơi có điều kiện khó khăn vẫn có đội ngũ giáo viên tốt.

PV: Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!