Dạy kỹ năng cho học sinh từ những điều gần gũi

Từ buổi học đẫm nước mắt

Chương trình giáo dục kỹ năng cho học sinh với chủ đề “Lòng biết ơn” của Trường Tiểu học Tân Định được tổ chức mới đây, thực sự là một buổi học nhiều cảm xúc. Qua các câu chuyện gần gũi về cha mẹ, thầy cô, bạn bè… với sự dẫn dắt khéo léo của chuyên gia, các em học sinh chăm chú lắng nghe, suy ngẫm trước các câu hỏi rồi nhận ra những điều thật ý nghĩa và vỡ òa cảm xúc rơi nước mắt... Trong nhóm Zalo phụ huynh học sinh lớp 1A10, nhiều bậc cha mẹ đã rất bất ngờ khi con mình “ở nhà đánh không khóc” nhưng lại chăm chú lắng nghe và nức nở trước những chia sẻ về sự vất vả, hy sinh của cha mẹ. Và còn bất ngờ, xúc động hơn khi câu đầu tiên cha mẹ nhận được từ con sau cả ngày bận rộn là: “Mẹ ơi, hôm nay mẹ đi làm có mệt không ạ?”, “Mẹ ơi, để con giúp mẹ nấu cơm nhé!”, “Mẹ ơi, con rất yêu mẹ”…

Nhiều phụ huynh nhận định, các con mới học lớp 1, còn rất non nớt, nhưng chỉ những bài học nhỏ, giản đơn thôi cũng đã có ý nghĩa, hiệu quả rất lớn. Dạy dỗ các con là hành trình lâu dài, cần sự phối hợp của gia đình và nhà trường, xã hội, đôi khi tưởng đâu đó là chuyện phức tạp, cần nghiệp vụ sư phạm, nhưng thực ra lại xuất phát từ chính những điều thường nhật nhất.

Học sinh Hồng Ánh, lớp 1A10 xúc động khi nghe về sự vất vả, hy sinh của người mẹ.

Thực tế cho thấy, trong tiến trình đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay, dạy học kỹ năng cho học sinh tiểu học không còn là một nội dung bổ trợ, mà đã trở thành một thành tố cốt lõi của giáo dục toàn diện. Vấn đề đặt ra không chỉ là dạy kỹ năng gì, mà quan trọng hơn là dạy bằng cách nào để kỹ năng thực sự được hình thành, phát triển và đi vào đời sống hằng ngày của các em.

Buổi học kỹ năng nhiều cảm xúc với chủ đề "Lòng biết ơn" của cô và trò Trường Tiểu học Tân Định. Ảnh: NÔNG LOAN

Tiến sĩ (TS) Hoàng Thúy Nga, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tân Định cho biết, Nhà trường luôn chú trọng các hoạt động giáo dục, bồi đắp kỹ năng cho học sinh, nhất là các kỹ năng cá nhân, sự sẻ chia, lòng biết ơn, tình yêu thương con người… thông qua những câu chuyện, hoạt động rất nhỏ, gần gũi đời thường. Qua đó, giúp các em hoàn thiện nhân cách, phát huy tốt năng lực cá nhân và phát triển một cách toàn diện nhất. Ngoài những buổi mời chuyên gia về nói chuyện, chia sẻ như trên, Trường Tiểu học Tân Định cũng tổ chức nhiều hoạt động mang tính chất trải nghiệm thực tế cho học sinh, như: Hội chợ, dã ngoại, thi kể chuyện bằng tiếng Anh…

“Phụ huynh có thể thấy đó là một hoạt động đơn thuần, nhưng qua mỗi lần tham gia, với sự hướng dẫn của giáo viên, các em sẽ được học, rèn luyện rất nhiều kỹ năng, từ giao tiếp tự tin hơn, biết cách lập kế hoạch, phân tích các tình huống, tới cách sử dụng tiền hợp lý, giữ gìn đồ dùng, chia sẻ với các bạn… Hơn thế, mối liên hệ, gắn kết giữa các thành viên trong gia đình, gia đình và nhà trường cũng qua nhiều hoạt động mà trở nên gắn kết hơn…”, TS Hoàng Thúy Nga chia sẻ.

Dạy học bằng trải nghiệm

Song song với những buổi học kỹ năng theo chuyên đề, hoạt động ngoại khóa, việc dạy kỹ năng cho học sinh cần được lồng ghép thực hiện thường xuyên, qua nhiều hình thức. Cô Bùi Thúy Ngân, giáo viên chủ nhiệm lớp 1A10, Trường Tiểu học Tân Định chia sẻ, trong suốt quá trình dạy học, giáo viên sẽ lồng ghép tổ chức các hoạt động học đa dạng như trò chơi, thảo luận nhóm, thực hành, đóng vai… giúp học sinh vừa học kiến thức vừa rèn kỹ năng giao tiếp, hợp tác, tự phục vụ và giải quyết tình huống phù hợp với lứa tuổi. Sau mỗi buổi học, mỗi hoạt động, các con trở nên tự tin hơn, mạnh dạn giao tiếp, biết hợp tác với bạn bè, có ý thức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm cao hơn; đồng thời các con biết lắng nghe, chia sẻ và vận dụng những điều đã học vào cuộc sống hằng ngày.

Giáo viên Trường Tiểu học Tân Định vào vai các chú heo con trong câu chuyện "Ba chú heo con" gửi đến các học sinh lớp 1 những bài học ý nghĩa. Ảnh: THU HÒA

Theo PGS, TS Trần Thành Nam, chuyên gia tâm lý, Phó hiệu trưởng Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, hình thức dạy học kỹ năng dựa trên nguyên lý dạy học trải nghiệm là con đường phù hợp và hiệu quả nhất đối với học sinh tiểu học; giúp tạo điều kiện để học sinh trực tiếp tham gia vào các tình huống có ý nghĩa, qua đó hình thành tri thức hành động. “Nghiên cứu trong tâm lý học giáo dục cho thấy, khi học sinh được “làm”, được “thử”, được “sai” và được “suy ngẫm”, mức độ hiểu sâu, khả năng ghi nhớ và năng lực vận dụng đều cao hơn so với các hình thức dạy học truyền thống”.

Theo đó, dạy kỹ năng cho học sinh tiểu học theo nguyên lý trải nghiệm không chỉ nhằm hình thành những kỹ năng cụ thể, mà còn góp phần phát triển tư duy, khả năng tự điều chỉnh và năng lực thích ứng của trẻ. Khi học sinh được trải nghiệm, suy ngẫm và vận dụng sẽ biến những tri thức thành "vốn" của các em và theo các em ra khỏi lớp học để sử dụng, phát triển trong các hoạt động của đời sống. Trong đó, vai trò của giáo viên có sự chuyển đổi căn bản so với phương pháp dạy khác - không còn là trung tâm truyền đạt nội dung, mà sẽ là người thiết kế môi trường học tập, tổ chức hoạt động và hỗ trợ quá trình nhận thức của học sinh.

“Nếu được triển khai một cách nhất quán và có hệ thống ở bậc tiểu học, dạy học trải nghiệm sẽ góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển con người toàn diện trong giáo dục phổ thông”, PGS, TS Trần Thành Nam nhận định.