Đánh thức lịch sử từ những trải nghiệm sống động trong trường học

Sáng 20-4, trong tiết sinh hoạt dưới cờ tại Trường Tiểu học Đống Đa, chương trình giao lưu, nói chuyện chuyên đề “Bản hùng ca thống nhất” được tổ chức với nội dung phong phú, hình thức thể hiện sinh động. Hoạt động không chỉ góp phần tri ân quá khứ mà còn cho thấy hướng đổi mới trong giáo dục lịch sử ở bậc tiểu học, khi kiến thức được truyền tải theo cách gần gũi, dễ tiếp nhận hơn với học sinh.

Học sinh Trường Tiểu học Đống Đa, tham gia chương trình giao lưu, nói chuyện chuyên đề “Bản hùng ca thống nhất”. Ảnh: Trương Anh Quyền

Trong nhiều năm, lịch sử thường bị xem là môn học khô khan, khó tiếp cận đối với học sinh. Tuy nhiên, tại chương trình lần này, những sự kiện lớn của dân tộc như Chiến dịch Hồ Chí Minh, Chiến dịch Tây Nguyên hay dấu mốc ngày 30-4-1975 đã được kể lại bằng ngôn ngữ gần gũi, giàu hình ảnh. Không còn là những con số, mốc thời gian rời rạc, lịch sử hiện lên qua những câu chuyện, những con người cụ thể, những lựa chọn và hy sinh mang tính bước ngoặt.

Với học sinh tiểu học, điều quan trọng không phải là ghi nhớ thật nhiều dữ kiện, mà là cảm nhận được tinh thần của lịch sử, bà Nguyễn Thị Ngọc Anh - Phòng Giáo dục và Truyền thông của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chia sẻ: “Khi truyền đạt về sự kiện lịch sử trọng đại này tới học sinh nhỏ tuổi, chúng tôi hướng tới tiêu chí ngắn gọn, cô đọng nhưng vẫn đủ hấp dẫn để nội dung có thể đọng lại, giúp các em ghi nhớ về Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Chương trình giao lưu hôm nay tại Trường Tiểu học Đống Đa diễn ra trong không khí vui tươi, sôi nổi khi các em học sinh tham gia rất hào hứng, đồng thời thể hiện sự tò mò, quan tâm tới nội dung, đặc biệt là các phần trò chơi. Qua đó có thể thấy, chương trình rất thành công và đã đạt được hiệu quả tích cực”.

Các bạn học sinh hóa thân vào nhân vật anh hùng. Ảnh: Trương Anh Quyền

Điều dễ nhận thấy là sự thay đổi trong cách tiếp nhận của học sinh. Không khí buổi giao lưu không còn mang tính một chiều mà trở thành sự tương tác liên tục. Những cánh tay giơ lên, những ánh mắt chăm chú, những câu trả lời nhanh nhạy cho thấy lịch sử, khi được “kể lại đúng cách”, hoàn toàn có thể chạm tới thế hệ nhỏ tuổi.

Em Nguyễn Thảo Anh, học sinh lớp 5A5, chia sẻ sau chương trình: “Qua buổi hôm nay, em cảm thấy rất vui và biết ơn những anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống để đổi lấy hòa bình như ngày hôm nay. Có lẽ không chỉ riêng em mà mọi người cũng đều cảm thấy biết ơn điều đó. Em xin gửi lời cảm ơn tới nhà trường đã tổ chức buổi sinh hoạt dưới cờ ý nghĩa này, để chúng em không chỉ biết thêm nhiều kiến thức lịch sử mà còn được trở về với những trang sử vàng son của dân tộc, với những gian khó mà các anh hùng liệt sĩ đã trải qua”.

Lớp 1A5 cùng các phụ huynh biểu diễn. Ảnh: Trương Anh Quyền

Nếu phần giao lưu mang lại tri thức thì tiết mục sân khấu hóa “Bản hùng ca thống nhất - Đất nước trọn niềm vui” lại chạm tới cảm xúc. Hình ảnh những “chú bộ đội nhí”, “cô dân quân nhỏ bé” do học sinh lớp 1A5 thể hiện không chỉ là một màn biểu diễn, mà còn là sự nhập vai, là cách để các em trải nghiệm trong những năm tháng lịch sử, những thời khắc thiêng liêng của dân tộc. 

Sự tham gia của giáo viên và phụ huynh góp phần tăng tính kết nối, biến hoạt động giáo dục thành một trải nghiệm chung. Phụ huynh Phan Thùy Trinh, có con học lớp 3A5 tham gia chương trình, cho biết: “Chúng tôi đánh giá cao tâm huyết, chất lượng của buổi sinh hoạt, nội dung thì công phu, chọn lọc, học sinh được tiếp cận một cách sinh động, hiểu về truyền thống anh hùng của dân tộc, bồi dưỡng thêm lòng yêu nước, tự hào dân tộc. Hoạt động giúp gắn kết gia đình và nhà trường, tạo môi trường giáo dục toàn diện vừa học, vừa chơi. Mong nhà trường tiếp tục duy trì và phát huy thêm nhiều chuyên đề ý nghĩa như vậy”.

Tập thể lớp 1A5. Ảnh: Trương Anh Quyền

Từ góc độ nhà trường, đây không phải là một hoạt động đơn lẻ. Đại diện Ban Giám hiệu Trường Tiểu học Đống Đa, bà Nguyễn Thanh Giang - Phó hiệu trưởng cho biết, việc đưa các hình thức trải nghiệm như giao lưu chuyên đề, sân khấu hóa vào giảng dạy là một phần trong định hướng đổi mới giáo dục. “Thực tế, lịch sử là một môn học khá khô khan và tương đối khó đối với trẻ nhỏ, đặc biệt là học sinh tiểu học. Vì vậy, nhà trường đã áp dụng hình thức sân khấu hóa, đồng thời mời các diễn giả, chuyên gia đến từ các bảo tàng, đặc biệt là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, nhằm đổi mới cách tiếp cận. Nhà trường mong muốn không chỉ trang bị kiến thức lịch sử mà còn giúp các em rèn luyện kỹ năng sống, hiểu sâu hơn về truyền thống dân tộc và bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước”, bà Giang chia sẻ. 

Đại diện nhà trường tặng hoa các diễn giả. Ảnh: Trương Anh Quyền

Có thể thấy, khi lịch sử được truyền tải qua trải nghiệm và những câu chuyện giàu cảm xúc, khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại dần được thu hẹp. Với học sinh tiểu học, đó không chỉ là những ấn tượng ban đầu mà còn là nền tảng hình thành nhận thức và tình cảm đối với dân tộc. Mô hình tại Trường Tiểu học Đống Đa cho thấy hiệu quả khi đưa lịch sử ra khỏi trang sách, giúp kiến thức không chỉ được ghi nhớ mà còn thấm sâu vào suy nghĩ, hành động của học sinh.