Một biểu tượng văn hóa

Nhiều giáo trình lịch sử chiến tranh ở một số học viện quân sự phương Tây lý giải một nguyên nhân chiến thắng của dân tộc Việt Nam trước nay “gói” trong mã văn hóa “ngụ binh ư nông”. Khi hòa bình, binh lính về làm ruộng, khi có chiến tranh thì toàn dân làm lính, nên đặc trưng của Quân đội ta là rất linh hoạt, nhanh gọn, cơ động, có thể tác chiến trên mọi địa hình, thời tiết, hoàn cảnh, lại có thể tự nuôi mình... Sống trong dân, từ dân mà ra nên khi cầm vũ khí giữ nước, người lính được tiếp sức mạnh từ dân, từ bầu khí quyển, từ mảnh đất văn hóa họ sống.

Là nơi gặp gỡ, tương tác giữa ánh hồi quang từ quá khứ và những ánh xạ của tập quán cuộc sống hai ven bờ dòng chảy lịch sử, biểu tượng luôn tạo nên dải quang phổ lung linh, hấp dẫn, có độ tán sắc ánh sáng ý nghĩa văn hóa rộng. Mỗi cộng đồng đều tự hào có những cổ mẫu ký gửi trong đó các triết lý sâu sắc. Văn hóa quân sự Việt Nam tự hào có Thánh Gióng-một hình tượng độc đáo trong văn hóa nhân loại, chính là “mô hình” thu nhỏ của một quân đội từ dân mà ra, được dân nuôi dưỡng, tin yêu, mang sức mạnh có tính huyền thoại để chiến thắng giặc giã. Truyền thuyết mở ra cả một bầu trời bao la ý nghĩa về niềm tin, mơ ước: Đuổi xong giặc, Gióng cùng ngựa bay lên trời, cũng là bay vào bầu trời văn hóa Việt, tôn vinh tinh thần xả thân một cách vô tư nhất của những người nghĩa sĩ... Còn là tư tưởng lớn: Người anh hùng cứu nước không ham một chút công danh, địa vị. Những ý nghĩa ấy hội tụ, kết tinh, lắng đọng trong biểu tượng Bộ đội Cụ Hồ, để tỏa sáng vẻ đẹp “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”, ở thời đại vệ quốc và kỷ nguyên vươn mình hôm nay.

Năm 2026 theo lịch âm là năm con ngựa (Bính Ngọ), thuộc mệnh thủy-thiên hà thủy (nước trên trời), chiểu theo dịch lý, sẽ là năm giàu năng lượng, vận khí hanh thông, mở ra nhiều hướng, hứa hẹn gặt hái nhiều thành công nhưng cũng có không ít biến động, cả thời cơ và thách thức... Hiểu theo nghĩa biểu tượng, những chàng Gióng-người lính Cụ Hồ năm nay sẽ vươn mình cùng đất nước, “cưỡi ngựa sắt” bay vào bầu trời khát vọng Việt Nam “sánh vai với các cường quốc năm châu”...

Điểm tựa của dân

Báo Quân đội nhân dân số 23208 ra ngày 21-11-2025 đăng bài "Quân đội tập trung ứng phó với lũ đặc biệt lớn". Cùng với đó là các bài: "Điểm tựa của nhân dân"; "Xuyên đêm cứu dân"; "Căng mình giúp dân trong mưa lũ" vừa thời sự, cụ thể vừa phổ quát, đã nêu bật đặc trưng, bản chất của đội quân từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu, đã viết nên những chiến công sáng ngời trong các cuộc kháng chiến giữ nước. Ở thời bình hôm nay, phát huy truyền thống, Bộ đội Cụ Hồ lại đi đầu trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhân dân. Ngày 23-11-2025, báo chí đưa tin, trong hai ngày 21 và 22-11, Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật đã huy động tối đa máy móc, trang thiết bị sản xuất 30 tấn lương khô theo công điện hỏa tốc của Bộ Quốc phòng để gửi tới nhân dân vùng lũ. Trước đó, từ đêm 19 đến sáng 21-11, Bộ tư lệnh Vùng 4 Hải quân đã điều động 4 đoàn công tác tổ chức cứu hộ trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, di dời hàng trăm hộ dân với gần 2.000 người ra khỏi vùng nguy hiểm...

Theo tin tức từ Bộ Quốc phòng, cuối tháng 10-2025, toàn quân thực hiện tốt nhiệm vụ phòng thủ dân sự, chủ động ứng phó hiệu quả với mưa lũ, ngập lụt, sạt lở sau bão số 10, 11, 12; điều động hơn 245.600 lượt cán bộ, chiến sĩ, dân quân tự vệ, hơn 5.500 lượt phương tiện; hỗ trợ 15 tỷ đồng cùng 18 tấn lương khô, sữa, mì ăn liền, chăn màn, quần áo... giúp nhân dân vùng thiên tai.

Những con số ấy khẳng định, người lính hôm nay luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhân dân, dù có phải hy sinh cả tính mạng. Không chỉ vậy, Bộ đội Cụ Hồ còn biết làm giàu cho đất nước và đi đầu trong nghiên cứu khoa học-công nghệ. Theo Bảng xếp hạng PROFIT500 (tốp 500 doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam năm 2025) do Vietnam Report công bố, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) là một trong 10 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất. Đặc biệt, Viettel đã đầu tư nghiên cứu, tham gia phát triển 9 trên tổng số 11 nhóm công nghệ chiến lược của Việt Nam theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Nhiều công nghệ mới khác sẽ được Viettel đón đầu, chinh phục.

Tượng đài Thánh Gióng ở xã Sóc Sơn, TP Hà Nội. Ảnh: CAO BẰNG

Đóng góp vào hòa bình thế giới

Báo chí trong nước đưa tin, sáng 22-9-2025, Bộ Quốc phòng tổ chức lễ xuất quân Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 7 và Đội Công binh số 4 lên đường thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại Nam Sudan và khu vực Abyei. 247 cán bộ, chiến sĩ tham gia thực hiện nhiệm vụ đợt này đều được tuyển chọn từ những đơn vị có năng lực chuyên môn cao trong toàn quân. Theo UN News, ngày 28-10-2025, Trung tướng Robert Yaw Affram, Tư lệnh Phái bộ An ninh lâm thời của Liên hợp quốc tại Abyei (UNISFA) cùng đoàn công tác đã đến thăm và làm việc trực tiếp với Đội Công binh số 4 tại căn cứ Highway. Đánh giá cao những đóng góp vượt bậc của các đội công binh Việt Nam tại UNISFA, ông ca ngợi công binh Việt Nam đã “thay đổi bộ mặt” căn cứ Highway, từ một trong những địa điểm khó khăn nhất trở thành một doanh trại kiểu mẫu của Phái bộ...

Với bản lĩnh, tác phong mẫu mực, tinh thần trách nhiệm cao, lực lượng của Quân đội nhân dân Việt Nam luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được lãnh đạo Liên hợp quốc, đồng nghiệp quốc tế đánh giá cao. Họ thực sự là những sứ giả văn hóa lan tỏa hình ảnh dân tộc Việt Nam trọng nghĩa, hào hiệp, yêu thương con người, yêu chuộng hòa bình... ra với thế giới.

Những chàng Gióng bay lên!

Mô típ “bay lên” có ở nhiều nền văn hóa nhưng rất đặc biệt trong văn hóa Việt Nam. Đặt trong bối cảnh vừa đuổi xong giặc Ân, Gióng bay lên trời đã toát ra một ý nghĩa mang tính nguyên lý chung về sự phát triển: Chỉ có thể “bay lên” khi đất nước hòa bình, không có chiến tranh, không còn giặc giã. Biểu tượng ấy thật đúng với bối cảnh Bộ đội Cụ Hồ: Bảo vệ vững chắc chủ quyền Tổ quốc, bảo vệ nhân dân; góp phần làm giàu cho đất nước; là sứ giả văn hóa hòa bình với bạn bè quốc tế, đưa đất nước vươn mình bước vào kỷ nguyên phồn vinh, hạnh phúc.

Hôm nay, Thánh Gióng-bộ đội Việt Nam đang “vươn vai”, “lớn bổng khác thường”, “bay lên” bằng “con ngựa chuyển đổi số”, phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo-đặc trưng mang tính chiến lược của quân sự hiện đại thế giới nói chung. Nhìn từ các nền quân sự tiên tiến, việc ứng dụng công nghệ số là bước ngoặt trong công tác chỉ huy-điều hành. Các hệ thống thông tin, mạng lưới truyền dẫn, phần mềm quản lý dữ liệu giúp xử lý thông tin trở nên nhanh chóng, chính xác, an toàn, giúp chỉ huy ra quyết định kịp thời, nâng cao năng lực ứng phó với những tình huống tác chiến. Trong huấn luyện, chuyển đổi số sẽ kiến tạo các mô hình mô phỏng, huấn luyện ảo, sa bàn điện tử, hệ thống học liệu số. Môi trường trực tuyến sinh động giúp tiết kiệm thời gian, chi phí nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu tác chiến công nghệ cao... Như vậy, chuyển đổi số là yêu cầu khách quan để xây dựng Quân đội ta hiện đại, tự chủ, làm chủ công nghệ, giữ vững an ninh quốc gia, bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống.

Với phương châm “đoàn kết-dân chủ-kỷ cương-kiên định-đột phá-phát triển”, Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII đã thành công rất tốt đẹp, mở đường hướng để những chàng Gióng-người lính Cụ Hồ “bay lên”. Hướng theo lá cờ Đảng; trung thành tuyệt đối với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tượng đài người lính Cụ Hồ đang tỏa sáng trong bầu trời khát vọng Việt Nam.

Xuân Bính Ngọ đang về. Những chàng Gióng-Bộ đội Cụ Hồ sẽ vươn cao, bay xa, mãi là điểm tựa vững chắc, tin cậy để đất nước vươn mình vào kỷ nguyên mới!