Để giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong vận hành Làng VHDL các dân tộc Việt Nam, ngày 19-11, tại Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội đã diễn ra Hội nghị Xây dựng và phát triển Làng VHDL các dân tộc Việt Nam trở thành trung tâm văn hóa, thể thao, du lịch quốc gia. 

Nhiều khó khăn từ mô hình chưa phù hợp

Làng VHDL các dân tộc Việt Nam là một dự án lớn được Chính phủ Việt Nam quyết định đầu tư với mục tiêu xây dựng một trung tâm hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch quốc gia nhằm tập trung tái hiện, giữ gìn và phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống của 54 dân tộc Việt Nam; đồng thời đáp ứng các nhu cầu giải trí, hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch cho nhân dân trong nước và du khách quốc tế.

Nhưng sau gần 20 năm hoạt động, Làng VHDL các dân tộc Việt Nam vẫn chỉ là điểm đến văn hóa mờ nhạt, chưa thu hút ngay cả với những người dân các vùng lân cận. Dư luận đã nhiều lần lên tiếng, phản ảnh những điểm chưa được, những chỗ cần khắc phục của điểm đến này. Mới đây nhất, tại cuộc họp Thường trực Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phải trực tiếp chỉ đạo cần chuyển đổi mô hình Làng VHDL các dân tộc Việt Nam. Băn khoăn chính là, làng VHDL nếu tiếp tục theo mô hình hiện tại sẽ khó khăn trong việc huy động nguồn lực đầu tư từ xã hội, không thể có đột phá trong hợp tác và triển khai hoạt động của làng và sẽ tiếp tục không hiệu quả. Cần xây dựng một mô hình mới đủ hấp dẫn với các điều kiện thuận lợi để thu hút mạnh mẽ đầu tư tư nhân, đẩy mạnh hợp tác công - tư, tiến tới giảm triệt để bao cấp của Nhà nước. Thủ tướng Chính phủ cũng giao Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch khẩn trương hoàn thiện Đề án chuyển đổi mô hình Ban Quản lý Làng VHDL các dân tộc Việt Nam, lấy ý kiến các bộ, ngành, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý văn hóa, báo cáo Thường trực Chính phủ cuối quý I-2018.

leftcenterrightdel

Nhiều nét đặc sắc của đồng bào các dân tô%3ḅc được tái hiê%3ḅn tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tô%3ḅc Viê%3ḅt Nam. Ảnh: Duy Văn 

Với mô hình hoạt động như hiện nay, ông Lâm Văn Khang, quyền Trưởng ban BQL Làng VHDL các dân tộc Việt Nam cũng thẳng thắn thừa nhận, bên cạnh những kết quả đạt được thì hiện nay, Dự án Làng VHDL các dân tộc Việt Nam vẫn đang gặp nhiều khó khăn, như: Nguồn vốn ngân sách cấp cho dự án trên thực tế mới chỉ đạt 52%; chưa thu hút được đông đảo đồng bào dân tộc tham gia hoạt động thường xuyên; thiếu các dịch vụ phục vụ khách tham quan du lịch; khó khăn trong việc vận hành Khu các làng dân tộc; công tác xúc tiến, thu hút các dự án và các khu chức năng kêu gọi đầu tư bằng nguồn vốn ngoài ngân sách Nhà nước (NSNN) kết quả còn rất hạn chế… GS, TS Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam bày tỏ quan điểm, cái lo nhất là các đồ giả, các văn công đóng giả nghệ nhân. Bên cạnh đó, vì khó khăn về kinh phí để tu sửa nên làng có đôi chỗ hoang phế, có chỗ đổ nát nhưng chúng ta cũng không ngừng hy vọng về một trung tâm văn hóa, thể thao, du lịch quốc gia sớm hoàn thành và phát triển…

Những việc cần làm ngay

Theo nhiều chuyên gia, để giải quyết những vướng mắc đó, cần có sự thay đổi mạnh mẽ từ cơ chế, chính sách, mô hình quản lý, vận hành, thu hút đầu tư đến công tác bảo tồn, khai thác, phát huy các giá trị truyền thống; phối hợp giữa các cơ quan liên quan; quảng bá, xúc tiến…

Nhìn nhận những khó khăn, ông Lâm Văn Khang đề xuất các bước thay đổi: Mục tiêu trước mắt đến năm 2020, Làng VHDL các dân tộc Việt Nam hoàn thành toàn bộ các dự án đầu tư bằng nguồn NSNN, kết thúc công tác đầu tư xây dựng, tập trung vận hành, khai thác đáp ứng nhu cầu của khách tham quan. Trong đó, những nhiệm vụ trọng tâm sẽ tập trung xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ Đề án chuyển đổi mô hình tổ chức phù hợp với thực tế, bảo đảm năng động, tự chủ, hiệu quả. Đến năm 2020 bảo đảm có các dự án đầu tư lấp đầy các khu chức năng kêu gọi đầu tư bằng nguồn vốn ngoài NSNN. Phối hợp với các địa phương đón đông đảo cộng đồng các dân tộc về hoạt động thường xuyên tại làng VHDL. Tổ chức tốt hoạt động của đồng bào nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc. Có biện pháp tích cực tạo nguồn thu từ bán vé, tổ chức các dịch vụ và các nguồn thu khác bổ sung cho NSNN, từng bước tự chủ để có điều kiện trang trải kinh phí vận hành hằng năm tiến tới thu hồi một phần nguồn NSNN đã đầu tư...

Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng, tên là Làng VHDL các dân tộc Việt Nam thì trước tiên yếu tố văn hóa phải được làm tốt hơn, hay hơn hiện nay thì việc thu hút khách du lịch, thu hút đầu tư… mới có hiệu quả. Ông Nguyễn Hồng Hải, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Giang nêu kiến nghị, để tạo điều kiện cho đồng bào các dân tộc về đây hoạt động, Bộ VHTTDL cần có văn bản gửi các tỉnh thống nhất chủ trương để BQL làng có cơ sở phối hợp với các địa phương một cách hiệu quả, trách nhiệm. Hằng năm cần tổ chức cho đồng bào các dân tộc ở trong khu làng có giao lưu, thi thố để họ tìm hiểu, học tập kinh nghiệm, gắn kết cộng đồng dân tộc. Lấy hạt nhân sống tuyên truyền cho đồng bào để thấy họ yên tâm và tin tưởng vào mô hình. Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động có trao đổi với các địa phương để không bị chồng chéo… 

LAN DỊU