Lễ hội Katê là một trong những lễ hội truyền thống lớn, tiêu biểu của đồng bào Chăm tỉnh Khánh Hòa. Lễ hội được tổ chức định kỳ hằng năm vào ngày cuối của tháng 6 và ngày đầu của tháng 7 Chăm lịch tại các khu vực đền, tháp Chăm; các làng (palei) Chăm và từng hộ gia đình. Chủ thể của Lễ hội Katê là cộng đồng người Chăm, trong đó Hội đồng Chức sắc là tổ chức đại diện cho cộng đồng trong việc thực hành các nghi thức liên quan đến tôn giáo, tín ngưỡng của lễ hội.
Tại buổi lễ, các thành viên Hội đồng Chức sắc Chăm Bàlamôn đã thực hiện nghi thức rước y trang về tháp Pô Klong Garai để tiến hành các nghi lễ dâng cúng thần linh, nguyện cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, quốc thái dân an. Sau phần lễ là màn biểu diễn múa Chăm và tiết mục hòa tấu mã la của các nghệ nhân người Raglai.
 |
Các thành viên Hội đồng Chức sắc Chăm Bàlamôn tỉnh Khánh Hòa tại lễ khai mạc.
|
 |
| Lễ rước y trang từ đền Pô Inư Nưgar về tháp Pô Klong Garai tại Lễ hội Katê năm 2026. |
Phát biểu khai mạc Lễ hội Katê, Phó cả sư Lưu Sanh Thanh, Thư ký Hội đồng Chức sắc Chăm Bàlamôn bày tỏ: Lễ hội Katê là lễ hội lớn nhất trong năm, được đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn cử hành long trọng. Đây là dịp nhắc nhở đồng bào Chăm hướng về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”; biết ơn các bậc thần linh, tiền bối, tổ tiên; nhớ ơn Đảng, ơn Bác Hồ đã mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho toàn dân tộc.
Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Lâm Đông, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Khánh Hòa chúc cộng đồng người Chăm theo đạo Bàlamôn trên địa bàn tỉnh đón mùa Lễ hội Katê nhiều niềm vui và ý nghĩa.
Đồng chí Lâm Đông nhấn mạnh, Katê là một trong những lễ hội truyền thống quan trọng, có vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn; là dịp để người dân tưởng nhớ các vị thần linh, các bậc tiền nhân, bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên. Qua nhiều thế hệ, lễ hội đã được cộng đồng trân trọng gìn giữ, thực hành và trao truyền, góp phần làm phong phú kho tàng di sản văn hóa của Khánh Hòa và dân tộc Việt Nam. Đảng và Nhà nước luôn quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của các dân tộc; tỉnh Khánh Hòa tiếp tục tạo điều kiện để đồng bào Chăm gìn giữ tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán, tín ngưỡng, lễ hội và nâng cao đời sống của người dân; đồng thời đề nghị các cấp, ngành, địa phương tiếp tục có việc làm thiết thực để đồng hành, bảo tồn di sản văn hóa dân tộc Chăm, đưa Lễ hội Katê xứng tầm di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
 |
| Các thiếu nữ Chăm trong điệu múa quạt. |
 |
| Đội văn nghệ Raglai biểu diễn mã la. |
Lễ hội Katê năm 2026 bao gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ gồm các nghi thức mang tính chất tâm linh, dâng cúng lễ vật, thỉnh cầu lên thần linh tại các đền tháp và nơi thờ tự ở làng và các gia đình người Chăm với mong muốn được phù hộ, độ trì cho cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Chiều 9-10, nhân dân các thôn Hữu Đức, Tân Đức, Thành Đức (xã Phước Hữu) đã tổ chức Lễ rước y trang Pô Inư Nưgar từ đồng bào Raglai ở xã Phước Hà về đền thờ Pô Inư Nưgar (đền trong) ở thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu. Tối cùng ngày diễn ra Chương trình nghệ thuật chào mừng lễ hội tại Sân vận động thôn Hữu Đức.
Sáng 10-10, các nghi lễ được diễn ra đồng thời ở tháp Pô Klong Garai (phường Đô Vinh), tháp Pô Rômê (thôn Hậu Sanh, xã Phước Hữu) và đền Pô Inư Nưgar (đền ngoài, thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu). Nghi lễ diễn ra ở các đền, tháp bao gồm các nghi thức: Lễ rước y trang (Rauk khan aw pô yang); Lễ mở cửa đền, tháp (Pơh mbăng yang); Lễ tắm tượng thần (Mưnay yang); Lễ mặc y trang cho thần (Angui khan aw yang) và Đại lễ (Mưliêng yang).
 |
| Người dân và du khách về dự Lễ hội Katê ở Di tích quốc gia đặc biệt tháp Pô Klong Garai. |
 |
| Người dân đã đưa lễ vật lên tháp Pô Klong Garai dâng lễ thần linh, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. |
Điều hành và thực hiện nghi thức lễ tại các đền, tháp là các chức sắc tôn giáo thuộc Hội đồng Chức sắc (Cả sư - Pôdhia; các tu sĩ - Baséh) và các chức sắc tín ngưỡng dân gian (thầy kéo đàn và hát thánh ca - Kadhar; bà bóng múa và dâng lễ vật lên các vị thần linh - Muk Pajâu; ông từ - Camưnei).
Sau phần lễ ở các đền, tháp là phần nghi lễ được tổ chức ở các đền thờ thần làng ở các làng Chăm; tiếp đó là nghi lễ Katê tại gia đình, dòng tộc. Địa điểm diễn ra tại các đền, tháp Chăm và các làng Chăm Bàlamôn thuộc các khu vực xã Phước Hữu, Phước Hậu, Ninh Phước, Thuận Nam, Ninh Hải; phường Bảo An và phường Đô Vinh đến hết ngày 11-10.
 |
| Người dân chuẩn bị lễ vật dâng lên các vị thần linh. |
Phần hội bao gồm các hoạt động trình diễn văn hóa văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, hội thi tay nghề làm gốm, dệt thổ cẩm, hoạt động giao lưu, thăm hỏi lẫn nhau. Dịp này, tại khu vực tháp Pô Klong Garai diễn ra Hội thi viết chữ Chăm với chủ đề “Sáng nét chữ - Giữ hồn Chăm”; hội thi các trò chơi thể thao dân gian như đội lu nước, nhảy bao bố, kéo co; biểu diễn văn nghệ phục vụ nhân dân và du khách.
Hoạt động trưng bày hình ảnh, hiện vật, không gian văn hóa Chăm gắn với Lễ hội Katê được tổ chức tại tháp Pô Klong Garai, tháp Pô Rômê và Nhà trưng bày thôn Hữu Đức từ ngày 5-10 đến ngày 12-10-2026. Chiều 11-10, tại Hội trường UBND xã Ninh Phước diễn ra Hội thảo khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp”.