Tuy nhiên, để phát triển văn hóa gắn với du lịch cộng đồng bền vững và tạo được thương hiệu riêng về du lịch Hoàng Su Phì, cần phải có một chiến lược phát triển du lịch tổng thể gắn với đời sống nhân dân địa phương.
Đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng
Theo báo cáo của Phòng Văn hóa và thông tin huyện Hoàng Su Phì, cuối năm 2014, Dự án HELVETAS tại Việt Nam đã khảo sát và tiến hành các bước để chuẩn bị cho việc triển khai Dự án cải thiện sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số thông qua phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Hoàng Su Phì, đồng thời thu hút hàng chục công ty lữ hành du lịch có uy tín trong cả nước đến khảo sát và cam kết phát triển thị trường du lịch tại đây. Thống kê cho thấy, trong năm 2016, đã có hơn 12.750 lượt khách đến huyện Hoàng Su Phì, tăng 3.360 lượt so với năm 2012, trong đó khách nước ngoài đạt hơn 3.250 lượt, doanh thu ước đạt hơn 6,2 tỷ đồng. 9 tháng đầu năm 2017 đạt hơn 7.600 lượt khách tới huyện, trong đó khách nước ngoài đạt 1.950 lượt, doanh thu ước đạt 4,3 tỷ đồng. Điều đó cho thấy, công tác quảng bá cũng như các hình thức đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng ở Hoàng Su Phì đã phần nào thu hút được khách tham quan.
Đến với Hoàng Su Phì, du khách có thể trải qua những tour du lịch với những cảnh đẹp mà ít nơi nào trên cả nước có được như: Chiêu Lầu Thi, ruộng bậc thang, những cung đường uốn quanh sườn núi... Ngoài ra du khách còn có thể sống, trải nghiệm đời sống của bà con dân tộc bản địa với những lễ hội truyền thống, những phong tục hấp dẫn như chọi dê, bắt cá, nhảy lửa...
Ruộng bậc thang của Hoàng Su Phì được công nhận là di sản văn hóa quốc gia.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Việt Tuân, Trưởng phòng Văn hóa và thông tin huyện Hoàng Su Phì cho biết, trong những năm qua, Hoàng Su Phì đã bước đầu phát triển thành công loại hình du lịch đi bộ dã ngoại (trekking) và lưu trú tại nhà dân (homestay) dựa trên thế mạnh địa hình, ruộng bậc thang và sự nguyên sơ trong văn hóa các dân tộc thiểu số tại địa phương. Hiện nay, trên địa bàn huyện đã có tổng số 9 khách sạn nhà nghỉ, trong đó có một resort hạng 2 sao, 1 khách sạn 1 sao, công suất 144 phòng với 273 giường được xây dựng tại khu vực trung tâm huyện và trung tâm cụm xã Thông Nguyên, 11 homestay tổng số 103 chỗ nghỉ. Công suất sử dụng phòng bình quân đạt 63%. 27 nhà hàng hoạt động ổn định, trong đó có 4 nhà hàng đạt chuẩn, cơ bản đã đáp ứng được nhu cầu ăn uống sinh hoạt của khách du lịch. Ngoài ra, đã có đội ngũ xe chở khách, khuân vác kiêm dẫn đường, vệ sinh làng bản. Nhìn chung, tại các điểm du lịch ở Hoàng Su Phì đã và đang được khai thác tương đối ổn định và mang tính lâu dài. Người dân hầu như không còn nuôi nhốt gia súc gia cầm ngay cạnh nhà hoặc dưới sàn nhà. Duy trì có hiệu quả 7 tuyến du lịch và 5 điểm du lịch, luôn thu hút đông đảo du khách, nhất là vào dịp cấy và mùa lúa chín. Hiện nay, Hoàng Su Phì đang triển khai chương trình phát triển nông thôn mới. Huyện đang đầu tư nâng cấp đường sá lên đến tận bản, xây dựng hố xử lý rác thải cho các thôn, và xây lò đốt rác cho các hộ gia đình…
Cũng theo ông Tuân, huyện đang chủ động phối hợp với các báo, đài phát thanh truyền hình Trung ương, địa phương, các công ty lữ hành du lịch tuyên truyền về du lịch huyện Hoàng Su Phì.
Nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm phát triển bền vững
Năm 2012, ruộng bậc thang của Hoàng Su Phì đã được Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa quốc gia. Hằng năm đến vụ mùa, đặc biệt là dịp thu hoạch, Hoàng Su Phì thu hút được lượng khách đáng kể, cả khách quốc tế và trong nước đến thăm. Vì vậy, trong những năm gần đây, huyện Hoàng Su Phì đang đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng, đặc biệt là loại hình lưu trú nhà dân (homestay). Tuy vậy, không phải ai cũng có điều kiện làm dịch vụ này.
Ông Bàn Quẩy Cháng, bản Tân Phong, xã Hồ Thầu, Huyện Hoàng Su Phì cho biết: Chúng tôi chủ yếu sống bằng nghề làm ruộng nên thu nhập thấp, đời sống còn nhiều khó khăn nên mong muốn có du lịch cộng đồng vào để tăng thu nhập. Tại huyện, nhiều người muốn làm loại hình nhà ở homestay nhưng lại không có đủ kinh phí và kinh nghiệm.
Du khách sẽ được trải nghiệm các hoạt động văn hóa thú vị của người dân địa phương.
Anh Triệu Mềnh Quyên, Chủ homestay Nậm Hồng, xã Thông Nguyên, huyện Hoàng Su Phì cho rằng, từ khi làm homestay, thu nhập tăng ít nhất 3 triệu/ tháng. Tuy nhiên, do cơ sở hạ tầng còn yếu nên đường đi lại vẫn còn khó khăn, nếu khách du lịch đi từ trụ sở xã đến chỗ bà con xây dựng homestay là cả một nỗ lực, xe ô tô không thể đi nổi, phải di chuyển bằng xe máy, thậm chí có nhiều chỗ đến xe máy cũng không thể di chuyển nổi.
Đồng chí Lù Văn Chung, Phó chủ tịch UBND huyện Hoàng Su Phì cho biết: Hiện tại, huyện đang phối hợp với dự án HELVETAS xây dựng quy hoạch phát triển du lịch 2017-2021 và định hướng 2030; đưa những hộ có ý định làm homestay đi học tập kinh nghiệm tại Hòa Bình, Mai Châu, SaPa. Bên cạnh gìn giữ văn hóa bản địa, chúng tôi sẽ xây dựng các tour, đưa du khách qua những cung đường đẹp nhất của Hoàng Su Phì; tạo điều kiện cho du khách được trải nghiệm đời sống lao động sản xuất cũng như các hoạt động văn hóa giàu bản sắc của người dân nơi đây như gặt lúa, bắt cá, hái chè... Ngoài ra, chúng tôi đang kêu gọi các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp có tâm huyết về phát triển du lịch tại huyện Hoàng Su Phì. Tuy nhiên, tôi cho rằng, điều tiên quyết để du lịch Hoàng Su Phì phát triển và có sự bền vững thì những người làm du lịch phải đặt chất lượng dịch vụ lên hàng đầu. Du khách có thể một lần đến Hoàng Su Phì nhưng phải làm sao kéo họ quay trở lại lần thứ 2 hay ít nhất cũng có những điều tốt đẹp nói về Hoàng Su Phì để những người thân của họ nghe thấy cũng mong muốn một lần đến với Hoàng Su Phì. Chúng ta có thế mạnh là nhiều cảnh đẹp nhưng nếu buông lỏng chất lượng dịch vụ thì yếu tố lợi thế về thiên nhiên cũng sẽ là một rào cản để du lịch nơi đây phát triển bền vững.
Để đưa du lịch Hoàng Su Phì phát triển cũng như nâng cao đời sống, kinh tế xã hội nơi đây không chỉ là trách nhiệm của một vài người dân mà là trách nhiệm của các ngành các cấp, đặc biệt là những người làm du lịch, đặc biệt là quan tâm đến chất lượng dịch vụ du lịch. Ngoài ra, Hoàng Su Phì cần đa dạng các sản phẩm du lịch, dịch vụ, đặc biệt chú trọng đến việc đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực trẻ để hướng tới một ngành công nghiệp không khói phát triển bền vững.
Bài, ảnh: DIỆU THÚY