Cảnh vật hoang sơ giữa núi rừng Tam Đảo

Những ngày đầu Xuân Bính Ngọ 2026, Khu di tích quốc gia đặc biệt Tây Thiên (xã Đại Đình, tỉnh Phú Thọ) lại đón dòng người từ khắp nơi tìm về.

Từ chân núi Đại Đình, con đường dẫn vào khu di tích mở ra một không gian xanh thẳm của rừng nguyên sinh Tam Đảo, nơi có con suối chảy quanh năm, chim muông chuyền cành và gió núi mang theo mùi lá mục ngai ngái của đại ngàn.

 

Du khách hành hương về bái lễ tại đền Thỏng, Khu Di tích quốc gia đặc biệt Tây Thiên (xã Đại Đình, tỉnh Phú Thọ) ngày mồng 3 Tết Bính Ngọ. Ảnh: HỒNG SÁNG 

Khu danh thắng Tây Thiên nằm ẩn mình trong lòng chảo rừng nguyên sinh Tam Đảo, giữa các huyết mạch quốc gia gồm: Đền Hùng của Nhà nước Văn Lang thời các Vua Hùng dựng nước; Hoa Lư của cố đô nước Đại Việt, núi Tản - Sông Đà, các trụ xứ Phật giáo thâm uy như Chùa Hương, Yên Tử..., tất cả tạo nên một thế phong thủy vững chãi dựa vào mạch núi thiêng tỏa ra đồng bằng rộng mở và tràn xuống phương Nam, hướng về biển lớn.

Do đó, Tây Thiên không những là một danh lam thắng cảnh nổi tiếng, mà còn là một trung tâm văn hóa, tâm linh lâu đời. Đặc biệt, quần thể danh thắng Tây Thiên còn được coi là một trong những nơi phát tích của Phật giáo Việt Nam và là nơi thờ tự chính Quốc Mẫu Tây Thiên, một trong 2 vị Quốc Mẫu được sắc phong từ thời Hùng Vương dựng nước, có công giúp Vua dẹp giặc, mở mang bờ cõi, thống nhất giang sơn, dạy dân trồng lúa, giữ lửa trong buổi bình minh của dân tộc.

Đông đảo du khách hành hương về Tây Thiên dịp đầu xuân mới Bính Ngọ 2026. 
Du khách xin thẻ cầu may tại chân đền Quốc mẫu dịp đầu xuân.

Tương truyền, vào thế kỷ thứ III trước công nguyên, phái bộ thứ tám của vua A Dục (Ấn Độ) đã tới nơi đây hoằng dương Phật pháp, thấy cảnh núi rừng u tịch, trang nhã, có suối chảy, nước trong, thác ghềnh, non cao, rừng rậm nên đã chọn nơi đây dựng lều làm chốn nghỉ chân, xây dựng thành Nê Lê và chùa Địa Ngục, về sau trở thành một trong những trung tâm Phật giáo lớn thời Trần, sánh cùng Yên Tử và Đông Triều (Quảng Ninh).

Tới thời Trần, Tây Thiên trở thành một trong những trung tâm Phật giáo thâm uy giống như Yên Tử và Đông Triều (Quảng Ninh). Các địa danh khác như: Suối Giải Oan, suối Trường Sinh, chùa Đồng Cổ, rừng thông già đại thụ là nơi nhiều đời cao tăng tu tập, hành trì và viên tịch.

Người ta cũng đã tìm đc 3 bia mộ đá và di cốt của Giác Linh Ngã Thiền Sư, Võng Sơn Thiền Sư, Cúc Khê Thiền Sư. Ngoài ra còn nhiều nền chùa cổ và các di chỉ hiếm hoi dưới nền đất rừng Tây Thiên được ghi lại trong sách Kiến Văn Tỉ Lục của Lê Quý Đôn.

 
Tây Thiên có vẻ đẹp hoang sơ, cuốn hút đông đảo du khách đến từ khắp mọi miền Tổ quốc. 

Với mỗi người, mỗi chuyến hành hương Tây Thiên có thể là đến thăm, có thể là sự trở về, song cả hai hành trình đều tràn ngập niềm hỷ lạc, an bình tự tại.

Cảnh sắc thiên nhiên sơn kỳ thủy tú, hùng vĩ, thanh bình và ngoạn mục, đẹp trong từng khoảnh khắc. Đó là cảnh núi rừng nguyên sơ, là những ngôi Cổ tự, Thảo am Tịnh thất cheo leo trên độ cao ngút ngàn hay nguồn Bát Nhã tuyền róc rách ca lên khúc nhạc hoàn hương từ vô thủy. Xa xa, dòng Thác Bạc trắng xóa vắt mình thả xuống từ trời cao xanh thẳm tạo nên một bầu không khí thanh bình.

Điều đặc biệt là dù lượng du khách đổ về Tây Thiên mỗi ngày có thể lên đến hàng nghìn lượt, Tây Thiên vẫn giữ được vẻ hoang sơ hiếm có. Dòng suối Trổ Rọ chảy từ đỉnh đền xuống chân núi vẫn trong vắt đến mức có thể nhìn rõ từng viên sỏi dưới đáy; đi dọc suối, hiếm khi bắt gặp một mảnh rác nhỏ. Giữa nhịp sống hiện đại, nơi đây vẫn lưu giữ được vẻ nguyên sơ của rừng núi, một sự nguyên vẹn không dễ tìm thấy ở nhiều điểm du lịch tâm linh đông đúc khác.

Nước suối ở Tây Thiên sạch sẽ, an toàn, trẻ em có thể thỏa sức vui chơi. 

Chị Cao Kim Dung, du khách đến từ phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ, chia sẻ rằng, mỗi lần trở lại Tây Thiên, chị đều thấy lòng mình nhẹ nhõm, thư thái hơn.

Cảnh núi rừng xanh mát, suối chảy trong veo, không gian linh thiêng nơi đây mang lại cảm giác yên bình, dễ chịu. “Điều khiến tôi thực sự ấn tượng hơn cả là dù lượng khách đông nhưng khu di tích vẫn sạch sẽ, gọn gàng, hiếm thấy rác thải. Bên cạnh đó, người dân và các hộ kinh doanh luôn thân thiện, sẵn sàng chỉ dẫn, giúp đỡ du khách khi cần. Chính sự gần gũi, chân thành của con người cùng với môi trường trong lành đã tạo nên một Tây Thiên vừa linh thiêng, vừa ấm áp, khiến mỗi lần trở lại nơi đây không chỉ là hành hương mà còn là dịp để tìm lại sự an yên trong lòng”, chị Cao Kim Dung bộc bạch.

Môi trường sạch từ quản lý đến ý thức

Tây Thiên luôn giữ được không gian sạch đẹp ấy không phải điều ngẫu nhiên.

Những năm gần đây, cùng với việc đầu tư hạ tầng phục vụ du khách như mở rộng bãi đỗ xe, tổ chức hệ thống xe điện trung chuyển, cấp ủy, chính quyền địa phương, Ban quản lý Khu di tích đặc biệt chú trọng công tác bảo vệ môi trường bằng nhiều biện pháp quyết liệt, đồng bộ như: Tăng cường tuyên truyền các quy định qua hệ thống loa phát thanh; lắp đặt pano hướng dẫn ứng xử với du khách; yêu cầu các hộ kinh doanh tuân thủ nghiêm quy định về vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm. 100% điểm kinh doanh đều có vị trí tập kết rác, được thu gom thường xuyên...

 Các điểm bán hàng ở Tây Thiên đều chú trọng công tác vệ sinh an toàn thực phẩm.
Du khách có thể tổ chức ăn uống trên một phiến đá dưới lòng suối, sau đó rác sẽ được thu gom, tập kết đúng nơi quy định. 

Tuy nhiên, yếu tố quyết định lại nằm ở chính cộng đồng.

Người dân nơi đây hiểu rằng môi trường sạch là “tài sản” quý giá nhất để giữ chân du khách. Vì thế, từ những quán nhỏ ven đường đến các cửa hàng đặc sản, việc thu gom rác đúng nơi quy định đã trở thành thói quen.

Chị Nguyễn Thị Mai, một chủ quán gần khu vực cáp treo, chia sẻ rằng tất cả các hộ đều tự giác thực hiện quy định về tập kết rác, nhờ vậy dòng suối và lối đi trong khu di tích luôn sạch sẽ.

Xe điện đưa đón du khách lên khu vực cáp treo Tây Thiên. 

Chính sự kết hợp giữa quản lý chặt chẽ và ý thức tự thân đã tạo nên một môi trường du lịch trong lành, hấp dẫn ở Tây Thiên.

Đồng chí Nguyễn Khắc Hiếu, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ cho rằng, việc bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích quốc gia đặc biệt Tây Thiên không chỉ đơn thuần là gìn giữ một không gian tín ngưỡng linh thiêng, mà còn là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch văn hóa bền vững của địa phương.

Theo đồng chí Phó chủ tịch UBND tỉnh, Tây Thiên hội tụ đầy đủ các yếu tố đặc sắc về cảnh quan thiên nhiên, giá trị lịch sử, tâm linh và hệ thống di sản văn hóa, do đó cần được khai thác một cách hài hòa, vừa phát huy tiềm năng du lịch, vừa giữ gìn bản sắc vốn có.

Thời gian qua, UBND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo các ngành chức năng và chính quyền địa phương tập trung nâng cao chất lượng hạ tầng phục vụ du khách, tăng cường công tác quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ, bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh trật tự và an toàn thực phẩm tại khu di tích.

Mục tiêu không chỉ là thu hút du khách đến tham quan, hành hương, mà quan trọng hơn là xây dựng hình ảnh một điểm đến văn minh, thân thiện, nơi du khách có thể cảm nhận rõ sự hòa quyện giữa thiên nhiên, văn hóa và nếp sống cộng đồng.

Lượng khách hành hương về Tây Thiên tăng đột biến vào ngày mồng 3 Tết nguyên đán Bính Ngọ 2026. 

Bên cạnh đó, tỉnh cũng khuyến khích các doanh nghiệp du lịch tham gia phát triển các sản phẩm trải nghiệm gắn với thiên nhiên và di sản, góp phần đa dạng hóa hoạt động du lịch, nâng cao sức hấp dẫn của Tây Thiên như một điểm đến quanh năm.

Tuy nhiên, mọi hoạt động phát triển đều phải đặt trong khuôn khổ bảo tồn, bảo đảm không làm tổn hại đến cảnh quan và giá trị văn hóa của khu di tích.

Tây Thiên hôm nay là sự hòa quyện giữa bảo tồn và phát triển. Hạ tầng được nâng cấp, dịch vụ ngày càng chuyên nghiệp, nhưng cảnh quan thiên nhiên và nếp sống văn hóa vẫn được giữ gìn, bảo tồn gần như nguyên vẹn.

Giữa đại ngàn Tam Đảo, màu xanh nguyên sơ ấy của Tây Thiên không chỉ đến từ núi rừng, mà còn từ ý thức, trách nhiệm và tấm lòng hiếu khách của người dân trên mảnh đất thiêng này.