Phóng viên (PV): Thưa Thủ tướng, thăm lại Khu Di tích Long Giao, Thủ tướng có cảm nghĩ gì về ngày 7-1-1979, ngày mà nhân dân Cam-pu-chia thoát khỏi chế độ diệt chủng Khơ-me Đỏ?

Thủ tướng Hun Xen: Tôi thật xúc động khi đã được trở lại nơi lịch sử gần 39 năm trước. Nơi này, người ta có thể biết được qua bia tưởng niệm những chiến sĩ Cam-pu-chia đã hy sinh từ tháng 1-1978. Vậy nơi này là nơi gì? Tôi có thể khẳng định rằng, đây là nơi ra đời lực lượng nòng cốt tham gia vào việc giải phóng đất nước Cam-pu-chia khỏi chế độ diệt chủng của Pôn Pốt. Lịch sử của cuộc đấu tranh của chúng tôi bắt đầu từ lực lượng này và cùng với các lực lượng khác đã hợp lực với nhau giải phóng đất nước.

Xin cảm ơn Đảng và Chính phủ Việt Nam đã cho chúng tôi địa điểm lịch sử này để xây dựng tiền thân của quân đội Cam-pu-chia chống Khơ-me Đỏ, đồng thời nơi đây còn gìn giữ hài cốt 49 chiến sĩ đã hy sinh. Tôi không bao giờ bỏ rơi bạn chiến đấu của tôi, chính vì vậy mà tôi đề nghị xin Đảng và Chính phủ Việt Nam cho chúng tôi địa điểm này để giữ gìn những hài cốt đồng đội, vì tôi không thể tìm thấy người thân của họ, có khả năng gia đình họ đã bị tàn sát trong chế độ diệt chủng.

Tôi xin nói thêm, nếu không có lực lượng này thì cũng không có lực lượng vũ trang Cam-pu-chia và lực lượng này cũng là nòng cốt của Mặt trận Đoàn kết Cứu quốc Cam-pu-chia. Vì vậy tôi có thể nói rằng, chúng ta đã thực hiện vai trò của người Cam-pu-chia giải thoát đất nước mình khỏi thảm họa diệt chủng.

PV: Việt Nam và Cam-pu-chia là hai nước láng giềng có quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện và có tình cảm thủy chung son sắt, mối quan hệ đó có ý nghĩa quan trọng như thế nào đối với sự phát triển của hai nước, thưa Thủ tướng?

Thủ tướng Hun Xen: Trước tiên cần nói rằng, khi bắt đầu giúp đỡ Cam-pu-chia cũng là thời điểm mà kinh tế Việt Nam còn rất khó khăn vì mới thống nhất đất nước. Nhưng Việt Nam vẫn giúp chúng tôi xây dựng quân đội và giải phóng đất nước, kể cả việc hy sinh để cứu đất nước Cam-pu-chia ra khỏi chế độ diệt chủng Pôn Pốt. Hiện nay, hai đất nước chúng ta là những nước láng giềng tốt đẹp và có mối quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực. Đây được xem như là điều đặc biệt của lịch sử đã để cho chúng ta là láng giềng của nhau, ví như môi và răng. Mối quan hệ Cam-pu-chia-Việt Nam đang có sự phát triển rất mạnh trong một, hai thập niên gần đây. Chuyến thăm của tôi lần này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tiếp tục củng cố mối quan hệ đặc biệt này, trong đó chú trọng vào việc phát triển kinh tế, xã hội và giảm nghèo.

Chúng tôi nhìn thấy đất nước Việt Nam đang phát triển rất nhanh và là một thị trường lớn. Hiện nay, Cam-pu-chia đã xuất khẩu lúa gạo qua Việt Nam. Đặc biệt hơn, Cam-pu-chia đang mua điện của Việt Nam. Ngoài ra, chúng ta còn có nhiều lĩnh vực cần phải hỗ trợ lẫn nhau. Đó là điều cần thiết để tiếp tục củng cố quan hệ giữa hai nước, cả trong lĩnh vực chính trị và các lĩnh vực khác, mang lại lợi ích cho hai nước, theo nguyên tắc bình đẳng và bạn bè, láng giềng tốt.

PV: Thưa ngài Thủ tướng, để tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác toàn diện giữa hai nước trong thời gian tới, chúng ta phải quan tâm đến những vấn đề gì?

Thủ tướng Hun Xen: Quan hệ giữa hai nước đang tốt đẹp, nhưng chúng ta cần phải làm cho quan hệ này ngày càng tốt hơn nữa. Trong đó có quan hệ chính trị giữa Đảng Nhân dân Cam-pu-chia và Đảng Cộng sản Việt Nam, giữa Chính phủ của 2 nước, giữa quân đội và nhân dân 2 nước, phải quan tâm giữ gìn vun đắp và làm cho các mối quan hệ này ngày càng tốt hơn. Tôi xin nhấn mạnh rằng, dù cho tình hình thế giới và khu vực như thế nào đi nữa, người ta không thể dời Việt Nam đi chỗ khác hoặc dời Cam-pu-chia đi nơi khác được, do vậy sự hợp tác của chúng ta là rất cần thiết. Trước hết là hợp tác về chính trị để đem lại niềm tin, từ đó thúc đẩy hợp tác trên mọi lĩnh vực khác. Phải quan tâm, chú trọng đối với thế hệ sau, cho họ biết được là thế hệ trước đã cùng nhau làm những gì vì độc lập của Việt Nam và Cam-pu-chia qua các giai đoạn chống thực dân Pháp, chống đế quốc Mỹ xâm lược và tiếp đó là loại bỏ chế độ diệt chủng Pôn Pốt. Vì vậy, tôi nghĩ rằng, thế hệ sau sẽ tiếp tục công việc của chúng ta bằng việc cùng nhau phát triển kinh tế, xã hội, giảm nghèo và ngăn chặn mọi hành vi gây mất ổn định và chia rẽ.

PV: Thưa Thủ tướng Hun Xen, trong buổi gặp mặt rất ý nghĩa, trong đó có nhiều tướng lĩnh sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, những người đã từng kề vai sát cánh với quân đội và nhân dân Cam-pu-chia đánh đổ chế độ diệt chủng, cảm xúc của ngài thế nào?

Thủ tướng Hun Xen: Nguyện vọng của tôi là muốn gặp lại những người bạn đã từng cùng chúng tôi và nhân dân Cam-pu-chia chiến đấu để lật đổ chế độ diệt chủng Pôn Pốt. Hôm nay, tôi gặp một số đồng chí đã cùng với chúng tôi giải phóng đất nước Cam-pu-chia. Rất nhiều kỷ niệm của tôi có liên quan đến mối quan hệ Việt Nam - Cam-pu-chia. Trong đó, một sự thật lịch sử không thể chối cãi đó là Đảng, Nhà nước, quân đội và nhân dân Việt Nam đã giúp nhân dân Cam-pu-chia thoát khỏi chế độ diệt chủng Pôn Pốt. Do vậy, tôi rất xúc động khi được thăm lại địa điểm lịch sử và được gặp lại các đồng chí đã cùng sống, chiến đấu bên nhau. Tôi có thể khẳng định rằng, nếu lúc đó không có Quân tình nguyện Việt Nam, chúng tôi không thể giải phóng đất nước Cam-pu-chia thoát khỏi chế độ diệt chủng Pôn Pốt và chúng tôi cũng không thể ngăn chặn sự trở lại của chế độ diệt chủng Pôn Pốt. Cùng những người mà tôi gặp ngày hôm nay, còn có hàng chục ngàn Quân tình nguyện Việt Nam đã hy sinh trên lãnh thổ Cam-pu-chia và bị thương hàng chục ngàn người. Những người còn ở đây đa số là những cựu chiến binh, là những người bạn cũ của tôi, đã từng hỗ trợ tôi cũng như anh em Cam-pu-chia trong thời gian lực lượng vũ trang Cam-pu-chia còn sơ khai, sau khi huấn luyện xong tại Việt Nam đã trở về Cam-pu-chia chiến đấu.

PV: Để tiếp nối và phát huy truyền thống đoàn kết, hữu nghị Việt Nam-Cam-pu-chia, Thủ tướng có thông điệp gì gửi cho thế hệ trẻ của hai nước?

Thủ tướng Hun Xen: Thanh niên ngày nay phải nhìn lại xem thanh niên ngày xưa như khi tôi sang đây (Việt Nam) để xây dựng lực lượng giải phóng đất nước, tôi đã đặt cược tính mạng của tôi để giải phóng đất nước. Thanh niên thời chúng tôi không có nhiều cơ hội như thanh niên bây giờ, thời trước mất rất nhiều cơ hội do phải sống dưới sự xâm lược, và chế độ diệt chủng Pôn Pốt. Thế hệ trẻ ngày nay phải giữ gìn những gì mà các thế hệ trước đã giành được, trong đó có mối quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Cam-pu-chia. Thanh niên Cam-pu-chia và thanh niên Việt Nam thời kỳ trước đã cùng nhau đấu tranh giành độc lập, tự do, nhất là Việt Nam đã giúp nhân dân Cam-pu-chia thoát khỏi chế độ diệt chủng Pôn Pốt. Thanh niên hai nước ngày nay hãy giữ cho được mối quan hệ hữu nghị sống chết có nhau và cùng nhau xây dựng phát triển kinh tế-xã hội của mỗi nước.

DUY MINH - BẢO TRUNG (ghi)