Những người bắc cầu

Những ngày Mát-xcơ-va trong chuyến thăm của Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch cực kỳ bận rộn, bởi không chỉ thăm chính thức Liên bang Nga theo lời mời của Đại tướng Xéc-gây Sôi-gu, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch còn tham dự Hội nghị An ninh quốc tế Mát-xcơ-va lần thứ 5 và dự cuộc gặp của Bộ trưởng Quốc phòng Liên bang Nga với các Trưởng đoàn quân sự tham dự hội nghị. Chính vì tính chất “ba trong một” như thế nên lịch làm việc của đoàn công tác dày đặc, có những khi được tính theo từng phút. Vậy nhưng cũng có lần lịch làm việc chặt chẽ ấy bị phá vỡ bởi… Đại tướng X.Sôi-gu, Bộ trưởng Quốc phòng Liên bang Nga!

Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch phát biểu trước đông đảo cử tọa tại Hội nghị An ninh quốc tế Mát-xcơ-va lần thứ 5. 

Ấy là hôm hội đàm tại Trụ sở Bộ Quốc phòng Liên bang Nga nằm trong tòa nhà trông ra sông Mát-xcơ-va. Sau những phút hội đàm chính thức giữa hai đoàn, không hiểu Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đã “bấm” vào đúng "cái nút" nào mà Đại tướng X.Sôi-gu bỗng dưng quay sang tâm sự. Ông kể về những thách thức mà nước Nga đang nếm trải bởi lệnh trừng phạt của phương Tây, về cái cách mà người Nga lạc quan vượt qua muôn trùng khó khăn bởi những lệnh cấm vận. Như một người nông dân nọ, trong cuộc đối thoại trực tuyến mới đây với Tổng thống V.Pu-tin, đã nêu lên mong mỏi rằng “lệnh cấm vận cứ kéo dài thêm cũng chẳng sao, bởi khi ấy thì những sản phẩm trong nước mới bán được, chứ còn bỏ cấm vận hôm trước thì hôm sau người ta đã đi nhập hàng ngoại về rồi!". Đây mới là lần đầu tiên hai vị Bộ trưởng Quốc phòng của hai nước gặp nhau, nhưng có cảm tưởng như họ đã thân thiết từ lâu lắm rồi. Lúc chia tay, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch gửi món quà nhỏ cho phu nhân Bộ trưởng X.Sôi-gu và nói đùa: “Bà ấy mới thật sự là “thủ trưởng” đấy”; nghe dịch lại, Bộ trưởng X.Sôi-gu cười phá lên… Sự thân tình giữa những người đứng đầu hai quân đội đã phá vỡ mọi khoảng cách của lễ nghi, của ngoại giao.

Trong các cuộc gặp gỡ, tiếp xúc với phía Nga, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch luôn nhắc nhớ đến tình hữu nghị giữa Việt Nam và Liên bang Nga được thử thách qua năm tháng, coi đó là tài sản quý giá để hai nước giữ gìn, vun đắp. Một trong những biểu hiện của tình hữu nghị ấy, như Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch thường lấy ra làm dẫn chứng, là ngay trong đoàn đại biểu quân sự cấp cao thăm Liên bang Nga lần này, cũng có nhiều người từng học tập, tu nghiệp tại Liên Xô trước đây, như Chuẩn đô đốc Phạm Hoài Nam, Tư lệnh Quân chủng Hải quân Việt Nam.

Đặc biệt, có một người là Phó tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thượng tướng Võ Văn Tuấn, người đã trải qua những năm tháng tuổi trẻ trên xứ sở bạch dương. Mấy lần trước, khi Hội nghị An ninh quốc tế diễn ra ở Mát-xcơ-va, Thượng tướng Võ Văn Tuấn đều là người đại diện cho phía Việt Nam tham dự. Lần này, Thượng tướng Võ Văn Tuấn là thành viên trong đoàn công tác, thỉnh thoảng trong một vài trường hợp bất khả kháng, lại kiêm luôn… phiên dịch. Dù thời gian học ở Liên Xô cũ đã trôi qua khá lâu, nhưng với vốn kiến thức quân sự dày dặn và khả năng ngôn ngữ chưa hề mất đi bởi thời gian, Thượng tướng Võ Văn Tuấn vẫn có một khả năng diễn đạt tiếng Nga trôi chảy đáng kinh ngạc.

Còn nhớ hôm ở Trụ sở Bộ Quốc phòng Liên bang Nga, do điều kiện lễ tân khá ngặt nghèo của phía bạn nên nhiều khi di chuyển, người phiên dịch chưa kịp lên chỗ Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch, Thượng tướng Võ Văn Tuấn đi cùng liền “bắn” tiếng Nga "choanh choách" để dịch cho Bộ trưởng. Lúc vào thang máy lên tầng trên, do quá đông người nên anh chàng giữ thang máy định tách Thượng tướng Võ Văn Tuấn ở lại để đi chuyến sau, Thượng tướng Võ Văn Tuấn chỉ vào mình, nói: “perevotchik”, tức là người phiên dịch. Tôi nhận thấy anh chàng giữ thang máy chuyển từ kinh ngạc sang ngưỡng mộ; có lẽ anh ta nghĩ không hiểu sao lại có ông phiên dịch mà quân hàm cao đến vậy!

Những người đã từng học tập tại Liên Xô trước đây như Thượng tướng Võ Văn Tuấn, Chuẩn đô đốc Phạm Hoài Nam hay những học viên quân sự đang học tập tại nước Nga hiện nay chính là những người bắc cầu cho quan hệ hợp tác giữa hai đất nước, hai dân tộc. Tình hữu nghị, quan hệ hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Liên bang Nga đã được thể hiện qua những con người cụ thể như vậy.

Tình đồng chí, nghĩa anh em

Thế nên cũng không ai ngạc nhiên khi trên diễn đàn của Hội nghị An ninh quốc tế Mát-xcơ-va, trước hàng trăm cử tọa đến từ hơn 80 nước, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đã nhắc lại chuyện cách đây gần ba thế kỷ, vào năm 1731, các nước châu Á-Thái Bình Dương đã chứng kiến sự ra đời quân cảng Ô-khốt và lá cờ của hạm đội Ô-khốt của Hải quân Nga, do Đô đốc Xcô-ni-a-cốp Pi-ra-xép chỉ huy, xuất hiện ở biển Thái Bình Dương. Đấy là biểu hiện khẳng định từ thời điểm đó, Nga thực sự là quốc gia châu Á-Thái Bình Dương.

Mối quan hệ của nước Nga với các nước trong khu vực, như vậy là đã trải qua nhiều năm tháng. Riêng đối với Việt Nam, nó còn là tình đồng chí, nghĩa anh em. Trong những cuộc gặp chính thức hay không chính thức, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch luôn khẳng định rằng nhân dân Việt Nam chẳng bao giờ có thể quên những gì mà người dân Nga đã làm cho đất nước Việt Nam. Mối quan hệ đó được lưu giữ và truyền lại qua các thế hệ của hai dân tộc, được tiếp tục vun xới trong hiện tại qua những hành động cụ thể, mà minh chứng rõ nét nhất chính là chuyến thăm Liên bang Nga và dự các hoạt động đa phương rất thành công trong những ngày cuối tháng 4 này của Đại tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Ngô Xuân Lịch.

Sự xuất hiện lần đầu tiên của Đại tướng Ngô Xuân Lịch trên cương vị Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam tại một hội nghị quốc tế đa phương tầm cỡ như Hội nghị An ninh quốc tế Mát-xcơ-va dĩ nhiên gây nên sự chú ý của dư luận quốc tế. Trong các cuộc gặp song phương, các đối tác đều chúc mừng Đại tướng đảm nhiệm trọng trách mới, nhưng đồng thời cũng đặt gánh nặng lên vai Bộ trưởng, khi mong mỏi rằng ở cương vị mới, Bộ trưởng sẽ thúc đẩy thêm quan hệ hợp tác hữu nghị vốn đã có từ trước, nhưng nay lại đang bị thử thách trước vô vàn những thách thức an ninh mới, truyền thống cũng như phi truyền thống. Trọng trách lớn thì trách nhiệm cũng nặng nề, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch hiểu rõ điều đó.

Cũng là điều dễ hiểu khi cả hai bài phát biểu của Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch ở Cuộc gặp giữa Bộ trưởng Quốc phòng Liên bang Nga với Trưởng đoàn quân sự các nước ASEAN và ở Hội nghị An ninh quốc tế Mát-xcơ-va đều được đặc biệt chú ý. Ở cuộc gặp giữa Bộ trưởng Quốc phòng Liên bang Nga với Trưởng đoàn quân sự các nước ASEAN, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đã đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của cơ chế ADMM+ trong việc góp phần xây dựng châu Á-Thái Bình Dương thành một khu vực hòa bình, ổn định và phát triển. Không ai quên chính Việt Nam đã là quốc gia đưa ra sáng kiến về cơ chế ADMM+, tiến hành các hoạt động ngoại giao con thoi cực kỳ năng động và khôn khéo để hội nghị ADMM+ đầu tiên diễn ra thành công tại Hà Nội.

Còn trên diễn đàn của Hội nghị An ninh quốc tế Mát-xcơ-va lần thứ 5, nơi có tới hơn 500 đại biểu đến từ 80 quốc gia trên thế giới, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đã chỉ ra rằng, không một quốc gia đơn lẻ nào có thể tự mình giải quyết được những thách thức an ninh phi truyền thống mang tính toàn cầu như chủ nghĩa khủng bố, an ninh mạng, dòng người di cư ồ ạt… Điều này thì ai cũng rõ. Bom đã nổ ở Pa-ri và Brúc-xen; châu Âu đang oằn mình trước dòng người tị nạn chạy trốn chiến tranh đến từ Trung Đông-Bắc Phi; những vụ đánh cắp dữ liệu cá nhân, tấn công các ngân hàng, các tổ chức trên quy mô lớn gần đây đe dọa an toàn, an ninh của cá nhân, tổ chức và cả quốc gia. Bằng lời phát biểu khúc chiết, truyền cảm, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đã đưa ra thông điệp của Việt Nam: Các nước phải hợp tác cùng nhau để giải quyết những vấn nạn, thách thức này. Nếu không cùng nhau nỗ lực phối hợp hành động, Thái Bình Dương sẽ không còn “thái bình” như tên gọi vốn có của nó nữa!

Những tràng pháo tay vang lên giòn giã trong khán phòng Cung Hội nghị khách sạn Ra-đi-xơn ở thủ đô Mát-xcơ-va khi Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch kết thúc bài phát biểu cho thấy thế giới đã lắng nghe thông điệp từ Việt Nam!

Những ngày bận rộn tham dự các sự kiện trôi qua nhanh chóng. Chiều Mát-xcơ-va, đoàn công tác của Bộ trưởng Quốc phòng Ngô Xuân Lịch kết thúc các hoạt động tại thủ đô nước Nga, lên đường về nước. Chia tay Mát-xcơ-va, ai cũng cảm thấy bịn rịn, xao xuyến. Sẽ còn lại mãi trong tâm khảm những người tham gia chuyến công tác hình ảnh một thủ đô nước Nga thanh bình trong tiếng rì rào của cây bạch dương, như lời trong ca khúc Chiều Mát-xcơ-va của nhạc sĩ tài năng nước Nga Sô-lô-vi-ép Xê-đôi: “Chiều thanh vắng là đây âm thầm gió rì rào…”. 

Bài và ảnh: VĂN YÊN