Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu
Phát biểu khai mạc, ông Giôn Pha-xman (Jon Fasman), Trưởng Văn phòng khu vực Đông Nam Á của The Economist, Chủ tọa hội nghị nêu rõ: Vietnam Summit 2016 là cơ hội cho Chính phủ Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia tìm hiểu những vấn đề cấp bách nhất của đất nước, cùng thảo luận về cơ hội, thách thức trong hội nhập, lựa chọn khâu đột phá kinh doanh… để tìm ra câu trả lời cho tương lai phát triển đất nước. Trong bối cảnh sức tăng trưởng của các thị trường mới nổi đang chững lại nhưng Việt Nam cơ bản đã bứt phá khỏi sự tác động của điều này.
Phó thủ tướng Phạm Bình Minh giao lưu tại hội nghị.
Làm thế nào để Việt Nam có được vị thế tốt nhất đón đầu dòng đầu tư mới và khai thác lợi ích từ Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)? Trả lời câu hỏi này, Phó thủ tướng Phạm Bình Minh nêu rõ: Việt Nam là quốc gia phát triển nhanh. Từ một nước nghèo, lạc hậu, chịu nhiều hậu quả chiến tranh, chủ yếu là nông nghiệp, đến nay Việt Nam đã trở thành nước đang phát triển, có mức thu nhập trung bình ổn định. Cả nước đang đẩy mạnh thực hiện CNH, HĐH; duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm khoảng 6%, đời sống người dân có nhiều tiến bộ... Có được những thành tựu đó là nhờ quá trình chuyển đổi cơ chế từ quan liêu, bao cấp sang kinh tế thị trường, tập trung gỡ bỏ rào cản để phát triển kinh tế thành công; tận dụng và phát huy được lợi thế về nhân lực, đặc trưng kinh tế nông nghiệp, điều kiện tự nhiên và phẩm chất, giá trị con người Việt Nam. Đặc biệt, Việt Nam sớm hội nhập và quyết tâm hội nhập thành công, lấy hội nhập kinh tế làm trọng tâm để thuận tiện tiếp cận với nền kinh tế các nước phát triển cũng như những chuẩn mực của thế giới để hoàn thiện thể chế kinh tế Việt Nam. Hiện nay, Việt Nam đang tích cực cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư. Trong đó, chính sách phát triển giáo dục, đào tạo nghề chất lượng cao và áp dụng khoa học công nghệ trong sản xuất; đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu, gia tăng giá trị thương mại với các đối tác nước ngoài, quan tâm thị trường trong nước… là những vấn đề đang được Chính phủ quan tâm. Do vậy, trong bối cảnh toàn cầu, Việt Nam vẫn luôn tự tin hội nhập và là môi trường đầu tư lý tưởng thu hút các doanh nghiệp trên thế giới.
Về vấn đề thương mại toàn cầu suy giảm có tác động như thế nào đến Việt Nam, nhiều đại biểu cho rằng, sự tác động đó không lớn, bởi Việt Nam có thị trường nội địa tiềm năng và một số thị trường truyền thống khá mạnh nên không quá lệ thuộc vào sự thăng trầm của thị trường thế giới. Các doanh nghiệp trong nước luôn chủ động, sáng tạo và liên kết để phát triển và mở rộng thị trường. Cùng đó, Chính phủ đang nỗ lực xây dựng Chính phủ liêm chính, kiến tạo với nhiều cơ chế thông thoáng, hỗ trợ doanh nghiệp, mời gọi đầu tư và cải thiện môi trường kinh doanh lành mạnh… nên sự tác động từ thương mại toàn cầu suy giảm không phải là vấn đề đáng lo ngại. Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục giữ vững đà tăng trưởng trong thời gian tới.
Cần đầu tư chiến lược
Với cái nhìn sâu sắc của chuyên gia kinh tế, ông Xtê-phen Grốp-phơ (Stephen Groff), Phó chủ tịch khu vực Đông Á, Đông Nam Á và Thái Bình Dương, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho rằng: Việt Nam cần phát triển đồng bộ các lĩnh vực nhưng vấn đề giáo dục đại học và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để tăng năng suất lao động là quan trọng nhất. Thực tế cho thấy, môi trường giáo dục ở Việt Nam khá tốt nhưng chất lượng làm việc thực tế của người lao động Việt Nam ở một số lĩnh vực chưa tốt và thiếu thực tiễn; cho nên phải ưu tiên bồi dưỡng kỹ năng thực hành. Bên cạnh đó, hàng xuất khẩu của Việt Nam khá phong phú, cần giữ vững những mặt hàng thế mạnh và duy trì thực hiện nghiêm các cam kết đã ký với đối tác.
Từ thực tiễn nhiều năm làm việc tại các nước châu Á, ông Xăng-ti-tan Xa-thi-ra-thai (Santitarn Sathirathai), lãnh đạo nhóm nghiên cứu kinh tế châu Á, Ngân hàng Credit Suisse, nhận định: Chính phủ Việt Nam rất quyết tâm tham gia TPP và hội nhập kinh tế toàn cầu. Nhưng để hội nhập thành công nhất thiết phải đầu tư nâng cao kỹ năng tay nghề cho người lao động, giải quyết tốt vấn đề cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho việc liên kết đào tạo nhân viên chuyên môn có trình độ cao và tập trung vào các lĩnh vực mang tính đột phá. Đặc biệt, quá trình sản xuất cần coi trọng xây dựng chuỗi giá trị và quy trình an toàn; tranh thủ tối đa thành tựu kỹ thuật từ cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ tư để thúc đẩy năng suất, khẳng định thương hiệu sản phẩm Việt Nam.
Đây cũng là ý kiến của Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải. Ông Hải cho rằng: Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt việc thực hiện chiến lược phát triển khoa học công nghệ. Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế, tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ; phát triển ngành công nghiệp có lợi thế cạnh tranh, hướng vào thị trường truyền thống và thị trường tiềm năng trên thế giới. Chúng ta cần tập trung hình thành chuỗi liên kết sản xuất, chế tạo, phân bố không gian công nghiệp hợp lý để phát huy lợi thế so sánh, nhất là với các nhóm sản phẩm giày da, dệt may, chế biến nông sản, lúa gạo…
Cùng quan điểm với Thứ trưởng Bộ Công Thương, ý kiến của ông M.Mo-ren, Tổng giám đốc Viện Nghiên cứu lúa quốc tế (IRRI) cũng tập trung làm rõ chính sách bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu để phát triển sản xuất lúa gạo, nhất là gạo chất lượng cao ở Việt Nam cạnh tranh với gạo thơm Thái Lan và gạo bamasti Ấn Độ.
Nhiều ý kiến tại hội nghị thảo luận về chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với doanh nghiệp. Theo Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt May Lê Tiến Trường, Việt Nam có tới 97% doanh nghiệp nhỏ và vừa nên tiềm lực tài chính hạn chế, đầu tư vào công nghệ sẽ gặp khó khăn. Do vậy, Chính phủ nên hỗ trợ đào tạo nhân lực nắm bắt, tiếp thu xu hướng công nghệ mới trên thế giới và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ cao. Đồng thời, ngân hàng nên nới lỏng chính sách hỗ trợ vốn để doanh nghiệp phát triển.
Chia sẻ với các doanh nghiệp và bạn bè quốc tế, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, khẳng định: Chúng ta đang sống trong bối cảnh toàn cầu hóa, gắn bó chặt chẽ với nhau về kinh tế, chính trị, văn hóa. Việt Nam thực hiện đường lối đối ngoại rộng mở, là bạn, là đối tác tin cậy của nhiều nước trên thế giới. Những khó khăn gặp phải trong quá trình hội nhập sẽ được Đảng, Nhà nước, Chính phủ Việt Nam tháo gỡ nhằm mục tiêu xây dựng môi trường hòa bình, ổn định, chăm lo chu đáo đời sống nhân dân và tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư trên thế giới đến với Việt Nam. Đây chính là tiền đề quan trọng để Việt Nam tự tin, vững vàng vươn ra biển lớn.
Bài và ảnh: HOÀNG THÀNH - XUÂN CƯỜNG