Theo Trung tướng Vũ Chiến Thắng, Cục trưởng Cục Đối ngoại-Bộ Quốc phòng, việc Đoàn đại biểu quân sự cấp cao Việt Nam tham dự cuộc gặp thể hiện sự tham gia chủ động, năng động và có trách nhiệm của Bộ Quốc phòng nói riêng và Việt Nam nói chung đối với các hoạt động của ASEAN.

Đến nay, có thể khẳng định chưa có tổ chức khu vực nào đạt được nhiều thành công như ASEAN trong việc thu hút sự can dự chiến lược của tất cả các nước lớn vì lợi ích chung là hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới. Sự ra đời của Cộng đồng ASEAN đã nâng cao vị thế và giá trị chiến lược của ASEAN, tiếp tục góp phần cân bằng và điều hòa lợi ích các nước lớn ở khu vực cũng như thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN. Việc ASEAN liên tiếp tổ chức các Hội nghị Đặc biệt với các đối tác quan trọng ngay sau khi thành lập Cộng đồng cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của ASEAN, đồng thời phản ánh cam kết và sự coi trọng của các đối tác hàng đầu thế giới dành cho ASEAN.

Lĩnh vực quốc phòng cũng nằm trong dòng chảy chung đó của ASEAN. Cơ chế Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+) giữa 10 thành viên ASEAN và 8 đối tác (Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nga, Ấn Độ, Nhật Bản, Ô-xtrây-li-a, Hàn Quốc và Niu Di-lân) ra đời tại Hà Nội năm 2010 và vận hành trơn tru từ đó đến nay. Không những vậy, các đối tác hàng đầu thể hiện sự coi trọng ASEAN qua việc thúc đẩy tổ chức các Cuộc gặp không chính thức theo cơ chế ADMM+1. “Tính đến thời điểm hiện tại, ASEAN đã tổ chức 6 cuộc gặp với Trung Quốc, trong đó một lần tại Bắc Kinh năm 2015; 3 cuộc gặp với Hoa Kỳ, trong đó một lần tại Ha-oai năm 2014; với Nga một lần tại Mát-xcơ-va tháng 4-2016; với Nhật Bản lần đầu vào năm 2014 và dự kiến lần thứ hai diễn ra tại Lào vào cuối năm nay”, Trung tướng Vũ Chiến Thắng cho hay.

Cuộc gặp Không chính thức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ASEAN-Hoa Kỳ lần này diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa ASEAN và Hoa Kỳ đang trên đà phát triển. Chỉ một thời gian ngắn sau khi tham gia Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) năm 2011, Hoa Kỳ đã chính thức hóa Hội nghị Cấp cao ASEAN-Hoa Kỳ năm 2013 và nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược với ASEAN tháng 11-2015. Không lâu sau đó, vào tháng 2-2016, hai bên đã tổ chức Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN-Hoa Kỳ ở Sunnylands, bang California, Hoa Kỳ.

Tại Hội nghị Sunnylands, các nước đều nhấn mạnh tầm quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Hoa Kỳ, nhất là trong thúc đẩy thịnh vượng chung của khu vực và giải quyết các thách thức xuyên quốc gia. Đặc biệt, các nhà lãnh đạo ASEAN và Hoa Kỳ đã nhất trí thông qua Tuyên bố chung, trong đó khẳng định các nguyên tắc có tính định hướng cho quan hệ ASEAN-Hoa Kỳ giai đoạn tới. Tuyên bố chung nhấn mạnh, ASEAN và Hoa Kỳ tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bình đẳng và chính trị độc lập của tất cả các quốc gia thông qua việc duy trì các nguyên tắc và mục đích của Hiến chương Liên hợp quốc, Hiến chương ASEAN và luật pháp quốc tế; đề cao một trật tự khu vực và quốc tế dựa trên luật lệ, trong đó duy trì và bảo vệ các quyền và đặc quyền của tất cả các quốc gia. Tuyên bố chung nêu rõ cam kết ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt ở khu vực; tăng cường phối hợp tại các diễn đàn quốc tế, hỗ trợ xây dựng Cộng đồng ASEAN, hợp tác trong phát triển bền vững và đối phó với các thách thức như khủng bố, biến đổi khí hậu. Tuyên bố chung cũng khẳng định việc ASEAN và Hoa Kỳ cùng cam kết giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, không quân sự hóa, kiềm chế, bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải, hàng không phù hợp với các nguyên tắc được thừa nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Cuộc gặp Không chính thức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ASEAN-Hoa Kỳ sắp tới sẽ ghi thêm một dấu mốc trong quan hệ ASEAN-Hoa Kỳ. Dự kiến, tại cuộc gặp, các Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ASEAN và Hoa Kỳ sẽ trao đổi quan điểm về các vấn đề an ninh khu vực cũng như thảo luận về an ninh biển và hợp tác an ninh biển. Việc Đoàn đại biểu quân sự cấp cao Việt Nam tham dự Cuộc gặp Không chính thức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ASEAN-Hoa Kỳ tại Ha-oai nhằm tiếp tục khẳng định vai trò và vị thế của Việt Nam thông qua các hoạt động tại các diễn đàn đa phương, thúc đẩy các nỗ lực chung nhằm duy trì hòa bình, ổn định và phát triển tại khu vực. “Chuyến đi này thể hiện trách nhiệm của Việt Nam đối với các hoạt động của ASEAN. Bên cạnh đó, chuyến đi thúc đẩy quan hệ quốc phòng song phương với các nước thông qua trao đổi, tiếp xúc bên lề cuộc gặp, cũng như bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Lào trên cương vị nước Chủ tịch ASEAN và điều phối cuộc gặp”, Trung tướng Vũ Chiến Thắng nói.

BẢO TRUNG