QĐND - Phòng, chống tham nhũng luôn là vấn đề “nóng”, thu hút sự quan tâm, lo lắng, cả nỗi bức xúc của cử tri và nhân dân. Trong hai ngày thực hiện chất vấn và trả lời chất vấn tại Quốc hội, nhiều đại biểu cũng đã thẳng thắn nêu vấn đề này với một số thành viên Chính phủ. Theo báo cáo của Chính phủ tại kỳ họp này, kể từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XIII đến nay, công tác phòng, chống tham nhũng đã có sự chuyển biến rõ nét với những kết quả nhất định. Một trong những sự “chuyển biến rõ nét” ấy là nhiều vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp được phát hiện, điều tra, xử lý với bản án nghiêm minh, đã có tác dụng răn đe, ngăn chặn hành vi tham nhũng, đồng thời tỷ lệ thu hồi tài sản tham nhũng cũng tăng cao so với trước.

Đại biểu Quốc hội Hồ Sỹ Lợi phát biểu về vấn đề tham nhũng tại Quốc hội. Ảnh: VOV

Thực ra, tuy số tài sản thu hồi được đánh giá là “tăng cao”, nhưng phần bị thất thoát, chiếm dụng, không thể thu hồi được vẫn rất lớn. Chỉ tính từ đầu năm 2015 đến nay, các vụ án, vụ việc tham nhũng đã gây thiệt hại hơn 950 tỷ đồng và 9.887m2 đất, nhưng số tiền thu hồi về cho Nhà nước chỉ được hơn 505 tỷ đồng (đạt 55,8%). Các năm trước còn thấp hơn, chẳng hạn như năm 2014, số tài sản tham nhũng thu hồi được đạt 22,3%; năm 2013 đạt 10% và hai năm 2011-2012 chỉ đạt dưới 5% tổng số tài sản mà các đối tượng chiếm đoạt, biển thủ, ăn cắp... Cần nói rõ, những số liệu trên dựa vào các vụ án, vụ việc đã được phát hiện, xử lý. Trên thực tế, số vụ tham nhũng chưa được phát hiện và số tài sản tham nhũng chưa thu hồi được còn lớn hơn rất nhiều.

Việc thu hồi tài sản tham nhũng còn thấp do nhiều nguyên nhân, trong đó có lý do quá trình điều tra án tham nhũng rất phức tạp và khó khăn; phải có thời gian để tổ chức xác minh, thu thập chứng cứ, chứng minh tội phạm. Trong giai đoạn điều tra ban đầu khó có thể xác định ngay được số tài sản bị chiếm đoạt. Nhiều trường hợp hành vi tham nhũng xảy ra thời gian khá lâu mới bị phát hiện, đối tượng đã cất giấu, tẩu tán, hợp pháp hóa tài sản, thậm chí sử dụng phần lớn tài sản, tiêu xài hoang phí, do đó khi bị phát hiện đã không còn khả năng khắc phục hậu quả. Đó là chưa kể một số vụ án có yếu tố nước ngoài, cơ quan điều tra gặp khó khăn khi phải thu hồi tài sản ở nước ngoài, nhất là bất động sản...

Điều mà dư luận từng bức xúc lâu nay chính là nhiều đối tượng "nhìn là biết tham nhũng", bởi khối lượng tài sản hiện có quá lớn so với thu nhập thực tế. Thế nhưng, lực lượng thực thi pháp luật không thể thu hồi được tài sản do nhà cửa, đất đai, trang trại, tài khoản... của họ đều mang tên người khác; để chứng minh, kết luận, truy cứu trách nhiệm hình sự không phải chuyện dễ. Bởi vậy, nhiều đối tượng tham nhũng đã chấp nhận “hy sinh đời bố, củng cố đời con”, dù có bị kỷ luật, cách chức, thậm chí sa vào vòng lao lý, vẫn không chịu cung khai, thành khẩn, khắc phục, đền bù thiệt hại.

Phòng, chống tham nhũng là yêu cầu bức thiết hiện nay, trong đó thu hồi tài sản tham nhũng phải được coi trọng hơn nữa. Ngoài việc áp dụng nghiêm khắc các chế tài xử phạt đối với người vi phạm, cần đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ làm công tác phòng, chống tham nhũng, đủ khả năng đưa ra ánh sáng công lý những vụ việc tham nhũng tinh vi, phức tạp; thu hồi nhiều nhất số tài sản tham nhũng; giảm thiệt hại về kinh tế cho Nhà nước và nhân dân. Đặc biệt, cần làm tốt và thực chất hơn nữa công tác phòng ngừa, chống kê khai tài sản một cách hình thức; có biện pháp rà soát, kiểm tra, thẩm định tài sản của cả những người thân hoặc liên quan đến đối tượng tham nhũng, nếu cần có thể xử lý hành chính, thậm chí là hình sự. Cùng với đó, phải tiến hành nghiêm túc việc kiểm soát thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; quản lý, kiểm soát chặt chẽ việc thu, chi ngân sách, nhất là mua sắm và đầu tư công, bởi đây chính là mảnh đất màu mỡ để các đối tượng có chức, có quyền thực hiện hành vi tham nhũng.

LÊ THIẾT HÙNG