QĐND - Việc lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra Nghị quyết ngày 13-7 và Thủ tướng Chính phủ quyết định ban hành kế hoạch triển khai ngày 14-7. Tính đến thời điểm kết thúc vào ngày 14-9 để kịp hoàn thiện dự thảo, trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ mười (dự kiến khai mạc vào trung tuần tháng 10 tới), đợt lấy ý kiến nhân dân này chỉ kéo dài hai tháng.

Trong buổi họp báo diễn ra sáng 16-7, Chánh văn phòng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng và Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự-hành chính (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thị Kim Thoa khẳng định, qua hai đợt lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Hiến pháp năm 2013 và dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) gần đây nhất cho thấy, việc lấy ý kiến nhân dân là thực chất, không hình thức. Cả hai đợt lấy ý kiến nhân dân đều rất thành công, có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc hoàn thiện các dự thảo, giúp cơ quan soạn thảo củng cố được lập luận, tạo sự đồng thuận cho các chủ thuyết được đưa ra.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với các cử tri quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Không thể phủ nhận vai trò, ý nghĩa cũng như hiệu quả của việc lấy ý kiến nhân dân một cách tập trung đối với các dự thảo luật, dự thảo Hiến pháp. Đó thực sự đã trở thành những đợt huy động trí tuệ của toàn thể nhân dân một cách bài bản, có hệ thống và tương đối nhịp nhàng, thu hút được rất nhiều ý kiến có chất lượng của các tầng lớp nhân dân.

Tuy nhiên, thách thức với đợt lấy ý kiến nhân dân lần này không hề nhỏ, bởi thời gian quá ngắn, trong khi Bộ luật Hình sự là một trong những đạo luật đồ sộ nhất trong hệ thống pháp luật Việt Nam, liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực và tác động trực tiếp tới việc giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, bảo đảm cuộc sống bình yên cho mỗi người dân. Với thời gian ngắn như vậy, các cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ đầu mối sẽ phải vào cuộc với tinh thần cực kỳ khẩn trương, trách nhiệm cao mới có thể hoàn thành được khối lượng công việc không hề nhỏ.

Cùng với đó, các cơ quan được giao nhiệm vụ cũng cần nghiêm túc rút kinh nghiệm từ những lần lấy ý kiến nhân dân trước, rút ngắn thời gian chuẩn bị, lược bỏ những công đoạn và những việc mang tính hình thức để tối đa hóa hiệu quả việc xin ý kiến nhân dân. Chẳng hạn, ngay trong buổi lễ công bố nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và quyết định của Thủ tướng Chính phủ, ngày 15-7, Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã lấy ví dụ, khi lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Hiến pháp năm 2013, có nơi in những tập tài liệu dày để phát đến từng hộ dân. Thực tế cho thấy, không phải hộ dân nào cũng có người “sờ” đến tập tài liệu dày cộp ấy. Do vậy, việc làm đó không chỉ mang nặng tính hình thức, mà còn gây tốn kém về thời gian và tiền của.

Rút kinh nghiệm khi xây dựng dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, do việc lấy ý kiến người lao động (nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp từ việc áp dụng pháp luật về bảo hiểm xã hội) chưa bao quát hết vấn đề, dẫn tới “sự cố" Điều 60, để tối đa hóa hiệu quả của việc lấy ý kiến nhân dân lần này, ngoài việc chú trọng tới các cơ quan, tổ chức có liên quan trực tiếp đến việc áp dụng pháp luật hình sự sau này, nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ việc áp dụng pháp luật hình sự cũng cần được hết sức chú ý. Ví như những phạm nhân đang được giam giữ, cải tạo, những nghi can, bị can, bị cáo…

Đây là đạo luật liên quan sát sườn đến ích lợi của cả xã hội, cộng đồng dân cư cho tới từng hộ gia đình và mỗi cá nhân. Do vậy, mỗi cá nhân, cơ quan, tổ chức cũng cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, đóng góp ý kiến tâm huyết, đúng lúc, đúng chỗ, tránh trường hợp “ván đã đóng thuyền” mới cho ý kiến.

Chỉ với sự vào cuộc tích cực của các cơ quan, tổ chức, cá nhân như thế, đợt huy động trí tuệ toàn dân này mới đạt hiệu quả cao nhất, dẫu thời gian xin ý kiến không dài…

CHIẾN THẮNG