QĐND Online – “Quyền im lặng” và “ghi âm, ghi hình trong khi hỏi cung” là hai vấn đề được nhắc đến rất nhiều trong thời gian gần đây, khi Quốc hội thảo luận về Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Tuy nhiên, hai vấn đề này không phải gần đây mới được đề cập và nghiên cứu, mà nó là một thực tế được cân nhắc, quy định từ lâu. Cho rằng, ghi âm, ghi hình là giải pháp nhằm đảm bảo an ninh, an toàn và tăng cường quản lý giám sát các hoạt động hỏi cung, Bộ Công an đã lựa chọn giải pháp này và đang từng bước lắp đặt hệ thống ghi âm, ghi hình. Về “quyền im lặng” thì căn cứ pháp lý hiện hành, Điều 14, Công ước quốc tế về quyền dân sự, chính trị năm 1966. Việt Nam tham gia năm 1982 đã ghi nhận quyền không bị buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận là mình có tội. Điều 14, Hiến pháp mới quy định, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm.

Đại biểu Quốc hội Trần Ngọc Vinh (đoàn Hải Phòng) phát biểu ý kiến.

Qua thảo luận tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII, các đại biểu Quốc hội cũng cho rằng, thực hiện được hai việc này sẽ chống được bức cung, nhục hình, vừa giúp cho bị can, bị cáo thấy rõ quyền của mình, người tiến hành tố tụng thấy rõ nghĩa vụ và giúp nhà nước chống oan sai. Đây cũng là tiền đề rất quan trọng để thực hiện nguyên tắc trách nhiệm chứng minh, suy đoán vô tội và đảm bảo quyền bào chữa.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng chưa nên thực hiện những quy định này. Những lập luận đưa ra không phải nói những quy định này sai mà chỉ ra trong điều kiện, hoàn cảnh của nước ta hiện nay rất khó thực hiện, cần có sự nghiên cứu kỹ và có lộ trình dài hạn vì nếu không, đưa ra rồi mà không thực hiện được cũng là một sự lãng phí.

Cử tri cả nước rất quan tâm và ủng hộ sự đóng góp tâm huyết cũng như sự quyết tâm đổi mới trong tư duy và quy trình làm luật của Quốc hội. Cùng với đó, cử tri bày tỏ nguyện vọng Quốc hội cần bàn thảo kỹ, cân nhắc nhiều chiều, khách quan, sát thực tế để đưa ra những quy định tạo sự công khai, minh bạch phù hợp với Hiến pháp và tình hình mới của đất nước. Đây là điều kiện rất thuận lợi để Quốc hội đưa ra những quy định mới, nhưng đòi hỏi phải đầu tư nguồn nhân lực, vật lực, sự ủng hộ cao để bảo vệ quyền và nghĩa vụ công dân. Như lời phát biểu tâm huyết của đại biểu Trần Ngọc Vinh (đoàn Hải Phòng) khi nói về quy định ghi âm, ghi hình: “Tôi cho rằng, một nền tư pháp vì con người thì không tránh khỏi tốn kém và tốn kém cũng phải làm, vì nó liên quan trực tiếp đến sinh mệnh của con người và là thể hiện tinh thần ưu việt của Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, nghĩa vụ công dân của Việt Nam”.

Quy định đúng, hợp lý chắc chắn nhân dân cả nước sẽ ủng hộ và đây cũng sẽ là bệ đỡ rất tốt cho việc thực hiện có hiệu quả đổi mới tư duy, quy trình làm luật của nước ta hiện nay.

XUÂN DŨNG