Không “nóng” sao được khi hiện nay tại Tây Nguyên, tình hình hạn hán đang diễn biến hết sức phức tạp và kéo dài, ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp, đời sống nhân dân. Hiện, mực nước trên các sông, hồ ở Tây Nguyên đang ở mức thấp kỷ lục trong nhiều năm qua. Nước ở các hồ thủy lợi chỉ còn đạt khoảng 30% dung tích thiết kế. Tình trạng hạn hán xảy ra nghiêm trọng ở những vùng chưa có công trình thủy lợi hoặc vùng có công trình thủy lợi nhỏ.

 Một cánh đồng lúa bị mất trắng vì khô hạn kéo dài. Nguồn: TTXVN 
Trước thực tế đó, cả hệ thống chính trị và nhân dân các tỉnh Tây Nguyên đã đoàn kết, chung tay cùng vào cuộc để ứng phó với hạn hán. Chính quyền các địa phương đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp cấp bách như: Xây dựng phương án cấp nước, nạo vét kênh mương, duy tu, sửa chữa các công trình thủy lợi; xây dựng trạm bơm chống hạn; điều tiết nước giữa các công trình thủy lợi; lắp đặt, vận hành các trạm bơm dầu dã chiến để chống hạn. Các địa phương đã thực hiện phương châm "4 tại chỗ" trong công tác chống hạn. Bố trí ngân sách dự phòng để hỗ trợ khoan giếng, lắp đặt máy bơm, bồn chứa để vận chuyển, cấp nước sinh hoạt cho nhân dân vùng và bảo vệ sản xuất. Đồng thời hỗ trợ gạo cho các hộ gia đình bị đói do hạn hán gây ra. Đẩy mạnh tuyên truyền để người dân sử dụng nguồn nước tiết kiệm hiệu quả; khuyến cáo người dân không trồng lúa ở những nơi có nguy cơ thiếu nguồn nước…

Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế để ứng phó với tình hình khô hạn trước mắt. Vấn đề mấu chốt và là câu hỏi lớn đặt ra đối với cơ quan chức năng trung ương, địa phương và chính quyền các cấp là tìm ra một giải pháp mang tính chiến lược, bảo đảm cho sự phát triển bền vững và ứng phó hiệu quả với hạn hán tại địa bàn Tây Nguyên.  Vì vậy, cùng với các giải pháp cấp bách trước mắt, cần phải tìm một giải pháp lâu dài, bền vững nhằm giảm thiểu tối đa tác động của hạn hán đối với sản xuất và đời sống nhân dân. Trong đó, phải chú trọng các giải pháp cụ thể trong việc xây dựng một khung quản lý hạn hán tổng hợp bao gồm nội dung cảnh báo, dự báo sớm; xây dựng kịch bản đánh giá thiệt hại cụ thể và triển khai các giải pháp tổng hợp giảm thiểu những tác động của hạn hán, đặc biệt là tác động đối với nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Cùng với đó, phải triển khai các giải pháp để các tỉnh Tây Nguyên phát triển bền vững các loại cây công nghiệp theo đúng quy hoạch, bảo vệ môi trường, tiết kiệm nguồn lực tự nhiên, ứng phó hiệu quả trước tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Chính phủ, các bộ, ngành trung ương, địa phương cần rà soát quy hoạch, đầu tư xây dựng các công trình thủy lợi; phát triển các công trình thủy điện phù hợp, hạn chế tác động tới môi trường; thực hiện một số giải pháp nhằm phát triển bền vững cho cây công nghiệp như trồng xen hồ tiêu trong vườn cà phê, kết hợp bón phân qua hệ thống tưới. Ngoài ra, cần chú trọng áp dụng các kỹ thuật tưới tiết kiệm theo nguyên lý phun mưa tại gốc, tưới nhỏ giọt nhằm tiết kiệm và tận dụng tối đa nguồn nước… Đồng thời thực hiện tốt việc trồng rừng và ngăn chặn triệt để việc khai thác, chặt phá rừng bừa bãi.

Biến đổi khí hậu đã tác động tiêu cực đối với tất cả các quốc gia trên thế giới, Việt Nam nói chung, các tỉnh Tây Nguyên nói riêng cũng không nằm ngoài những tác động ấy. Để chủ động thích ứng trước những tác động của biến đổi khí hậu cần các giải pháp đồng bộ, lâu dài. Làm tốt vấn đề này, chính quyền sẽ không bị động và người dân sẽ không còn cảnh bất lực trước tự nhiên. Tây Nguyên đang trong cơn khô khát lịch sử, nhưng Tây Nguyên sẽ vượt qua khó khăn ấy để vươn lên, phát triển bền vững. Khi đã phát triển bền vững, Tây Nguyên sẽ tự tin để ứng phó hiệu quả trước tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Để làm được điều đó, các bộ, ngành trung ương, địa phương và nhân dân cần phải triển khai, thực hiện đồng bộ các giải pháp chiến lược, bền vững, lâu dài.

 NGUYÊN THẮNG