Mấy ngày qua, những dòng người tấp nập đổ về Đền Hùng trong mùa Lễ hội giỗ Quốc Tổ Hùng Vương 2016. Dự báo năm nay lễ hội sẽ rất đông vì điều kiện đi lại, ăn ở đã tốt hơn trước rất nhiều, đặc biệt là tuyến đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai mới mở thông thoáng, tiện lợi và sự phát triển các hoạt động dịch vụ tại thành phố Việt Trì. Về giỗ Quốc Tổ cũng là chuyến hành hương giữa cảnh sắc đổi thay khang trang của các miền đồng bằng, trung du phía Bắc, người trẩy hội ai chẳng xao xuyến, hồ hởi trong tâm thế, đồng bào đùm bọc trong tình yêu quê hương đất nước. Cũng những ngày này, trên khắp các miền quê, người dân Việt đã chuẩn bị chu đáo để thực hiện tục thờ cúng Hùng Vương, cùng nhớ về cội nguồn, cùng suy ngẫm về phận sự với non sông, đất nước của các Vua Hùng.
Như lẽ đương nhiên, cơn hạn, mặn đang diễn ra ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đã khuấy động lên nỗi lo chung trong đồng bào, chiến sĩ cả nước cùng những đề xuất giải pháp khắc chế, vượt lên khó khăn, thậm chí “thay trời đổi đất”, tổ chức lại công cuộc chống lũ, chống nước biển dâng, cách thức sản xuất, mùa vụ, cây trồng, vật nuôi…
Nhìn từ Đền Hùng hôm nay, chúng ta có thể thấy rõ bài học ngàn đời cố kết để chinh phục sông Hồng, sông Lô, sông Đà tạo dựng, mở mang và bảo vệ đất nước. Núi Hùng-Nghĩa Lĩnh đây chính là đỉnh của tam giác châu thổ sông Hồng và thời của các Vua Hùng chính là một thời đỉnh cao của văn minh sông Hồng, biến vùng trung du và cả châu thổ sông Hồng thành những cánh đồng, xóm làng phì nhiêu bát ngát, thành vựa lúa, thành chiếc nôi của dân tộc, đất nước. Công cuộc chinh phục sông Hồng từ thời Việt cổ qua thời văn minh Đại Việt với hệ thống đê điều từ đầu nguồn ra đến Biển Đông được tiếp nối dưới thời chúng ta với các công trình trị thủy sông Đà, sông Lô đã chứng minh sức sáng tạo vĩ đại của con người Việt Nam. Và đó chính là cơ sở để chúng ta có thể hoàn toàn tin tưởng vào khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu của con cháu các Vua Hùng trong thời đại mới.
Thành tựu nghiên cứu những năm gần đây cho thấy rõ hơn về bối cảnh văn minh thời đại Hùng Vương và các nền văn minh cổ, trung đại trên đất nước ta, trong đó có sự ứng xử đối ngoại tự chủ và cởi mở. Trên miền đất cổ Phong Châu đã phát hiện những hiện vật chứng minh cho sự bang giao của tổ tiên nơi đây với nhiều vùng đất bên ngoài cương vực. Ở miền Trung, Tây Nguyên có nhiều di tích đậm đặc sự giao thoa văn hóa đa dạng. Ở Óc Eo là những bằng chứng về vương quốc cổ rộng mở sự giao lưu với nhiều cộng đồng người đến từ sông, từ biển… Người Việt Nam trong lịch sử và hiện tại luôn đề cao độc lập, tự chủ, tự cường nhưng cũng luôn là những con người cởi mở, thân thiện, biết học tập bạn bè để phát triển văn hóa, văn minh của chính mình. Các cuộc tiếp biến văn hóa thành công trong lịch sử đã góp phần tạo dựng nên cơ đồ tổ tiên, ông cha và cũng là cơ sở để thời đại chúng ta, thời đại Hồ Chí Minh đẩy lên những nấc thang mới, để công cuộc hội nhập hôm nay tiếp thêm sức mạnh cho đất nước.
Ngàn năm nối tiếp những ngàn năm, con cháu Vua Hùng lên rừng xuống bể, vào Nam ra Bắc mang mồ hôi, nước mắt và máu xương để gây dựng nơi nơi thành những miền quê giàu đẹp, khi mang cuốc, mang gươm đi mở đất mở nước, khi hành quân vạn dặm đánh đuổi giặc giữ gìn bờ cõi. Tâm linh tổ tông, tình nghĩa đồng bào chính là nguồn cội để dân tộc luôn chung sức chung lòng tạo nên sức mạnh vô biên vượt qua mọi khó khăn, thách thức. Trải suốt một thế kỷ 20 "máu và hoa" để ta vẫn là ta, nước Việt Nam trọn vẹn núi sông biển trời. Nhìn từ Đền Hùng giữa quần tụ người Bắc, người Nam hôm nay là được thấy sự chấm phá đậm nét của bức tranh đất nước đang đổi thay mạnh mẽ trong thế kỷ 21, được cảm nhận sức cố kết của một dân tộc quyết làm chủ vận mệnh, xây dựng tương lai.
Sức mạnh cố kết ấy là điểm tựa để chúng ta tận dụng cơ hội, biết vượt lên mọi khó khăn, thách thức phía trước.
ANH NGUYỄN