Gần như cả tuần qua, thị trường chứng khoán Việt Nam nóng hầm hập. Các doanh nghiệp đua nhau lên sàn. Chỉ số chứng khoán VN-Index trong phiên giao dịch ngày 7-12 lập kỷ lục mới khi tiếp tục tăng thêm 22,01 điểm (tương đương tăng 3,36%) lên mức 677,14 điểm. Gần 4,5 triệu cổ phiếu đã được chuyển nhượng, tương đương 344 tỷ đồng giá trị, tăng hơn 10% so với phiên trước. Có cố phiếu chỉ sau vài tuần phát hành, mệnh giá của nó đã cao gấp hàng chục lần. Với chỉ số chứng khoán tăng liên tục như vậy thì hiếm một lĩnh vực kinh doanh nào sinh lợi nhanh bằng đầu tư chứng khoán ở Việt Nam.

Thế nhưng, bước sang ngày 8-12, thị trường chứng khoán Việt Nam như bị dội gáo nước lạnh khi toàn bộ hệ thống giao dịch điện tử của Trung tâm Giao dịch Chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và hơn 20 công ty chứng khoán thành viên đã ngưng hoạt động vì gặp sự cố. Không chỉ có các nhà đầu tư đến giao dịch tại các sàn giao dịch bị ảnh hưởng mà hầu hết tất cả các nhà đầu tư ngồi nhà giao dịch qua mạng/trang web của các công ty chứng khoán cũng gặp hoàn cảnh tương tự vì các bảng giao dịch trực tuyến trống trơn, không có bất cứ số liệu nào nên không thể đặt lệnh được. Trung tâm đã gửi công văn khẩn đến các công ty chứng khoán thông báo tạm ngừng giao dịch trong đợt 2 và đợt 3 của phiên để khắc phục sự cố hệ thống giao dịch.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã có thông báo chính thức về sự cố này và tập trung sức đưa Trung tâm hoạt động trở lại. Tuy nhiên, theo phân tích của giới chuyên môn, sự cố trên xảy ra là điều tất yếu bởi số lượng chứng khoán nhập sàn tăng nhanh từng ngày, các công ty chứng khoán mới cũng ồ ạt tham gia thị trường, cùng với đó là sự gia tăng nhanh chóng của các nhà đầu tư mới nên hệ thống giao dịch của trung tâm khó đáp ứng kịp.

Thị trường chứng khoán được xem là hoạt động tốt và hiệu quả nếu như việc mua bán chứng khoán trên thị trường diễn ra thuận lợi, cung cấp cho nhà đầu tư một cơ chế giao dịch thuận tiện, an toàn, công khai, công bằng và minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nhà đầu tư. Thị trường chứng khoán Việt Nam được coi là thị trường tiềm năng và hấp dẫn. Tuy nhiên với tốc độ tăng trưởng quá nóng như hiện nay, nếu không mở rộng quy mô giao dịch, nâng cấp cơ sở hạ tầng thì sự cố “sập sàn” là khó tránh khỏi.

Thiết nghĩ, đã đến lúc cần phải đưa ra chính sách phát triển công nghệ thông tin cho toàn ngành chứng khoán. Để xây dựng hệ thống này, cần một tầm nhìn của Quốc gia chứ không phải của riêng Ủy ban Chứng khoán hay Sở Giao dịch Chứng khoán. Nên chăng, Bộ Tài chính cần khảo sát các trung tâm lưu ký chứng khoán hiện đại ở nước ngoài và nghiên cứu có thể áp dụng ở Việt Nam bởi thực tế ở nước ta hiện nay quyền được biết thông tin của nhà đầu tư quá ít, kênh thông tin đến nhà đầu tư quá nghèo nàn.

Mặt khác, để thị trường chứng khoán ở Việt Nam phát triển bền vững đòi hỏi phải có sự phát triển đồng bộ các yếu tố như chiến lược chung của cả nền kinh tế, hệ thống luật pháp, chiến lược phát triển thị trường tài chính, thị trường vốn... Một vấn đề quan trọng nữa là làm cho người dân hiểu về chứng khoán để đầu tư có hiệu quả, tránh đầu tư theo “phong trào”.

Được biết, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang tổ chức các lớp học về chứng khoán cho đông đảo nhân dân. Luật chứng khoán (bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1-1-2007) cũng đang được tuyên truyền sâu rộng. Đó sẽ là những yếu tố quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển ổn định và bền vững.

ĐỖ PHÚ THỌ