Tuần qua, các phương tiện thông tin đại chúng nêu lên hai hiện tượng “chảy máu chất xám” rất đáng chú ý: Đầu tuần là chuyện nhiều bác sĩ giỏi đang công tác tại bệnh viện công ở Thành phố Hồ Chí Minh bỏ sang làm việc cho các bệnh viện tư hoặc mở phòng mạch riêng. Cuối

Tình trạng nhân tài “bỏ công, theo tư” khiến chúng ta không khỏi lo lắng. Ảnh: Internet

tuần, Hội nghị Tổng kết 42 năm hệ thống trường chuyên, lớp chọn toàn quốc diễn ra tại Hải Phòng đề cập nguy cơ “nhiều giáo viên giỏi sẵn sàng từ bỏ trường chuyên, chuyển sang dạy trường tư thục, trường quốc tế vì mức lương được trả cao hơn nhiều”. Ông Nguyễn Chu Hùng, Trưởng ban đào tạo Trường đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh phải thốt lên rằng: “rất đau lòng trước việc đội ngũ thầy cô tốt lại đang dần chảy máu về khu vực tư nhân”.

Hai hiện tượng “chảy máu” trên đem lại cho chúng ta những cảm xúc vui, buồn trái ngược. Vui vì hiện tượng trên phản ánh một tín hiệu tốt: Đất nước ta đang có môi trường sống bình yên, sôi động; người có tài được tự do tìm kiếm địa chỉ làm việc phù hợp với sở thích, nhu cầu của họ. Xét trên diện rộng toàn xã hội, dù những giáo viên giỏi, bác sĩ giỏi công tác ở lĩnh vực công cộng hay tư nhân thì cũng đều góp phần tích cực vào mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Đảng, Nhà nước ta đã thừa nhận sự tồn tại và đang có nhiều chính sách khuyến khích, hỗ trợ sự phát triển thành phần kinh tế tư nhân nhằm khai thác tối đa lợi thế của khu vực kinh tế này, phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Hơn nữa, hiện tượng “chảy máu chất xám” ở lĩnh vực trường công, bệnh viện công giúp chúng ta nhận ra các khuyết tật của hệ thống này. Rõ ràng, chính sách lương, cơ chế đãi ngộ những người có thực tài rất cần được thay đổi; nếu không, chẳng những không thu hút được nhân tài mà các cơ quan công quyền và lĩnh vực kinh tế công hữu sẽ là nơi dung dưỡng những người bất tài, ăn bám và làm suy yếu chế độ…

Tuy nhiên, cũng không thể không lo ngại trước tình trạng nhân tài “bỏ công, theo tư”. Bởi khá nhiều người tài nói rằng: Họ chuyển sang “làm cho tư nhân” không đơn thuần vì lý do thu nhập, quan trọng là họ được làm việc trong môi trường bình đẳng, biết tôn trọng năng lực thực sự của họ. Lĩnh vực y tế, giáo dục vốn là hai lĩnh vực còn nhiều yếu kém, đang rất cần tập hợp nhân tài để đẩy nhanh tiến trình cải cách, đổi mới. Chuyển sang khu vực tư nhân, những người tài này sẽ bị khai thác triệt để nhằm sinh lợi chứ khó được đầu tư, bồi dưỡng trở thành những chuyên gia đầu ngành cho đất nước. Nói một cách khác, chuyển sang khu vực kinh tế tư nhân là họ đã chấp nhận “ngủ yên trên giường chiếu hẹp”. Nhìn về lâu dài, đây là điều bất lợi cho đất nước và không tốt cho sự phát triển của mỗi cá nhân.

Những phân tích trên cho thấy: Chúng ta cần có cái nhìn thực tế hơn nữa trong tuyển chọn, quản lý và bồi dưỡng nhân tài. Rõ ràng, trong điều kiện hiện nay, người tài không chỉ cần được đãi ngộ về kinh tế tốt, mà họ cần cả một môi trường dân chủ, biết trân trọng “chất xám” của họ một cách xứng đáng.

HỒNG HẢI