QĐND - Giỗ Tổ là ngày về. Giỗ Tổ Hùng Vương là Quốc Giỗ, là ngày nhân dân cả nước hướng vọng về Tổ tiên dựng nước, tụ hội về các điểm thờ cúng Quốc Tổ mà Đền Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh, tỉnh Phú Thọ là trung tâm của lễ hội Quốc Giỗ. Tâm thế hướng về Quốc Giỗ là vậy nên hiểu và nói cho đúng là "về Giỗ Tổ", "về Đền Hùng" phân biệt với cách nói "đi lễ", "đi hội", "đến" hay "lên" các di tích, nơi thờ tự cùng các lễ hội khác.

Không phải chỉ là chuyện chữ nghĩa, ý thức và nghi thức sâu xa của thờ cúng, thờ phụng và lễ hội Quốc Tổ Hùng Vương khác biệt với các tín ngưỡng, tục lệ thờ cúng khác ở chính sự độc đáo trong tâm linh cội nguồn, "là cây một gốc, là con một nhà" của cả đại gia đình các dân tộc Việt Nam, không phân biệt người có hay không theo tôn giáo, tín ngưỡng nào khác. Chính vì thế mà xưa nay việc người đứng đầu địa phương đứng ra làm chủ lễ trong Lễ hội Đền Hùng cũng là danh nghĩa đại diện quốc gia. Chính vì thế mà mọi người dân vùng sở tại hay nơi nơi đến Đền Hùng đặt lời nguyện cầu cho quốc thái dân an lên trên hết những điều cầu cúng cho riêng mình. Đây là điều nổi trội khác hẳn trong ứng xử của người về Đền Hùng so với các hành vi đi lễ, đi hội các đền, chùa, di tích khác. Không những vậy, về với Quốc Tổ, con cháu các Vua Hùng không chỉ cầu xin mà trước hết phải thực hiện một hành xử đúng lễ phép là kính cáo về những việc mình đã làm và xin làm. Đây là điều xưa nay các tổ chức và cá nhân đã từng thực hiện.

Ảnh: VTV Đài Truyền hình Việt Nam

Cùng với tấm lòng thành kính của mỗi người dân rất đáng ghi nhận những cố gắng kiên trì của chính quyền, các cơ quan chức năng và nhân dân thành phố Việt Trì, Phú Thọ trong việc giữ gìn, tôn tạo Khu di tích Đền Hùng và duy trì, bảo đảm cho việc thờ cúng và lễ hội luôn thể hiện đúng với ý nghĩa đặc biệt vốn có. Điều này có tính thời sự cao khi phong trào lễ bái, cầu cúng và lợi dụng lễ hội để kiếm lợi đang diễn ra tràn lan. Hãy hình dung điều gì sẽ xảy ra khi nhiều người thiếu hiểu biết và thực dụng cứ theo nhau, đua nhau rồng rắn đội mâm cúng lên Đền, chen nhau xin quẻ bói, xin vay, xin lộc rơi lộc vãi trước anh linh Tiên Tổ? Thực tế ở Đền Hùng những hiện tượng như vậy đã từng xảy ra không ít nhưng những người có trách nhiệm đã có những biện pháp kịp thời, kiên quyết chủ động phòng ngừa, ngăn cản.

Nhưng cũng từ thực tế này, một câu chuyện thời sự đang diễn ra đáng cho mọi người phải cùng suy nghĩ. Đó là chuyện bán vé vào lễ hội. Con cháu về Giỗ Tổ thì sao phải mất phí? Nhưng đã là con cháu, việc góp giỗ cũng là phải phép? Nếu như ở các lễ hội khác, tiền công đức đã có thể giúp bảo đảm cho việc tổ chức, xây cất, tu bổ di tích, đền chùa thì ở Lễ hội Đền Hùng, số thu này là rất nhỏ, không cho phép thực hiện một lẽ thường mà cũng đã là chủ trương "lấy di tích nuôi di tích". Tất nhiên việc mở rộng, nâng cấp không gian di tích Đền Hùng là việc lớn, Nhà nước và địa phương phải lo chính, nhưng sự đóng góp ít nhiều của người dân mọi miền là rất đáng quý và cần thiết. Phải chăng đó cũng còn là ý nguyện của những dòng người hành hương? Thế nên việc lấy thêm ý kiến của khách thập phương về Lễ hội Đền Hùng cũng rất nên làm. Là "khách" nhưng mọi người đều là con cháu Vua Hùng, là "người nhà" gần gũi.

MẠNH HÙNG