QĐND - Tuần này là tuần làm việc cuối cùng của Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XIII. Dự kiến trong tuần, Quốc hội sẽ thông qua nhiều luật, nghị quyết quan trọng liên quan đến quyền con người, quyền công dân, quyền doanh nghiệp, góp phần hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIII. Ảnh: TTXVN.

Cử tri hoan nghênh sự ra đời của các luật mới, tạo cơ sở pháp lý quan trọng và cần thiết để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng-an ninh đất nước, bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp và người dân. Cử tri cũng ghi nhận sự cố gắng của các cơ quan xây dựng dự thảo luật đã miệt mài nghiên cứu, khảo sát thực tiễn; các đại biểu Quốc hội thận trọng, nghiêm túc xem xét, góp ý; và nhiệm kỳ XIII của Quốc hội đã có nhiều đột phá trong lĩnh vực lập pháp. Quy trình xây dựng pháp luật được cải tiến, số lượng các luật được thông qua được nhiều hơn.

Tuy nhiên, cử tri vẫn còn băn khoăn trước thực trạng luật được ban hành rất nhiều nhưng chậm đi vào cuộc sống do một số luật quá dài, khiến người dân không thể nhớ nổi. Một số luật có tuổi đời rất ngắn, có luật vừa đi vào cuộc sống đã lạc hậu. Thậm chí có luật chưa có hiệu lực thi hành đã phải sửa đổi. Luật được ban hành có hiệu lực rồi, nhưng thường chưa thể thi hành được ngay mà vẫn phải chờ văn bản hướng dẫn (nghị định, thông tư…). Điều đó nảy sinh cách hiểu những văn bản hướng dẫn thi hành luật hóa ra “quan trọng hơn cả luật”, tạo điều kiện nảy sinh sự tùy tiện trong giải thích và thực thi luật pháp của một số cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền. Mặt khác, do có quá nhiều văn bản hướng dẫn thi hành nên không tránh khỏi tình trạng nội dung và tinh thần của luật bị biến dạng, biến tướng hoặc không thân thiện với đối tượng được điều chỉnh, tạo tiền lệ dễ cho việc quản lý, nhưng lại khó cho người dân khi thực hiện…Vì vậy, cử tri mong muốn luật mới ban hành phải chuẩn. Chuẩn về ngôn ngữ văn phong, chuẩn về quy trình xây dựng và quan trọng hơn cả là chuẩn về tính lý luận, tính thực tiễn. Các đạo luật cần chứa đựng những quy phạm ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng và có hiệu lực lâu dài. Quốc hội cần ban hành nhiều đạo luật cụ thể, chi tiết và có thể thi hành được ngay sau khi có hiệu lực.  

Hoạt động làm luật cũng giống như mọi hoạt động khoa học khác, phải có sự thẩm định chéo, cần sự phản biện khoa học cũng như có sự đối chứng giữa nhiều quan điểm khác nhau, Vì vậy, để có đạo luật chuẩn phải bắt đầu từ khâu soạn thảo căn cứ vào thực tiễn cuộc sống, tiếp đó là khâu thẩm định. Năng lực thẩm định của Quốc hội trước hết ở tâm và tầm của các đại biểu, nhưng nó cũng liên quan đến cả quy trình, thủ tục làm việc của Quốc hội. Nếu những bức xúc của người dân được “va đập” kỹ lưỡng tại nghị trường thì những sai sót lập pháp sẽ được giảm thiểu.

Với cơ chế tổ chức một viện của Quốc hội nước ta và tính chất tập trung quyền lực Nhà nước, việc giao cho các cơ quan của Chính phủ chủ trì soạn thảo các dự án luật như hiện nay là phù hợp. Nhưng chức năng lập pháp của Quốc hội không thể giao hoàn toàn cho Chính phủ. Xu hướng phát triển của Quốc hội cho thấy, đã đến lúc, chính Quốc hội phải trực tiếp thực hiện chức năng lập pháp-chức năng chính của mình. Để làm được điều này, cần gia tăng số lượng đại biểu chuyên trách của Hội đồng dân tộc và các ủy ban của Quốc hội. Đại biểu Quốc hội chuyên trách trước tiên phải là người dành nhiều thời gian, tâm huyết cho hoạt động của Quốc hội. Họ sẽ có điều kiện tốt hơn để phản biện các dự luật, cản trở những dự luật có thể gây phương hại cho lợi ích của cử tri đã bầu ra mình. Cử tri hy vọng vào cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV trong năm tới sẽ giải quyết được vấn đề này.   

Luật pháp là do con người làm ra. Vì thế, để có luật chuẩn, phải cần những con người chuẩn soạn thảo, thẩm định và thông qua luật.

ĐỖ PHÚ THỌ