QĐND - Cùng với những đợt giảm giá xăng dầu liên tiếp gần đây, người tiêu dùng đang mong chờ hàng hóa, dịch vụ tiếp đà giảm theo. Một trong những mặt hàng được “soi” kỹ là giá cước vận tải, bởi theo tính toán, chi phí nhiên liệu chiếm 30 đến 40% giá thành, nên khi giá nhiên liệu giảm, cước phí có thể điều chỉnh tương ứng. Mặc dù vậy, việc giảm giá cước khá chậm trễ, nhiều đơn vị vận tải thậm chí “án binh bất động” đã khiến dư luận có những phản ứng trái chiều.

Xăng dầu là mặt hàng thường xuyên biến động giá, đã có những lúc giá nhiên liệu tăng cao kỷ lục. Khi đó, người tiêu dùng sẵn sàng chia sẻ với các doanh nghiệp, đặc biệt là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực vận tải, xem việc tăng giá cước là điều tất yếu, khách quan bởi doanh nghiệp không thể tự bù đắp được chi phí phát sinh. Ngược lại, khi giá nhiên liệu giảm sâu, người dân đòi hỏi giá cả hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, liên quan trực tiếp đến xăng dầu phải điều chỉnh tương ứng. Các loại hình vận tải không chỉ là dịch vụ đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, mà còn là yếu tố "đầu vào" của đa số ngành sản xuất, kinh doanh. Do vậy, nếu cước vận tải được điều chỉnh giảm, người tiêu dùng sẽ tiết kiệm được đáng kể chi phí, cả trực tiếp và gián tiếp thông qua giảm giá các hàng hóa, dịch vụ liên quan.

Giá xăng giảm nhưng giá cước vận tải và hàng tiêu dùng vẫn đứng yên. Ảnh minh họa: TTXVN

Nhìn nhận một cách công bằng, khách quan, hoạt động của các doanh nghiệp hiện nay là theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước. Sự điều tiết ấy được xác lập và thực hiện trên cơ sở bảo đảm quyền lợi một cách hài hòa, hợp lý cho tất cả "các bên", trong đó có tính đến những điều kiện, thời điểm, đối tượng cụ thể. Đối với các doanh nghiệp vận tải hiện nay, dù giá nhiên liệu đã giảm cũng khó yêu cầu "nhà xe" phải điều chỉnh cước phí ngay lập tức. Có đơn vị vận tải chia sẻ, khi xăng dầu tăng giá “chóng mặt”, doanh nghiệp vẫn cố gắng chống chịu, thậm chí lỗ vẫn chạy xe vì sợ tăng cước đột ngột thị trường không chấp nhận. Khoảng cách giữa việc điều chỉnh giá nhiên liệu và giá cước luôn có “độ trễ” nhất định. Đây là khoảng thời gian để doanh nghiệp chuẩn bị những điều kiện cần thiết, hoàn tất thủ tục hành chính, nhất là với các hãng tắc-xi cần điều chỉnh đồng hồ tính cước. Hiệp hội vận tải, cơ quan đại diện cho quyền lợi của các doanh nghiệp, thường xuyên có thông báo đề nghị hội viên tính toán chi phí đầu vào để điều chỉnh giá cước cho phù hợp. Với những doanh nghiệp làm ăn chân chính, lợi ích của người tiêu dùng luôn được xem xét thỏa đáng, bởi họ hiểu rằng giữ được khách hàng mới là con đường kinh doanh bền vững, hiệu quả.

Thị trường vận tải luôn mang tính cạnh tranh cao. Ít có doanh nghiệp nào dám “một mình một ngựa”, tự ý đặt ra giá cước “trên trời”. Hiện nay, cơ chế giá cước được quản lý theo hướng doanh nghiệp kê khai, hay nói cách khác là doanh nghiệp tự định giá và thông báo cho cơ quan quản lý Nhà nước chứ không có khung giá bắt buộc. Vừa qua, Bộ Giao thông vận tải đã quyết định thành lập 3 đoàn kiểm tra giá cước, trong đó chú trọng làm rõ các yếu tố cấu thành giá để xem xét đơn vị vận tải kê khai đã hợp lý hay chưa. Để bảo đảm thị trường phát triển lành mạnh, bên cạnh tăng cường quản lý, giám sát, việc công khai, minh bạch thông tin là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Khi người dân được thông tin cụ thể về những chi phí của doanh nghiệp, so sánh với giá cước, thì họ có thể thấy rõ đơn vị nào làm ăn chân chính, đơn vị nào “chộp giật”, cố tình chây ỳ giảm cước để trục lợi cá nhân. Nếu người tiêu dùng "tẩy chay", đó sẽ là hình phạt thích đáng nhất cho những doanh nghiệp vận tải không biết quan tâm hợp lý đến người tiêu dùng, kết cục sẽ bị chính thị trường đào thải.

ĐỖ MẠNH HƯNG