Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

QĐND - Thuế là một trong những nguồn thu trọng yếu của Nhà nước; nộp thuế được xác định là quyền và nghĩa vụ của công dân. Thế nhưng, từ đầu năm 2015 đến nay, tình trạng nợ đọng, thất thu thuế diễn ra ở hầu hết các địa phương, tập trung chủ yếu ở doanh nghiệp. Chỉ riêng tại TP Hà Nội, số nợ thuế đã tăng theo cấp số cộng, với mức tăng gần 2.000 tỷ đồng mỗi năm. Tính đến hết tháng 10-2015, tổng nợ thuế trên toàn thành phố là 21.850 tỷ đồng, trong đó nợ khó thu là 2.557 tỷ đồng, nợ có khả năng thu là 19.292 tỷ đồng. Còn ở cấp quốc gia, con số nợ thuế lớn hơn nhiều. Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội tại kỳ họp thứ mười vừa qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, trong số 76.000 tỷ đồng tiền thuế hiện đang nợ đọng, có khoảng 34.000 tỷ đồng là của các doanh nghiệp có khả năng tài chính nhưng không chịu trả. Vì vậy, vị "Tư lệnh" ngành tài chính đã hứa trước Quốc hội: "Sẽ thu bằng được số thuế còn nợ này".

Nợ thuế cũng đồng nghĩa với việc nghĩa vụ của công dân với Nhà nước chưa được thực thi nghiêm. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nợ thuế ngày càng có xu hướng tăng (dẫn tới việc thất thu thuế) là do có quá nhiều doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh (còn gọi là doanh nghiệp "ma", doanh nghiệp mất tích). Hơn ai hết, các chủ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất khi xin cấp giấy phép kinh doanh, đăng ký thành lập doanh nghiệp, đã được Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình ra đời và hoạt động. Với tư cách là một công dân, các chủ doanh nghiệp đều hiểu, ngoài quyền và nghĩa vụ với Nhà nước, họ còn có trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động kinh doanh hợp pháp của mình. Thế nhưng, hành vi nợ đọng thuế, trốn thuế, bỏ địa chỉ kinh doanh, "chạy làng"... là vi phạm pháp luật, cần phải bị xử lý. Điều đáng nói, tình trạng chây ỳ, trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế của một bộ phận doanh nghiệp, trong đó có cả một số doanh nghiệp Nhà nước, đã gây nên những hệ lụy đối với hoạt động của nền kinh tế, làm cho kỷ luật, kỷ cương ngân sách Nhà nước không được chấp hành nghiêm túc; môi trường kinh doanh giữa các doanh nghiệp trở nên thiếu bình đẳng; gây nên sự mất cân đối thu-chi ngân sách Nhà nước, tác động tiêu cực tới an ninh tài chính quốc gia...

Việc làm cần thiết hiện nay là tiếp tục siết chặt kỷ cương, có các chế tài đủ mạnh, bảo đảm tính răn đe của pháp luật đối với những doanh nghiệp chây ỳ, trốn tránh việc nộp thuế-mà đại diện hợp pháp là giám đốc doanh nghiệp. Mặt khác, các cơ quan chức năng như thuế, tài chính, công an, UBND các địa phương cần có sự phối hợp trong chỉ đạo, thực hiện, tăng hiệu quả thu thuế cho Nhà nước; tăng cường công tác quản lý, nâng cao trình độ, năng lực, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cho đội ngũ cán bộ, nhân viên chuyên môn trong thực thi công vụ. Đi đôi với việc tạo sự thông thoáng, khuyến khích doanh nghiệp hoạt động, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, đánh giá, thẩm tra kỹ trước khi cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp; có cơ chế xác minh nhân thân chủ doanh nghiệp, kiên quyết loại bỏ những doanh nghiệp không có vốn, trụ sở kinh doanh không rõ ràng, ngành nghề kinh doanh không phù hợp... Đó là biện pháp phòng ngừa, sàng lọc từ xa những "doanh nghiệp ma", công ty mất tích, hoạt động không hiệu quả dẫn đến trốn thuế, nợ thuế. Đối với các doanh nghiệp đang hoạt động, có doanh thu, lợi nhuận ổn định, có khả năng nộp thuế nhưng chây ỳ, ngành chức năng có thể áp dụng hình thức nộp phạt nặng theo thời gian và số tiền thuế nợ đọng, cho phép cơ quan thuế trích tiền từ tài khoản ngân hàng để thu nợ, yêu cầu phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự nếu nợ đọng kéo dài, trốn thuế, gây thiệt hại lớn cho Nhà nước.

Trong thời điểm cuối năm, việc thu thuế sẽ còn gian nan, phức tạp. Ngoài việc nâng cao tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, nhân viên ngành thuế, mọi cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp cần thấu tỏ câu khẩu hiệu lâu nay: Nộp thuế là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân.

 

LÊ THIẾT HÙNG