ĐƯỜNG SÁCH, SÁCH TÌM ĐẾN TAY NGƯỜI

Ảnh minh họa. Nguồn: petrotimes.vn

QĐND - Tối chủ nhật (10-1), tôi đưa hai con đi tham quan đường sách TP Hồ Chí Minh vừa mới khai trương. Trước khi đi, cả hai cháu đều chẳng mấy hào hứng vì hầu như tháng nào cũng vào các nhà sách để mua đồ dùng học tập. Sách đối với chúng không có gì xa lạ. Vậy nhưng khi hòa vào không gian đường sách (đặt tại đường Nguyễn Văn Bình, quận 1, gần Nhà thờ Đức Bà), hai cậu bé hào hứng, phấn chấn hẳn, xin bố mua cả chục cuốn sách.

Đường sách được thiết kế thành những không gian nghệ thuật rất ấn tượng, đặc sắc. Độc giả tìm đến đây có nhiều thành phần, độ tuổi. Họ đến với đường sách không chỉ để được thỏa mãn những nhu cầu về sách, mà còn được vui chơi, giải trí, thưởng lãm nghệ thuật, gặp gỡ, giao lưu với nhau trong một môi trường thư thái, đậm chất văn hóa, nghĩa tình. Sách ở đây được trưng bày, giới thiệu bằng những phong cách, hình thức rất riêng, khác hẳn trong các thư viện, nhà sách; tạo cho người đọc, người xem, người mua sách có cảm hứng về sách, thích sách và có tình yêu với sách. Đường sách trở thành một điểm đến hấp dẫn của khách du lịch và sách là sản phẩm du lịch đặc trưng để người ta mua tặng nhau trong những chuyến du ký, gặp gỡ. Hầu hết du khách khi đến đây, trước khi rời đường sách đều không quên mang theo về những ấn phẩm mình yêu thích.

Ý tưởng xây dựng đường sách TP Hồ Chí Minh có từ vài năm trước, khi thành phố thể nghiệm mô hình đưa sách ra đường trưng bày phục vụ khách tham quan cùng với đường hoa nhân dịp đón Xuân mới. Kết quả khả quan từ các lần thử nghiệm đã giúp TP Hồ Chí Minh mạnh dạn lựa chọn, quy hoạch tuyến đường Nguyễn Văn Bình thành một đường sách độc đáo đầu tiên của cả nước, với sự vào cuộc của nhiều chuyên gia về sách, kiến trúc sư, nhà văn hóa và bạn đọc.

Trong bối cảnh văn hóa đọc của công chúng bị chi phối, lấn át bởi văn hóa nghe, nhìn, "nhấp chuột và lướt nét"…, việc tìm ra những phương thức mới để duy trì sức sống của sách trong đời sống xã hội là một thách thức lớn của những người làm sách, phát hành sách. Những người xây dựng và hiện thực hóa ý tưởng đường sách quan niệm rằng, để công chúng yêu sách thì không chỉ các nhà xuất bản phải có bản thảo hay, hấp dẫn mà cái chính là nằm ở khâu quảng bá, giới thiệu. Sách không những phải hay mà còn phải đẹp; đẹp ở hình thức trình bày, ở không gian đưa người đọc tiếp cận sách; hay ở nội dung và hay ở cách đưa sách đến với bạn đọc. Đó là một quy trình gắn kết chặt chẽ các khâu làm sách, xuất bản sách, đưa sách đến với độc giả.

Đã xa rồi cái thời người ta muốn đọc sách phải xếp hàng vào thư viện. Ngày xưa độc giả đi tìm sách thì nay, sách phải tự tìm đường đến với độc giả. Đó là quá trình chuyển đổi tất yếu nhưng không phải ở đâu, địa phương nào cũng làm được.

TP Hồ Chí Minh là địa phương đi đầu trong việc tìm tòi, sáng tạo những cách làm để đưa sách đến với công chúng. Từ các hội chợ sách, ngày hội sách, lễ hội sách… tổ chức gắn với các sự kiện văn hóa, du lịch những năm qua, đến mô hình đường sách với tư cách là một con đường chuyên về sách, khu phố đọc sách, gắn kết với đường hoa, phố đi bộ…, tạo nên những không gian văn hóa hấp dẫn, thu hút du khách.

Đến với đường sách TP Hồ Chí Minh hôm nay, lại nhớ những quầy sách trên vỉa hè, lề đường đơn sơ, mộc mạc của một thời chưa xa và hiện cũng đang có mặt ở nhiều nơi. Về bản chất thì cũng đều là đưa sách ra đường để bán cho người đọc. Nhưng rõ ràng, trong lúc khán giả đã quen với việc đến các rạp, nhà hát hiện đại, tiện nghi sang trọng để xem phim, xem biểu diễn nghệ thuật, thậm chí các quán cà phê nhạc sống cũng được thiết kế hấp dẫn, bắt mắt để thu hút khách, thì sách-kho tri thức của nhân loại, không thể đứng ngoài cuộc cải tổ mạnh mẽ về hình thức quảng bá để tồn tại và phát triển; không thể cứ giậm chân tại chỗ với cách bán hàng thô sơ, giản đơn mãi được. Văn hóa đọc của công chúng thay đổi mạnh mẽ thì văn hóa làm sách, đưa sách đến với bạn đọc cũng đòi hỏi phải được đổi mới mạnh mẽ hơn. Mô hình đường sách TP Hồ Chí Minh là biểu hiện sinh động của sự thay đổi ấy, đồng thời là gợi ý sáng tạo cho nhiều địa phương khác trong cả nước xung quanh những vấn đề về sách, nhất là ở các đô thị lớn.

PHAN TÙNG SƠN