QĐND - Kỳ họp thứ chín, Quốc hội khóa XIII sắp kết thúc với 11 dự án luật dự kiến sẽ được thông qua. Sau kỳ họp, các cơ quan thuộc Chính phủ, theo thẩm quyền của mình, sẽ xây dựng và trình Chính phủ ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện các luật mới này. Thời gian qua, mặc dù đã có nhiều đổi mới, chuyển biến tích cực trong công tác xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện luật; các cơ quan thuộc Chính phủ đã có nhiều nỗ lực trong việc soạn thảo các văn bản hướng dẫn, song thực tế cho thấy, vấn đề này cần được quan tâm, đầu tư nhiều hơn nữa để luật đi vào cuộc sống một cách kịp thời, đúng đắn và thiết thực.

Thực tế cho thấy, đã gần 10 năm trôi qua, kể từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 31/2006/CT-TTg nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế để đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn bản chi tiết và hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh, thế nhưng vấn đề này vẫn chưa có nhiều khởi sắc. Quá trình xây dựng nghị định, thông tư hướng dẫn còn thiếu kịp thời, gây không ít khó khăn cho việc tổ chức thực hiện. Chẳng hạn như văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế; Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý thuế, Pháp lệnh phí, lệ phí... còn chậm. Không ít nội dung quy định tại các nghị định, thông tư hướng dẫn còn thiếu thống nhất, chưa rõ ràng và phù hợp với quy định của luật hiện hành. Có nội dung hướng dẫn thực hiện đã hết hiệu lực nhưng chậm được sửa đổi, bổ sung (như các nghị định, thông tư hướng dẫn liên quan đến các luật về thuế, phí, lệ phí). Còn xảy ra hiện tượng cơ quan quản lý ban hành công văn có nội dung quy phạm pháp luật để thực hiện pháp luật hiện hành chưa phù hợp với quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (như văn bản hướng dẫn liên quan đến Luật Thuế bảo vệ môi trường). Thậm chí, còn xảy ra hiện tượng cơ quan ban hành văn bản có nội dung vượt thẩm quyền theo quy định của pháp luật! Chính những hạn chế này đã làm luật mới chậm đi vào vào cuộc sống.

Ảnh minh họa/TTXVN

Dẫu biết rằng, quá trình xây dựng, ban hành luật cũng như việc hướng dẫn thực hiện luật cần có sự chuẩn bị, hoàn thiện rất công phu, kỹ càng và tỉ mỉ với sự tham gia góp ý của nhiều tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, trước yêu cầu và đòi hỏi của thực tiễn, của quá trình mở cửa, hội nhập, đẩy mạnh hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước, các cơ quan chức năng cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện các văn bản dưới luật trình cấp có thẩm quyền ký quyết định ban hành. Thực tiễn cuộc sống luôn vận động, biến đổi không ngừng, ngay cả những luật, bộ luật được Quốc hội dày công thảo luận, cho ý kiến để hoàn thiện trước khi thông qua cũng rất có thể sẽ trở nên “lạc hậu”, cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung. Vì thế, việc “nợ” các văn bản hướng dẫn dưới luật cũng đồng nghĩa với việc “hành lang pháp luật” chưa thông suốt, bị ách tắc; những nội dung, điều khoản, chế tài của luật chưa thể tác động, điều chỉnh hoặc làm cơ sở pháp lý cho hoạt động của thực tiễn. Một điều cũng hết sức quan trọng là những văn bản hướng dẫn thi hành luật rất cần phải được nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện ở mức cao nhất, trong đó nhất thiết phải được lấy ý kiến của các ban, ngành, lực lượng liên quan, của các chuyên gia, các nhà khoa học, đại diện các đối tượng được điều chỉnh trong luật. Đồng thời, cơ quan quản lý nhà nước về kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật phải chủ động, tích cực trong việc kiểm tra, thẩm định các văn bản quy phạm pháp luật trước khi cấp có thẩm quyền ký và ban hành, tránh để các văn bản luật “vênh” nhau hoặc chưa thống nhất giữa các ngành, các cấp. Làm tốt việc đưa luật vào cuộc sống, những người thực thi pháp luật sẽ không còn gặp phải khó khăn, vướng mắc khi thực hiện; những người xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật cũng không phải tốn nhiều thời gian, giấy mực và công sức để bàn thảo, sửa đổi, bổ sung lại nhiều lần. Ngoài ra, để luật thực sự “ngấm” trong cuộc sống, giảm những kiến nghị của người dân do thiếu hiểu biết về pháp luật, cần có biện pháp hữu hiệu hơn trong công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật tới mọi tầng lớp nhân dân.

HIỀN NINH