Theo thống kê, nước ta có hơn 2 vạn HTX, 43 liên hiệp HTX, 15 vạn tổ hợp tác và hệ thống Liên minh HTX Việt Nam từ Trung ương đến các địa phương. Cũng trong thống kê trên, với khoảng 30 triệu lao động hoạt động ở các HTX đã đóng góp vào GDP là 5,05% năm 2013, lên 6,5% năm 2015.

Luật Hợp tác xã năm 2012 quy định, cá nhân, tổ chức tự nguyện hợp tác trên cơ sở bình đẳng, đồng sở hữu, tương trợ lẫn nhau giữa, nhằm mang lại lợi ích cho thành viên thì được xin phép thành lập HTX. Theo quy định của luật, các HTX thành lập sẽ nhận được các chính sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp. Ngoài các chính sách hỗ trợ, ưu đãi trên, còn được hưởng thêm 5 mục ưu đãi nữa về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng; giao đất, cho thuê đất để phục vụ hoạt động; tín dụng; vốn, giống khi gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh; những chính sách này sẽ được Chính phủ quy định cụ thể.

 Ảnh minh họa/tinmoitruong.vn.
Nhiều địa phương đã đạt được những kết quả khích lệ. Tỉnh Hà Tĩnh có 1.653 tổ hợp tác, 914 hợp tác xã, đã có 604 hợp tác xã được thành lập mới. Các hợp tác xã đã thực hiện chuyển đổi, đăng ký kinh doanh, tổ chức lại, bước đầu đã khắc phục được những hạn chế, yếu kém của hợp tác xã kiểu cũ, chất lượng hoạt động dịch vụ được nâng lên, số hợp tác xã làm ăn hiệu quả tăng nhanh; hiện tượng hợp tác xã sản xuất, kinh doanh thua lỗ giảm dần, từng bước đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường, phù hợp với các quy định của Luật Hợp tác xã, tham gia giải quyết tốt công tác giảm nghèo, giải quyết việc làm và xây dựng nông thôn mới. Sự phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác đã có những đóng góp quan trọng vào việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương...

Tuy nhiên, đến nay, còn khoảng 60% HTX chưa đăng ký chuyển đổi hoạt động theo Luật HTX năm 2012. Nguyên nhân là nhiều địa phương lúng túng trong chỉ đạo thực hiện chuyển đổi HTX kiểu cũ sang hoạt động theo mô hình HTX kiểu mới, nhất là các hợp tác xã nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp.

Cụ thể, các văn bản hướng dẫn ban hành chậm, gây khó khăn trong quá trình chuyển đổi, nhất là về thủ tục đăng ký thành lập. Một số tỉnh, thành phố chưa có văn bản hướng dẫn việc tổ chức lại HTX; chưa tiến hành rà soát, đánh giá các hợp tác xã trên địa bàn, từ đó tổ chức đăng ký lại cho các HTX và tiến hành giải thể, chuyển đổi những hợp tác xã không còn hoạt động hoặc hoạt động yếu kém. Nhiều cán bộ, đảng viên và người dân còn có tâm lý mặc cảm với hợp tác xã kiểu cũ nên chưa thấy hết vai trò quan trọng của khu vực kinh tế tập thể, thậm chí hiểu chưa đúng bản chất, vị trí, vai trò, nguyên tắc hoạt động của hợp tác xã; chưa phân biệt được sự khác nhau giữa mô hình hợp tác xã kiểu mới với mô hình hợp tác xã kiểu cũ, giữa HTX với doanh nghiệp. Chính sách hỗ trợ phát triển HTX chưa thực hiện đầy đủ, hiệu quả thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất - kinh doanh của HTX.

Thiết nghĩ, để các HTX tiếp tục phát triển, ngoài việc đưa ra nhiều ưu đãi tạo điều kiện thu hút đầu tư, tăng giá trị sản phẩm thì vấn đề quan trọng là phải đầu tư phát triển khoa học công nghệ trong các mô hình sản xuất ở các HTX. Để tránh hiện tượng được mùa rớt giá vốn là căn bệnh kinh niên, các ngành chức năng cần quy hoạch và hạn chế lượng sản phẩm tiêu thụ trong nước, cũng như hướng ra xuất khẩu. Chính quyền các địa phương cần đẩy mạnh việc tìm thị trường tiêu thụ sản phẩm cho các HTX và xã viên, qua đó để mở rộng quy mô sản xuất HTX ngày càng lớn và có đóng góp hiệu quả vào nền kinh tế đất nước…

PHÚC THẮNG