ĐỐI PHÓ VỚI LŨ CHỒNG LŨ

Hàng chục địa phương tại miền Trung đang cô lập bởi nước lũ. Ảnh: internet

Cho đến chiều 5-11, địa bàn nhiều huyện thuộc các tỉnh miền Trung vẫn bị chia cắt nghiêm trọng vì lũ lụt, hàng chục nghìn nhà dân vẫn chìm sâu trong nước. Ba đợt lũ liên tiếp (do mưa của cơn bão số 5, nước lớn từ thượng nguồn đổ về và đợt mưa lớn bất thường từ 29-10 đến nay gây ra) đã làm nhiều người chết, hàng nghìn ngôi nhà và trường học, công trình giao thông, thuỷ lợi bị hư hỏng nặng, đời sống người dân vùng lũ đang bị thiếu đói, bệnh dịch, hiểm hoạ bất ngờ… đe doạ nghiêm trọng. Trong khi, cơn bão số 6 lại đang hình thành trên biển Đông, chuẩn bị đổ bộ vào nước ta…

Mọi sự chuẩn bị của chúng ta để “sống chung với lũ” theo phương châm “4 tại chỗ” vẫn là chưa đủ, bởi chúng ta chưa tính đến phương án “lũ chồng lũ” như hiện nay. Ông Hồ Đăng Vang, Phó ban chỉ huy PCLB & TKCN tỉnh Thừa Thiên-Huế cho biết, ba đợt lũ liên tiếp trong thời gian qua làm nhiều vùng ngập lâu đến nửa tháng trong lũ, khiến thóc lúa dự trữ bị hỏng, một bộ phận được bảo quản kịp thời thì không thể xay xát vì không có điện, hàng chục nghìn hộ dân đang rơi vào cảnh thiếu đói vì “thừa thóc, thiếu gạo”. Còn anh Nguyễn Văn Đung, ở xã Thạch Định (Thạch Thành, Thanh Hoá) vừa điện cho chúng tôi, kể rằng: “Khi nước ngập nhà trong thời gian nhiều ngày, việc giữ vệ sinh, phòng dịch bệnh của người dân là rất khó khăn bởi địa bàn rộng, dân ở phân tán, sự giúp đỡ của lực lượng cứu hộ chỉ tạm thời cho một trọng điểm nào đó chứ việc “uống nước lũ rồi thải luôn vào nước” là chuyện thường”.

Khó khăn khi “lũ chồng lũ” còn phải kể đến sự chủ quan của người dân trước đợt thiên tai chưa có tiền lệ này. Nhiều người già cũng tỏ ra bất ngờ trước diễn biến phức tạp của đợt mưa lũ đang diễn ra. Khi trời đổ mưa lớn vào sáng 1-11, sau đó có nắng đẹp, khiến nhiều người ngộ nhận đó là mưa “dội bùn”, có nghĩa đợt mưa lũ đã kết thúc. Rất nhiều người đã toả đi vớt củi, nhiều tàu, thuyền ra sông đánh bắt thuỷ sản; thậm chí ở thị xã Hội An, nhiều chủ thuyền còn lén lút đưa du khách đi dạo phố mùa lũ… và khi lũ bất thần ập đến đã không đối phó kịp.

Như vậy, cùng với việc tìm kiếm biện pháp “sống chung với lũ” cho đồng bào vùng Đồng bằng sông Cửu Long, chúng ta phải tính đến các phương án “sống dài ngày trong lũ” cho nhân dân các địa phương khác. Phương châm “4 tại chỗ” là phù hợp nhưng cần được chuẩn bị lực lượng vật chất lớn hơn, đầy đủ hơn. Cũng cần phải tính đến các địa điểm tập kết cho dân sống lâu dài trong các vùng trọng điểm thường xuyên phải đương đầu với lũ lụt (như các địa bàn vùng đất thấp ở miền Trung). Các địa điểm này phải được chuẩn bị các điều kiện sinh hoạt tối thiểu chứ không thể để tình trạng “thừa thóc, thiếu gạo, thiếu củi” hay “chỗ ăn thì có, chỗ vệ sinh thì không” như hiện nay.

Hiện tượng “lũ chồng lũ” đưa chúng ta vào thử thách mới, nhưng cũng đặt ra cho chúng ta một bài toán thực tiễn nhằm giúp công cuộc phòng, chống thiên tai không bị bất ngờ trong tương lai.

HỒNG HẢI