Ảnh: nxbtre.com.vn

QĐND Online – Con số 1, là kết quả thống kê số đầu sách một người Việt Nam đọc trong một năm do Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch công bố ngày 12-4, trước thềm Ngày hội Sách và Văn hóa đọc 2013. Theo báo cáo, trung bình một người Việt Nam đọc không nổi một cuốn sách/năm. Con số đó có lẽ cũng chẳng đến mức khiến người ta phải “giật mình” nếu nhìn lại một thực tế đã tồn tại bấy lâu nay về thói quen và văn hóa đọc của người Việt.

Để đánh giá sự giàu có của một quốc gia, người ta căn cứ vào chỉ số GPD, thu nhập bình quân theo đầu người. Để đánh giá “chất xám” của một quốc gia thì không thể bằng con số cụ thể, mà cần nhiều yếu tố. Mức độ “nạp” tri thức cũng là chỉ số quan trọng, trong đó có việc đọc sách. Tuy nhiên, xã hội phát triển với công nghệ thông tin hiện đại, không nhất thiết đánh giá sự nhiều – ít trong việc đọc chỉ thông qua các ấn phẩm. Ngày nay, nhiều khi không cần phải mua sách của NXB cũng vẫn có sách để đọc, chỉ với mấy cú nhấp “chuột”.

Vấn đề ở đây là văn hóa đọc sách. Người dân những nước phát triển hiện đại hơn Việt Nam vẫn đọc sách nhiều hơn ta. Một chuyên gia trong lĩnh vực xuất bản của Việt Nam đã từng nhận xét: Ngành xuất bản của chúng ta không thể so sánh với Tây Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc… Chỉ so với Thái Lan, Indonesia, Malaysia thì chúng ta cũng đã kém họ nhiều. Trung bình một người Thái Lan đọc khoảng 5 cuốn/năm (không tính sách giáo khoa). Tại Malaysia cách đây 10 năm, mỗi người dân đọc trung bình 2 cuốn sách/năm nhưng vào năm 2012, con số này đã tăng lên 10-20 đầu sách/năm; tức là gấp gần 10 lần và vẫn đang tiếp tục tăng rất nhanh.

Do vậy, chúng ta cần nhìn nhận một thực tế rằng văn hóa đọc chưa được xây dựng đúng nghĩa cho thói quen của người Việt. Ở gia đình, các bậc phụ huynh vì những lo toan cuộc sống mà ít có thói quen đọc sách. Họ không là tấm gương để có thể ảnh hưởng và vun đắp “tình yêu” với sách cho con trẻ. Bên cạnh đó, không ít cha mẹ không biết khuyến khích hay hướng dẫn con đọc sách khiến chúng chỉ biết lao vào trò chơi điện tử, mạng xã hội, những chương trình giải trí trên truyền hình…

Cùng với gia đình, nhà trường và thầy cô giáo chính là nhân tố có ảnh hưởng rất lớn tới văn hóa đọc của trẻ. Tuy nhiên, thực tế hiện nay thì cả “thầy và trò” cũng đều đang ngày càng lười đọc sách. Vì giáo viên không đọc sách nên không khuyến khích thói quen đọc sách hay hướng dẫn học sinh, sinh viên cách lựa chọn sách, cách đọc sách bổ ích. Hiện nay, trung bình cứ 3 cuốn sách người Việt Nam đọc thì có 2,3 cuốn là sách giáo khoa. Số lượng sách tự chọn (sách giải trí chiếm phần lớn) chiếm chưa đến 0,7 cuốn/1 người/1năm. Hơn nữa, ở Việt Nam chưa hề có một trường hay thậm chí một lớp nào dạy đọc sách, mà chỉ dạy đánh vần nên khả năng đọc của phần lớn người dân rất chậm và ngại đọc cái gì nhiều chữ.

Với thị trường sách hiện nay khi mà “vàng, thau” lẫn lộn, thậm chí những cuốn sách đầy “sạn” vẫn ngang nhiên được đưa vào trường học dạy cho con trẻ khiến người ta không khỏi lo lắng và nghi ngờ về số lượng và chất lượng đầu sách, để buộc họ phải “quay lưng” lại với sách. Một cuốn sách có trị không hẳn chỉ ở giá rẻ hay đắt mà là tri thức sẽ “sinh lời” nếu số lượng người đọc tăng lên.

Văn hóa đọc cần được nuôi dưỡng trong xã hội hiện đại với cách tiếp cận đúng đắn, để sách trở nên gần gũi và thân thiết như một thói quen từ tấm bé. Thói quen đó sẽ tiếp tục được chăm sóc từ gia đình đến xã hội. Có như vậy, chắc chắn sẽ không còn trường hợp một cậu bé 11 tuổi bị dư luận “ném đá” vì “tội” yêu quý sách và thích đọc sách như vừa qua.

THU HÀ