Phó thủ tướng Vũ Đức Đam trao đổi với lãnh đạo Công ty GE Power & Water khi đi “vi hành” tại Hải Phòng. Ảnh minh họa, nguồn: tuoitre.vn

QĐND - Vừa qua, Phó thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam bất ngờ xuất hiện trong đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương và Hiệp hội tư vấn Thuế Việt Nam tới Hải Phòng để tìm hiểu môi trường kinh doanh của các doanh nghiệp tại đây. Phó thủ tướng Vũ Đức Đam đi trong đoàn với một vai trò, một tâm thế khá đặc biệt. Ông yêu cầu đoàn không được giới thiệu về sự có mặt của mình, luôn đi lẫn với các thành viên và ngồi ở phía sau, miệt mài lắng nghe, ghi chép. Phó thủ tướng lặng lẽ tới mức, lãnh đạo của các doanh nghiệp đều không hề biết sự hiện diện của ông. Họ thoải mái chia sẻ những thông tin, những quan điểm với đoàn như đối với những người bạn, người trong nhà. Nhiều chuyện ngang trái liên quan đến các thủ tục về thuế, hải quan và bảo hiểm xã hội được các doanh nghiệp bộc bạch. Phải đến cuối buổi, khi được thông báo, họ mới tỏ rõ sự ngạc nhiên về sự xuất hiện bất ngờ của Phó thủ tướng.

Thực tế về cải cách thủ tục hành chính trong các lĩnh vực trên mà đoàn công tác ghi nhận được khác khá nhiều so với những gì mà Chính phủ được báo cáo. Không ít doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), thời gian qua mang cái danh là được trải thảm đỏ, được hưởng nhiều ưu đãi, nhưng cũng bị khốn khổ bởi những quy định của hải quan, thuế và bảo hiểm xã hội. 

Ví dụ, một doanh nghiệp ca cẩm, theo quy định hiện hành họ phải xuất trình được hóa đơn gốc trong giao dịch mua bán từ nước ngoài nếu muốn được tính đó là khoản chi phí hợp lý. Tuy nhiên, các đối tác Mỹ, châu Âu của doanh nghiệp này thường dùng hóa đơn điện tử. Họ không hiểu nổi các quy định ở Việt Nam và tỏ ý bực dọc, thậm chí dọa sẽ không hợp tác tiếp nếu cứ bị yêu cầu lắm giấy tờ, hóa đơn như vậy. Mỗi năm, doanh nghiệp này phải lấy được khoảng 8.000 đến 9.000 hóa đơn, tốn khoảng 3 tỷ đồng đến 4 tỷ đồng chi phí để chuyển phát nhanh từ nước ngoài về. Hay có doanh nghiệp FDI than rằng, muốn thuê một công ty nội địa gia công máy móc nhưng lại phải "dài cổ" chờ cơ quan hải quan kiểm tra năng lực sản xuất của đơn vị nội địa nói trên, trong khi lẽ ra đó là việc giữa hai doanh nghiệp với nhau… 

Không chỉ trong vấn đề đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính để cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế mà trong rất nhiều vấn đề trọng yếu khác liên quan đến quốc kế dân sinh, các cơ chế, chính sách tốt được trên “thượng tầng” đưa ra, nhưng đã bị giảm hiệu quả, bị méo mó đi rất nhiều khi về đến cơ sở. Cấp trên thì luôn nhận được các báo cáo đầy màu hồng, đầy tích cực, còn những sự thật rất trái khoáy, bức xúc mà các đơn vị, doanh nghiệp đang phải hứng chịu thì lại ít được báo cáo lên. 

Trong câu chuyện nêu trên, có thể tại một doanh nghiệp nào đó, người ta cũng nhận ra trong đoàn công tác có Phó thủ tướng Chính phủ. Nhưng cách tham gia âm thầm của Phó thủ tướng mang đến một thông điệp rất rõ ràng: Lãnh đạo muốn được nghe những thông tin chính xác nhất, những suy nghĩ thật nhất của những đối tượng đang thụ hưởng và chịu sự điều chỉnh từ các chính sách của mình. Rõ ràng, chính sách tốt phù hợp với cuộc sống chỉ được đưa ra khi các lãnh đạo, các nhà quản lý nhận được những thông tin chính xác, sinh động từ cuộc sống.

HỒ QUANG PHƯƠNG