QĐND - Mấy năm gần đây, cứ mỗi dịp thi xong là lại có một số người đặt vấn đề: Có nên tổ chức thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) hay không? Năm nay, khi đã gộp 2 kỳ thi (tuyển sinh đại học, cao đẳng và tốt nghiệp THPT) làm một thì vẫn có ý kiến cho rằng, phải bỏ nội dung xét tốt nghiệp khỏi kỳ thi THPT quốc gia. Lý do là tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT ở nước ta quá cao, nhiều nghi vấn về sự trung thực của kỳ thi này, ở nhiều nước khác cũng không thi tốt nghiệp tập trung...

Thực tế ở nhiều nước, dù không tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên phạm vi quốc gia nhưng đều tổ chức thi-đánh giá trong quá trình học phổ thông ở phạm vi địa phương. Ở nước ta, thực chất kỳ thi tốt nghiệp THPT mọi năm cũng đều do các sở giáo dục và đào tạo (GD-ĐT) triển khai thực hiện. Bộ GD-ĐT có vai trò tổ chức chung, ra đề thi, kiểm tra, giám sát... Tuy nhiên, nếu để các địa phương tự tổ chức hoàn toàn thì chúng ta sẽ cần những “bộ máy” hoạt động chuyên nghiệp, khách quan, chính xác. Do chưa có những “bộ máy” như vậy nên cần có thời gian xây dựng và dần thay đổi.



 

Thí sinh dự kỳ thi THPT quốc gia năm 2015. Ảnh: qdnd.vn.

 



Ý kiến “tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT cao nên không phải thi” cũng chưa thấu đáo. Điều này đã được Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng giáo dục của Bộ GD-ĐT phân tích, ví như ở các nhà máy, dù có đạt 99% thành phẩm nhưng vẫn phải duy trì công việc kiểm tra sau sản xuất. Chính vì thế mà ở các công ty sản xuất, dù hiện đại đến đâu cũng luôn có bộ phận kiểm tra chất lượng sản phẩm để phát hiện lỗi và điều chỉnh kịp thời. Dưới góc nhìn sư phạm, nếu bỏ thi tốt nghiệp THPT thì nhiều học sinh thi khối A sẽ sao nhãng học Ngữ văn và Lịch sử-những lĩnh vực vẫn rất cần thiết cho các em khi làm việc liên quan đến kỹ thuật, kinh tế; còn học sinh thi khối C thì ít có động cơ học những kiến thức cơ bản các môn khoa học tự nhiên-những điều các em sẽ gặp trong cuộc sống hiện tại và sau này.

Ý kiến “kỳ thi chưa trung thực nên phải bỏ” cũng chưa thuyết phục. Bởi nếu kỳ thi tốt nghiệp THPT có độ trung thực chưa cao thì chúng ta phải quyết tâm tổ chức kỳ thi trung thực hơn, đánh giá chính xác hơn. Điều đó đòi hỏi khâu ra đề thi phải hướng tới những cái căn bản nhất, để cho học sinh trung bình cũng làm được mà không phải quay cóp, chứ không phải ra những bài toán đánh đố, lắt léo, bắt thí sinh phải học thuộc lòng. Mặt khác, cần tiếp tục nâng cao nhận thức của nhà trường, gia đình, xã hội... để hạn chế dần những tiêu cực trước kia.

Tuy nhiên, cũng cần đặt câu hỏi: Có nên thi tốt nghiệp ở cuối cấp THPT hay đưa về cuối cấp Trung học cơ sở (THCS)? Vì theo thiết kế chương trình mới, bậc học THCS là giáo dục toàn diện, bậc THPT cho lựa chọn định hướng nghề nghiệp. Điều này phù hợp với thực tế là những kiến thức cơ bản của một người lao động phổ thông (công nhân, nông dân, bảo vệ, thợ sửa chữa, buôn bán lẻ...) đều nằm ở cấp THCS, chứ không cần đến những kiến thức “cao siêu” ở cấp THPT như: Tích phân, lý thuyết hạt ánh sáng, phản ứng trùng ngưng...

Nếu kỳ thi tốt nghiệp đặt ở cuối cấp THCS sẽ góp phần làm tốt hơn việc phân luồng. Bởi khi đó, những em xác định đi học nghề có thể học xong lớp 9 rồi vào trường nghề mà không cần phải chờ 3 năm sau. Kể cả các em muốn học tiếp cấp THPT thì cũng không có áp lực phải học nhồi nhét những kiến thức mà ít khi dùng với lao động phổ thông. Khi đó, nhà trường có thể đưa thêm các nội dung giảng dạy như kinh doanh, pháp luật, tin học... để trang bị kiến thức và kỹ năng cơ bản cho người lao động. Đây là việc mà nhiều nước đã làm từ lâu, nên chúng ta cần xem xét, học tập.

HOÀNG TUÂN