QĐND - Việt Nam là một trong những quốc gia trên thế giới bị thiệt hại nhiều do thiên tai gây ra. Báo cáo của Liên hợp quốc đánh giá toàn cầu về giảm thiểu rủi ro thảm họa cho thấy, trong 10 năm qua, trung bình mỗi năm ở Việt Nam có gần 650 đợt thiên tai xảy ra như: Lũ lụt, mưa đá, bão, lũ quét, lốc xoáy, sạt lở…; gây thiệt hại cho nền kinh tế khoảng 5,2 tỷ USD/năm. Nghiên cứu mới đây của Quỹ châu Á chỉ ra rằng, trong 20 năm qua, Việt Nam là 1 trong 5 nước có rủi ro thiên tai cao nhất thế giới, với mức thiệt hại ước tính chiếm 1,5% GDP hằng năm.

Thiên tai không trừ một ai, vì thế để phòng, chống thiên tai phải có sự chung tay góp sức của tất cả mọi người trong xã hội. Từ thuở xa xưa, ông cha ta đã căn dặn rằng: “Lũ lụt thì lút cả làng/Muốn cho khỏi lụt, thiếp chàng cùng lo”.

LLVT Quân khu 5 diễn tập cứu hộ, cứu nạn trên sông. Ảnh minh họa/dantri.com.vn.

Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công (năm 1945), một trong những nhiệm vụ cấp bách đầu tiên của Chính quyền cách mạng do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu là chống lụt. Ngày 22-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 70/SL thành lập Ủy ban Trung ương hộ đê (nay là Ban chỉ đạo Trung ương về Phòng, chống thiên tai). Từ năm 1990, theo Quyết định số 89/HĐBT của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ), ngày 22-5 hằng năm đã trở thành Ngày truyền thống Phòng, chống lụt, bão và giảm nhẹ thiên tai của Việt Nam, là ngày để nhắc nhở mọi người dân Việt Nam hãy chung tay cùng hành động để phòng, chống thiên tai.

Năm nay, chúng ta tổ chức Ngày truyền thống Phòng, chống lụt, bão và giảm nhẹ thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, thiên tai ngày càng bất thường, nguy cơ xảy ra thiên tai cực đoan ngày càng gia tăng. Hạn hán nghiêm trọng đang diễn ra ở nhiều nơi, nhất là Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Để chủ động ứng phó với thiên tai, năm 2013, tại Hội nghị lần thứ bảy, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) đã ban hành Nghị quyết về "Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và môi trường". Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt “Chiến lược quốc gia về phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai tới năm 2020” và “Chương trình mục tiêu quốc gia về ứng phó với biến đổi khí hậu”. Cách đây tròn một năm, Luật Phòng, chống thiên tai do Quốc hội thông qua đã chính thức có hiệu lực thi hành…

Tuy nhiên, các nghị quyết, chiến lược, luật và chương trình nói trên có đạt được mục tiêu hay không, phải do từng cấp, từng ngành, từng địa phương và mỗi người dân cùng chung tay hành động theo phương châm "chủ động phòng tránh, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả". Nội dung phòng, chống thiên tai cần phải được đưa vào trong công tác quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của cả nước, của các ngành, địa phương, vào hoạt động đầu tư xây dựng, nâng cấp các đô thị, điểm dân cư nông thôn, các công trình cơ sở hạ tầng. Mặt khác, để chủ động ứng phó với thiên tai, cần nâng cao hơn nữa chất lượng công tác dự báo. Kết hợp kinh nghiệm truyền thống với ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ trong công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả để giảm đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài sản do thiên tai gây ra.

Để phòng, chống thiên tai hiệu quả, một vấn đề quan trọng khác là phải nâng cao ý thức cộng đồng để có thể “sống chung với thiên tai”, tồn tại trong môi trường có thiên tai dài ngày. Mô hình nhà chống thiên tai ở miền Trung, nhà nổi chống lũ ở Đồng bằng sông Cửu Long cần được tổng kết, rút kinh nghiệm để có thể nhân rộng.

Ngày truyền thống Phòng, chống lụt, bão và giảm nhẹ thiên tai hôm nay không chỉ đơn thuần là ngày kỷ niệm mà phải là ngày hành động, là ngày đưa những kinh nghiệm, giải pháp phòng, chống thiên tai đến với từng hộ gia đình, làm chuyển biến trong nhận thức của từng người về công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai.

ĐỖ PHÚ THỌ