Bộ đội Sư đoàn 395 (Quân khu 3) thu dọn bùn đất trên đường Hoàng Quốc Việt  và đường Hậu Cần, TP Hạ Long. Ảnh: Phú Sơn

QĐND - Đợt mưa lớn, diện rộng đang xảy ra tại Đông Bắc Bộ, tập trung vào địa bàn tỉnh Quảng Ninh, đã gây ra những thiệt hại lớn về người và tài sản. Thống kê chưa đầy đủ cho thấy, trong mấy ngày qua, tỉnh Quảng Ninh đã có hơn 20 người chết và mất tích. Hệ thống đường sá bị sạt lở nghiêm trọng, giao thông ách tắc. Hàng nghìn hộ dân phải sơ tán do nhà bị ngập nước, nhiều khu phố, thôn làng bị chia cắt, sản xuất bị đình trệ...

Những người sinh sống lâu năm ở tỉnh Quảng Ninh nói rằng, trong vòng khoảng 40 năm trở lại đây, Quảng Ninh mới lại gặp đợt mưa lũ lớn bất ngờ như thế này. Hình ảnh ở Quảng Ninh những ngày qua gợi nhớ cảnh hàng trăm khu phố tại Hà Nội bị ngập lụt nghiêm trọng sau đợt mưa lớn kéo dài vào tháng 11-2008. Thời gian qua, người dân TP Hồ Chí Minh cũng liên tục phải chịu cảnh ngập lụt do mưa lớn kết hợp triều cường... Qua những vụ lũ lụt đó cho thấy, diễn biến của thời tiết ngày càng phức tạp, khó lường và hậu quả do sự biến đổi bất thường của thời tiết gây nên là rất lớn.

Vẫn biết thiệt hại do thiên tai gây ra là khó tránh khỏi. Nhưng hạn chế hậu quả do thiên tai gây ra là trách nhiệm của mỗi chúng ta, mà trước hết là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các địa phương. Từ thực tế ở Quảng Ninh cho thấy, nếu từng người dân được trang bị đầy đủ những kiến thức về phòng tránh thiên tai, từng người dân luôn thường trực ý thức cảnh giác trước những hậu họa do thiên tai gây ra thì chắc chắn mức độ thiệt hại sẽ giảm xuống. Bên cạnh đó là việc đề cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương. Chúng ta đều hiểu rằng, để phòng, chống thiên tai hiệu quả thì không phải chờ tình huống xảy ra rồi mới xử lý, mà phải có biện pháp chủ động phòng ngừa từ xa. Ở một đất nước có địa hình phức tạp, bờ biển dài, hễ mưa là xảy ra lũ lụt, sạt lở, hễ có bão là hứng chịu đầu tiên, nên đòi hỏi công tác quy hoạch, xây dựng, phát triển hạ tầng của các địa phương đều phải tính đến yếu tố thiên tai để xác định kế hoạch ứng phó. Không riêng gì ở Quảng Ninh mà hiện nay, nhiều địa phương do việc phát triển “nóng” về hạ tầng cơ sở, nên hệ thống sông ngòi, ao hồ tự nhiên đã bị xâm hại nghiêm trọng. Khi mà hệ thống thoát lũ, điều hòa lũ tự nhiên vốn đã tồn tại từ nhiều năm bị san lấp, tất sẽ gây nên những hệ lụy khi thời tiết diễn biến bất thường. Nhiều người đã cho rằng, nếu như Quảng Ninh có hệ thống thoát lũ tốt, nếu người dân có ý thức cao thì chắc chắn sẽ giảm được thiệt hại. Mọi sự mổ xẻ, rút kinh nghiệm để tránh các thiệt hại về sau là điều cần thiết, thế nhưng sẽ có lợi hơn nếu sự mổ xẻ được thực hiện nghiêm túc ngay từ lúc xây dựng các kế hoạch, quy hoạch về phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội, hoặc ngay từ lúc xây dựng các phương án phòng, chống thiên tai.

Khắc phục hậu quả thiên tai nói chung và ở Quảng Ninh nói riêng cần sự hỗ trợ của Chính phủ và sự chung tay giúp sức của cộng đồng. Trước mắt, các cấp, các ngành chức năng của địa phương cần tăng cường lực lượng, giúp nhân dân khắc phục hậu quả, sớm ổn định cuộc sống. Cấp ủy, chính quyền địa phương phải có ngay các biện pháp giữ vững sự ổn định về giá cả, bảo đảm tốt lương thực, thực phẩm phục vụ nhu cầu bức thiết của nhân dân. Cần phải cảnh báo và nghiêm trị các hiện tượng “đục nước béo cò” của các đối tượng đầu cơ, lợi dụng lúc địa phương gặp thiên tai, nhân dân gặp khó khăn thì thừa cơ tăng giá hòng trục lợi. Kế hoạch khôi phục sản xuất cần phải được triển khai song song với công tác cứu hộ, cứu nạn, để khi lũ rút là có thể sản xuất được ngay. Xa hơn, cần phải rà soát toàn bộ kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai, kịp thời khắc phục những thiếu sót, bảo đảm hạn chế đến mức thấp nhất các thiệt hại khi có thiên tai xảy ra.

TRẦN VŨ