QĐND - Theo chương trình của Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XIII, trong hai ngày đầu tuần này, Quốc hội sẽ tập trung thảo luận ở hội trường về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước năm 2015; kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2016; phương án phân bổ ngân sách Trung ương năm 2016; việc phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường vốn quốc tế. Đó là những vấn đề mà cử tri cả nước rất quan tâm, đặc biệt là việc chia “chiếc bánh” ngân sách nhà nước năm tới như thế nào cho hợp lý.

Theo dõi ý kiến đại biểu Quốc hội tại các phiên thảo luận về kinh tế-xã hội ở nhiều kỳ họp được tường thuật trên các phương tiện thông tin đại chúng, cử tri nhận thấy, hầu như đại biểu ở địa phương nào cũng đề nghị tăng phân bổ ngân sách nhà nước cho địa phương đó với những lý do rất thuyết phục. Với những địa phương còn khó khăn, đề nghị ngân sách nhà nước hỗ trợ để “xóa đói giảm nghèo”, tạo tiền đề cho phát triển. Với các địa phương đã cân đối được ngân sách, đại biểu đề nghị giảm bớt các khoản đóng góp cho Trung ương để “nuôi dưỡng nguồn thu”. Bộ, ngành nào cũng muốn tăng thêm ngân sách để chi cho các lĩnh vực “quan trọng và bức thiết”.

Ảnh minh họa: baomoi.com.

Năm nay, việc cân đối ngân sách nhà nước khá khó khăn. Báo cáo tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 10 mới đây, Bộ Tài chính cho biết, trong năm 2015, tổng thu ngân sách tăng khoảng 7%, nhưng tăng thu là của địa phương, còn thu ngân sách Trung ương lại hụt thu khoảng 31.000 tỷ đồng, nguyên nhân chính là do giá dầu thô giảm, do việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp. Trong khi đó, việc chi ngân sách nhà nước lại gia tăng khá lớn, ảnh hưởng đến “chiếc bánh" ngân sách nhà nước năm 2016. Điều đáng nói là việc quản lý chi ngân sách nhà nước ở một số ngành, địa phương vẫn chưa chặt chẽ. Thanh tra Chính phủ cho rằng, việc phê duyệt ồ ạt quá nhiều dự án thời gian qua đã dẫn đến tình trạng vượt khả năng cân đối vốn ngân sách nhà nước và vốn trái phiếu Chính phủ. Cùng với đó, thời gian thi công kéo dài, hiệu quả đầu tư kém gây phân tán, lãng phí nguồn lực, phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản, trong khi vốn ngân sách nhà nước hiện nay và trong thời gian tới rất hạn hẹp... Điều nguy hiểm là công tác khảo sát, lập dự án đầu tư của nhiều địa phương còn sơ sài, thiếu chính xác, chưa phản ánh đúng thực tế địa hình, địa chất công trình dẫn tới phải điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thực hiện dự án làm tổng mức đầu tư của dự án thay đổi. Chủ đầu tư chưa xác định rõ về quy mô, công năng sử dụng và thời gian thực hiện dự án ngay từ khi lập dự án nên khi triển khai thực hiện phải phê duyệt lại quy mô dự án vì không phù hợp, phải điều chỉnh hoặc thay đổi toàn bộ thiết kế, không sử dụng thiết kế phê duyệt lần đầu, dẫn tới lãng phí ngân sách nhà nước...

Sau nhiều năm phấn đấu, "cái bánh" ngân sách của chúng ta đã "nhỉnh" dần, nhưng vẫn rất nhỏ so với nhu cầu đang phát triển. Do vậy, việc "chia bánh" sao cho công bằng vẫn là vấn đề nan giải. Để làm tốt việc này, đòi hỏi các bộ, ngành, các cơ quan tham mưu giúp Chính phủ cần tăng cường tuyển dụng cán bộ có tầm (giỏi chuyên môn, nghiệp vụ), có tâm (có trách nhiệm với đất nước, không vụ lợi) và siết chặt kỷ cương, kỷ luật. Các đại biểu Quốc hội cũng cần nâng tầm kiến thức để có quyết định chính xác trong lựa chọn đề án ưu tiên cũng như phân bổ ngân sách hợp lý và giám sát thực hiện một cách chặt chẽ. Vấn đề quan trọng là phấn đấu để "chiếc bánh ngân sách" của chúng ta ngày một to thêm, để mỗi người hưởng từ nó ngày càng nhiều thêm. Việc chia "bánh" ngân sách rất khó, nhưng nếu các cấp, ngành, các địa phương và các đại biểu Quốc hội bỏ bớt cái nhìn cục bộ, phiến diện thì việc phân chia này sẽ hướng tới sự công bằng.

ĐỖ PHÚ THỌ