Tại Kỳ họp thứ 11, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Báo chí (sửa đổi), quy định các nội dung liên quan đến toàn bộ hoạt động báo chí của đất nước hiện nay. Luật Báo chí (sửa đổi) sẽ tạo hành lang pháp lý thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước để hoạt động báo chí phát triển đúng hướng theo Đề án Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 sẽ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đưa vào thực hiện. Việc Luật Báo chí (sửa đổi) và Đề án Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí ra đời thể hiện nhu cầu điều chỉnh, sắp xếp lại các cơ quan, tổ chức báo chí, khắc phục những biểu hiện lệch lạc đồng thời tạo điều kiện cho báo chí phát triển theo hướng chất lượng, hiệu quả, phát huy vai trò của báo chí cách mạng trong thời kỳ mới.
Thực tế phát triển nhanh về số lượng các cơ quan báo chí trong thời gian qua đã bộc lộ những hạn chế trong sự trùng lặp, lãng phí các nguồn lực cùng hiện tượng không tuân thủ tôn chỉ mục đích, thông tin xô bồ thiếu chính xác, nên việc sắp xếp các đầu mối cơ quan báo chí là cần thiết. Một thực tế khác là quyền và trách nhiệm cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan nhà nước chưa được thực thi nghiêm cách, đầy đủ. Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu thể hiện trách nhiệm của mọi cơ quan trong bộ máy nhà nước đối với xã hội thông qua báo chí. Thực hiện nghiêm quy định này, báo chí sẽ phát huy tác dụng thông tin kịp thời, chính xác để xã hội có thể nắm bắt đúng bản chất sự việc, loại bỏ những thông tin võ đoán, suy diễn, sai lệch, những tin đồn thiếu thiện ý hoặc ác ý. Đây chính là chỗ dựa, là tiền đề và là sự bắt buộc quyết định việc báo chí thực sự trở nên kênh thông tin chính thống, đáng tin cậy và hữu ích. Luật Báo chí (sửa đổi) có những nội dung quy định cụ thể về quyền và trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính Nhà nước, người phát ngôn của các cơ quan này trong phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí.
Về quyền và trách nhiệm của các cơ quan báo chí và nhà báo trong việc đăng, phát cũng được luật quy định rõ ràng, cụ thể, trong đó có cả những quy định về quy trình, thủ tục liên quan. Những quy định này nhằm khắc phục những va vấp trong tác nghiệp của các cơ quan báo chí, nhà báo, đồng thời loại bỏ được những biểu hiện “cửa quyền” của cả đôi bên cung cấp và tiếp nhận, xử lý thông tin.
Báo chí không đứng ngoài guồng máy xã hội, càng tuân thủ luật pháp, quy định nghiêm túc càng tạo được uy tín với bộ máy nhà nước và công chúng. Các cơ quan nhà nước thực hiện đúng quy định pháp lý về quyền và trách nhiệm cung cấp thông tin chính là cơ sở để nâng cao chất lượng, hiệu quả báo chí. Sự phối hợp theo luật định giữa cung cấp thông tin, tiếp nhận và xử lý chính xác thông tin sẽ tạo nên động lực tích cực thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của xã hội và chính các cơ quan liên quan.
Ngoài các mối quan hệ giữa cung cấp thông tin và tiếp nhận, xử lý thông tin, Luật Báo chí (sửa đổi) cũng quy định rõ, cụ thể hơn về “quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân”. Quy định điều này, Luật Báo chí đã tạo cơ sở pháp lý thể hiện sự tôn trọng quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân, mở rộng điều kiện cho mọi công dân có thể đóng góp xây dựng Đảng, Nhà nước, bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, đặc biệt có thể phát hiện những sai trái, tiêu cực trong bộ máy công quyền, những bất hợp lý, bất ổn trong xã hội.
Như vậy, Luật Báo chí (sửa đổi) đã trực tiếp thúc đẩy mối quan hệ giữa các cơ quan báo chí với các cơ quan cung cấp thông tin và công dân. Riêng báo chí, thực hiện nghiêm cách mọi quy định của luật pháp là yêu cầu và cũng là cơ sở để hoàn thành vai trò cầu nối của Đảng, Nhà nước với nhân dân. Để làm đúng, làm tốt vai trò của mình, báo chí phải khắc phục những biểu hiện xa rời tôn chỉ mục đích, xa rời định hướng, lợi dụng tự do báo chí, luôn nêu cao trách nhiệm vì Đảng, vì nước, vì dân.
ANH NGUYỄN