Ngay sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Ðảng và Chính phủ đã có chủ trương tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ. Ðến nay, riêng Nghĩa trang liệt sĩ Ðường 9 đã có hơn 12.000 mộ liệt sĩ được quy tập, nhưng chỉ có hơn 3.000 liệt sĩ có thông tin về tên tuổi, quê quán, còn lại đều là các liệt sĩ “chưa biết tên”, chưa kể hàng trăm nghìn hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập.

Ai cũng biết rằng, các liệt sĩ khi tham gia cách mạng đều có thân phận, danh tính, tên tuổi đầy đủ. Do điều kiện khắc nghiệt của chiến tranh và nhiều nguyên nhân khác nên đến nay không ít liệt sĩ sau khi hy sinh, hài cốt của họ bị thất lạc danh tính.

Từ năm 2003 tới nay, kỹ thuật giám định gien hài cốt liệt sĩ thông qua so sánh trình tự gien được ứng dụng ở Việt Nam và đạt kết quả chính xác. Viện Công nghệ sinh học thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã và đang chuyển giao công nghệ giám định gien cho một số cơ quan, đơn vị.

Như vậy,để trả lại tên cho các liệt sĩ bị thất lạc danh tính bằng công nghệ khoa học tiên tiến, nhất là giám định ADN đã được giải quyết. Vấn đề còn lại là chủ trương, chính sách và kinh phí để xây dựng Ngân hàng gien cùng việc tổ chức thực hiện như thế nào?

Những người con thân yêu của chúng ta đã sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đảng và Chính phủ luôn tìm cách bổ sung, hoàn thiện chính sách đền ơn đáp nghĩa với các liệt sĩ và sẵn sàng tri ân để trả lại danh tính cho họ. Điều này được thể hiện bằng công văn số 6505 ngày 1-10-2008 của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc gửi Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, truyền đạt ý kiến của Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng: Giao Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan nghiên cứu đề xuất việc xây dựng chương trình mục tiêu quốc gia “Trả lại tên cho các liệt sĩ chưa biết tên” và thành lập ngân hàng gien, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Nếu chúng ta nhanh chóng tổ chức được Ngân hàng gien và có kế hoạch cụ thể lấy mẫu từ hài cốt các liệt sĩ "chưa biết tên" khi được quy tập về các nghĩa trang liệt sĩ để thử ADN thì việc trả lại tên cho các liệt sĩ là phương án rất khả thi.

"Trả lại tên cho các liệt sĩ chưa biết tên" là chương trình không những mang ý nghĩa xã hội, nhân văn sâu sắc, mà còn là nguyện vọng thiết tha của biết bao gia đình có người thân hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.

NGUYỄN ĐÌNH THƯỜNG