Từ "cùng hành" đến "đồng hành"

Một trong những khẩu hiệu mà ngành thuế và hải quan đưa ra là “đồng hành cùng doanh nghiệp”. Tuy nhiên trên thực tế vẫn có ý kiến phàn nàn từ phía các doanh nghiệp rằng họ đã bị hai ngành này cùng “hành” bằng các thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, bằng các chính sách không nhất quán… 

Bức xúc của doanh nghiệp có cơ sở? 

Tại Hội nghị đối thoại giữa Bộ Tài chính với doanh nghiệp về những vấn đề nóng liên quan đến thuế và hải quan vừa được tổ chức tại Hà Nội, nhiều doanh nghiệp đã thẳng thắn “tố” hai ngành thuế và hải quan. Phó chủ tịch Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam Nguyễn Văn Châu  phàn nàn về thuế suất đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực tư vấn kỹ thuật, xây dựng. Định mức chi phí tư vấn hiện cơ quan thuế vẫn dựa vào những định mức do Bộ Xây dựng công bố, song trong định mức đó có nhiều yếu tố chi phí chưa được tính vào giá tư vấn như chi phí đào tạo, mua phần mềm... nên rốt cục là thuế thu nhập doanh nghiệp của các đơn vị này đã phải chịu cao hơn thực tế.

Bà Nguyễn Thùy Linh, đại diện Công ty Dây cáp điện Ngọc Khánh bức xúc về việc tính thuế thu nhập cá nhân. Do đặc thù của doanh nghiệp này là phải sử dụng thiết bị, công nghệ ngoại nhập nên phải thuê chuyên gia của nước ngoài sang vận hành, hướng dẫn đào tạo. Thế nhưng, ngoài việc tính thuế thu nhập cá nhân đối với các chuyên gia trên, cơ quan thuế còn yêu cầu doanh nghiệp này nộp khoản thuế di chuyển của các chuyên gia, trong khi họ nhất quyết không đồng ý nộp đã khiến cho hợp đồng làm việc giữa doanh nghiệp này với các chuyên gia gặp khó khăn.

Cải cách thủ tục hành chính vẫn là hướng ưu tiên của ngành thuế và hải quan (trong ảnh: Hải quan Hà Nội mở tờ khai xuất nhập khẩu cho doanh nghiệp). Ảnh:  TTXVN

Nam bức xúc với ngành hải quan vì áp mã số thuế chưa chính xác. Cùng một chính sách, cùng một mặt hàng đối với một doanh nghiệp chấp hành tốt chính sách của Nhà nước lại không được hoàn trả, trong khi những doanh nghiệp  khác nợ lại không sao.

Cũng tại hội nghị này, đã có khá nhiều doanh nghiệp phát biểu về các thủ tục hành chính về thuế và hải quan rườm rà, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Ông Phạm Gia Túc, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam  (VCCI) cho biết: Những bức xúc của doanh nghiệp về thuế và hải quan là có cơ sở. Vướng mắc lớn nhất là: Áp mã hàng hóa, quy trình thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng, quyết toán thuế thu nhập cá nhân, thủ tục với hàng hóa gia công, thủ tục hải quan điện tử… 

Doanh nghiệp ngại đóng góp ý kiến xây dựng chính sách 

Tháo gỡ những vướng mắc của các doanh nghiệp liên quan đến thuế và hải quan phải bắt đầu từ việc xây dựng cơ chế, chính sách. Thế nhưng, theo ý kiến của Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn  thì doanh nghiệp lại rất ngại tham gia vào quá trình này. Đồng chí Thứ trưởng nêu dẫn chứng: Bộ Tài chính đã mở rất nhiều diễn đàn để lấy ý kiến đóng góp của doanh nghiệp nhưng thường nhận được rất ít ý kiến tham gia. Dự thảo Luật Thuế tài nguyên được đăng tải công khai trên website của Bộ Tài chính, sau 2 tháng mới chỉ có 2 ý kiến của doanh nghiệp đóng góp.  

Theo Thứ trưởng Đỗ Hoàng Anh Tuấn, để tránh sự “đối đầu” giữa thuế, hải quan và doanh nghiệp, các doanh nghiệp cần đóng góp ngay các ý kiến khi xây dựng các cơ chế, chính sách để Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan sửa đổi hoặc kiến nghị sửa đổi kịp thời những bất cập.

Đồng chí Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng cho biết thêm: Trong thời gian qua, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan và  Tổng cục Thuế đã rất nỗ lực trong cắt giảm thủ tục hành chính. Trong giai đoạn 1, Bộ Tài chính đã công bố 840 thủ tục hành chính thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ và hoàn thành rà soát các thủ tục này, qua đó kiến nghị sửa đổi, bổ sung 480 thủ tục, kiến nghị thay thế, hủy bỏ 30 thủ tục. Theo tính toán sơ bộ, nếu thực hiện các phương án đơn giản hóa, dự kiến sẽ cắt giảm được 31% chi phí tuân thủ, tương đương khoảng 3.031 tỷ đồng/năm. Giai đoạn 2, Bộ Tài chính chỉ đạo Tổng cục Thuế và Hải quan cùng các đơn vị trực thuộc rà soát nghiêm túc, bảo đảm mục tiêu đơn giản hóa và đảm bảo cắt giảm được chi phí tuân thủ theo hướng: Loại bỏ các giấy tờ, mẫu biểu hồ sơ… không cần thiết; thực hiện phân cấp giải quyết các thủ tục hành chính ở các đơn vị cơ sở để rút ngắn trình tự thủ tục và thời gian; đồng thời áp dụng các biện pháp thay thế các thủ tục không còn phù hợp.   

Để “cùng đồng hành và phát triển” 

“Cùng đồng hành và phát triển”, đó là mong muốn của các đồng chí lãnh đạo ngành thuế, hải quan và cộng đồng các doanh nghiệp. Thế nhưng, để “cùng đồng hành” đòi hỏi các bên phải hiểu nhau và tạo điều kiện cho nhau cùng phát triển.

Các doanh nghiệp cũng đã thừa nhận rằng, trong mấy năm gần đây việc cải cách thuế và hải quan của Việt Nam đã có những bước chuyển biến khá mạnh, nhưng trình độ quản lý thuế và hải quan của Việt Nam hiện vẫn ở mức thấp so với các nước tiên tiến trên thế giới. Theo báo cáo môi trường kinh doanh hằng năm, các tổ chức quốc tế xếp thứ hạng về thuế của Việt Nam ở mức 140/182 nước.  Thời gian doanh nghiệp làm các thủ tục về thuế và các nghĩa vụ với ngân sách là 1.050 giờ/năm. Trong khi ở Xin-ga-po là 84 giờ, In-đô-nê-xi-a là 266 giờ, Ma-lai-xi-a là 145 giờ, Thái Lan là 264 giờ… Thời gian thông quan còn kéo dài; tỷ lệ hàng hóa thuộc diện kiểm tra thực tế cao gấp 2 lần các nước trong khu vực; gấp 3 lần các nước tiên tiến…

Chính vì vậy, cải cách các thủ tục hành chính về thuế và hải quan vẫn là một trong những điều mong muốn nhất của các doanh nghiệp. Bộ Tài chính cho biết, Bộ đang tiến hành áp dụng nhiều giải pháp nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Từ năm 2009, Tổng cục Thuế đã thí điểm kê khai thuế qua mạng internet tại 4 cục thuế trọng điểm gồm: Cục Thuế Hà Nội, Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, Cục thuế  Đà Nẵng và cục Thuế Bà Rịa - Vũng Tàu bước đầu đã thu được kết quả khả quan. Tổng cục Thuế dự kiến sẽ nhân rộng mô hình này để giảm phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Hiện nay đã có 10 cục hải quan thực hiện hải quan điện tử, dự kiến trong năm nay sẽ có thêm hai cục nữa tham gia. Bộ Tài chính cũng đang trình Chính phủ thông qua cho phép doanh nghiệp có trách nhiệm tự in, quản lý và sử dụng hóa đơn theo dần với phương thức quốc tế.

Tuy nhiên, trên thực tế, đã có không ít người thuộc ngành hải quan, thuế muốn duy trì thủ tục hành chính rườm rà để kiếm thêm khoản “lót tay” của doanh nghiệp. Ngay khi thủ tục hành chính tốt nhưng thái độ, nghiệp vụ của cán bộ không tốt thì dân vẫn khổ. Điều này thời gian qua đã xảy ra. Chính vì vậy, việc nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ công chức ngành thuế và hải quan có vai trò đặc biệt quan trọng. “Thuế điện tử, hải quan điện tử, nhưng cán bộ thực hiện vẫn có tư tưởng “hành” doanh nghiệp thì doanh nghiệp sẽ vẫn bị “hành” – một doanh nhân đã phát biểu như vậy./.