QĐND - 116 quốc gia trên thế giới quy định việc truy cứu trách nhiệm hình sự với pháp nhân. Thống kê này được Chính phủ đưa ra tại Phiên họp thứ 41 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), khi UBTVQH cho ý kiến về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), ngày 14-9. 

Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nhấn mạnh, việc quy định trách nhiệm hình sự với pháp nhân là cần thiết, xuất phát từ tình hình vi phạm pháp luật do pháp nhân gây ra khá phổ biến, gây nhiều hậu quả. Khoa học pháp lý cũng phân tích được rõ ràng các yếu tố cấu thành tội phạm của pháp nhân. Ngay hệ thống pháp luật trong nước của Việt Nam cũng đã có nhiều quy định liên quan đến vi phạm mang tính hình sự của pháp nhân. Đó là Luật Phòng, chống khủng bố và Luật Phòng, chống rửa tiền. Hai luật này có quy định về hành vi khủng bố, hành vi rửa tiền của cá nhân và pháp nhân. Do vậy, việc quy định trách nhiệm hình sự với pháp nhân đã có đủ cả cơ sở thực tiễn, cơ sở pháp lý và kinh nghiệm của các nước trên thế giới. Theo tinh thần hội nhập cũng như đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm, quy định bổ sung theo đề nghị của Chính phủ về trách nhiệm hình sự của pháp nhân trong lần sửa đổi Bộ luật Hình sự này là cần thiết.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng khẳng định mạnh mẽ quan điểm đồng tình với việc cần phải bổ sung quy định truy cứu trách nhiệm hình sự với pháp nhân. Tuy nhiên, để bảo đảm bình đẳng của các chủ thể trước pháp luật, Chủ tịch Quốc hội đề nghị không quy định cụ thể pháp nhân loại nào sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi vi phạm pháp luật hình sự.

Tuy nhiên, do còn băn khoăn về việc cá nhân có thể “trốn” trách nhiệm trong pháp nhân, một số ý kiến vẫn đề nghị cần thận trọng khi quy định trách nhiệm hình sự với pháp nhân.

Bày tỏ quan điểm của ngành kiểm sát nhân dân, Phó viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trần Công Phàn cho biết, nhiều ý kiến trong ngành e ngại việc quy định trách nhiệm hình sự với pháp nhân sẽ phá vỡ hệ thống lý luận hiện nay với một trong những nguyên tắc chủ đạo là cá thể hóa trách nhiệm hình sự. Việc quy định trách nhiệm hình sự với pháp nhân có thể dẫn tới sự lạm dụng chuyển trách nhiệm của cá nhân sang pháp nhân. “Thực hiện hành vi vi phạm không phải là toàn bộ pháp nhân, mà chỉ do một vài cá nhân thực hiện. Nếu truy cứu trách nhiệm hình sự cho cả pháp nhân thì phải hết sức cân nhắc”, ông Trần Công Phàn nói.

Lập luận lại với các quan điểm này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng phân tích, truy cứu trách nhiệm hình sự pháp nhân không đồng nghĩa với việc không truy cứu trách nhiệm hình sự cá nhân. Khi xét xử pháp nhân vẫn có thể cá thể hóa trách nhiệm hình sự. Cụ thể, cá nhân nào ký, quyết định thì vẫn bị cá thể hóa trách nhiệm hình sự.

CHIẾN THẮNG