Trình Quốc hội về định hướng, chính sách dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Trình bày tờ trình của Chính phủ về định hướng, chính sách của dự án luật, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng; kiện toàn hệ thống cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra; tháo gỡ các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.

Về phạm vi điều chỉnh, luật này quy định về nguyên tắc tổ chức điều tra hình sự; tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; điều tra viên và các chức danh khác trong điều tra hình sự; quan hệ phân công, phối hợp và kiểm soát trong hoạt động điều tra hình sự; bảo đảm điều kiện cho hoạt động điều tra hình sự và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Quang cảnh phiên làm việc. Ảnh: TRỌNG HẢI

Thông tin về những định hướng, chính sách dự án luật, Tờ trình của Chính phủ cho biết, dự thảo luật tập trung vào 3 nhóm nội dung lớn.

Thứ nhất, dự án luật hoàn thiện mô hình tổ chức Cơ quan điều tra. Cụ thể, bỏ Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện để phù hợp mô hình tổ chức bộ máy mới của Công an nhân dân; bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy Cơ quan điều tra của Công an nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Công an. Đồng thời, không tiếp tục tổ chức Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Cùng với đó, bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân trên cơ sở căn cứ vào cơ cấu tổ chức của Bộ Quốc phòng.

Thứ hai, dự thảo luật cũng hoàn thiện quy định về thẩm quyền của từng cơ quan điều tra. Cụ thể, bổ sung quy định để chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao cho Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân. Sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh theo hướng được tiến hành điều tra các vụ án hình sự quy định tại các chương từ Chương XIV đến Chương XXIV của Bộ luật Hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân.

Cùng với đó, để bảo đảm sự linh hoạt, tính thống nhất, toàn diện trong việc thực hiện thẩm quyền điều tra vụ án, giao Bộ trưởng Bộ Công an quyết định về việc phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định về việc phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân.

Một chính sách lớn khác là hoàn thiện quy định về các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; nhiệm vụ, quyền hạn của Công an xã, phường, đặc khu, đồn Công an.

Cụ thể, sửa đổi các quy định liên quan về tên gọi, tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (Hải quan, Kiểm lâm và Kiểm ngư...); sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy và tên gọi của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra của Công an nhân dân bảo đảm phù hợp với tên gọi và tổ chức bộ máy trên thực tế.

Đồng thời, sửa đổi, hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Công an xã, phường, đặc khu, đồn Công an trong tiến hành tiếp nhận, xác minh ban đầu tố giác, tin báo về tội phạm để giải quyết những khó khăn, vướng mắc, đáp ứng yêu cầu thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với Bộ luật Tố tụng hình sự.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu đại diện cơ quan thẩm tra về định hướng, chính sách dự án luật. Ảnh: TRỌNG HẢI

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tán thành với các nội dung: (i) Bổ sung quy định để chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao cho Cơ quan điều tra trong Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân; (ii) Sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh; (iii) Giao Bộ trưởng Bộ Công an quy định về việc phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra của Công an nhân dân; giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định về việc phân công, điều chuyển thẩm quyền điều tra giữa các cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân.

Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI (tháng 10-2026) và dự kiến có hiệu lực kể từ ngày 1-3-2027.