“Thương hiệu 74” ở vùng biên giới

QĐND - Nhờ có sự giúp đỡ của cán bộ, chiến sĩ Công ty 74 (Binh đoàn 15), đời sống bà con đồng bào các dân tộc thiểu số trên vùng biên giới của tỉnh Gia Lai đổi thay từng ngày: Điện, đường, trường, trạm có đủ; nhiều ngôi nhà mới xây cao to, khang trang, thay thế cho những mái nhà tranh vách đất; giao thương nhộn nhịp…

Đi lên từ một vùng đất bom đạn…

Tháng 3-1975, quân và dân các tỉnh Tây Nguyên đứng lên đồng loạt tiêu diệt những căn cứ quân sự cuối cùng của Ngụy quyền Sài Gòn ở Buôn Ma Thuột, Kon Tum và Pleiku (Gia Lai). Cũng chính thời điểm lịch sử này, tại xã Đại Đồng, huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc), Đoàn Mê Linh được thành lập với nhiệm vụ tiếp quản vùng giải phóng. Quả là một tầm nhìn chiến lược cho vùng đất Tây Nguyên! Song cũng ít ai ngờ phải gần một phần tư thế kỷ sau, tầm nhìn chiến lược ấy mới trở thành hiện thực…

Công ty 74 tặng nhà tình nghĩa cho gia đình ông Rơ Manh Pết ở Đức Cơ (Gia Lai).

Một trong những người lính đầu tiên trong Đoàn Mê Linh tiến vào Tây Nguyên, Đại tá Trần Quang Hùng - Giám đốc Công ty 74, kể cho chúng tôi nghe “cái buổi ban đầu ấy”… Sau 33 ngày đêm ròng rã xuyên núi ngủ hầm, mưa dầm cơm vắt, những người lính trẻ đã đến nơi đây. Bom đạn vương vãi khắp nơi, chất độc hóa học của Mỹ hủy diệt môi trường sinh thái và đang còn tiềm ẩn mối hiểm họa đối với con người. Nhìn đâu cũng thấy đất trống, đồi núi trọc, đi suốt cả mấy ngày đường trên nẻo biên cương, lâu lâu mới gặp một hai ngôi làng nghèo nàn, heo hút, lọt thỏm giữa những cánh rừng thưa. Bà con vẫn còn kiểu sống rất “hoang dã”, du canh, du cư, trồng cây, hoa màu bằng phương pháp cơ bản là “đốt, chọc, tỉa”, mỗi năm thiếu đói 3-4 tháng. Nhiều hủ tục lạc hậu như cúng ma, bắt chồng, chôn chung… đeo bám đời sống họ, nên đã nghèo lại khổ và lạc hậu hơn.

Mỗi tiểu đội 14 người sống trong một gian nhà tranh vách đất, giường bằng sạp nứa. Ngày hai buổi “đánh gốc bốc chà”, tối về chỉ có bát cơm và hai bánh mì luộc...

Phương châm đặt ra là “lấy ngắn nuôi dài”, “vườn cây đến đâu tổ chức cụm dân cư đến đó, khai hoang trồng mới đến đâu đưa dân tại chỗ vào nhận diện tích ở đó”. Đồng thời, thực hiện tốt chủ trương: “Công ty gắn với huyện, xã; đội sản xuất gắn với bản làng”. Trên cơ sở bố trí lại dân cư theo quy hoạch của sản xuất và mục tiêu lâu dài của quốc phòng - an ninh, hình thành nên các cụm làng xã biên giới, tạo nên vành đai biên giới trong thế trận quốc phòng toàn dân, gắn với thế trận an ninh nhân dân bảo vệ Tổ quốc… Phương châm đúng, chủ trương cũng đúng, phù hợp với nhiệm vụ đơn vị và tình hình của địa phương, từ đó đã huy động sức mạnh “lòng dân”, tập trung xây dựng có hiệu quả cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội vùng dự án. Khai thác tối đa tiềm năng đất đai, tiềm lực sẵn có, từng bước chuyển dần sang kinh tế hàng hóa với những loại cây công nghiệp, cây đặc sản, chăn nuôi trồng trọt và bảo vệ rừng, trong đó tập trung vào các loại cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao. Không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho cán bộ công nhân viên chức và bà con địa phương; phục hồi, bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Mời chúng tôi uống cạn chén trà, Đại tá Võ Phước Nguyên – Bí thư Đảng ủy Công ty 74 cho biết thêm: “Để phát triển sản xuất, giúp đồng bào ổn định cuộc sống và có bước phát triển, đơn vị đã tích cực bám dân, tuyên truyền cho bà con về lợi ích của việc trồng cây cà phê, cao su… thu hút thanh niên vào các hoạt động văn hóa-thể thao, mà trước hết là bóng chuyền, bóng đá… tạo ra mối quan hệ thân thiện, gần gũi rồi động viên họ về làm công nhân cho Công ty. Thường xuyên khám, chữa bệnh cho bà con, đặc biệt là nắm bắt tâm lý của đồng bào địa phương nói phải đi đôi với làm, hứa với bà con thì khó khăn mấy cũng phải làm được, có như vậy mới “thu phục” được lòng dân, dân tin và nghe theo. Trên cơ sở tạo “vành đai xanh” cho vùng biên giới, khai thác tối đa tiềm năng đất đai được giao để phát triển sản xuất, đến nay Công ty 74 đã trồng được 6.200ha cao su, 114ha cà phê. Năm 2010, doanh thu đạt hơn 573 tỷ đồng, tăng 130 lần so với năm 2001. Nộp ngân sách Nhà nước hơn 72 tỷ đồng, tăng 21 lần so với năm 2001. Thu hút hơn 3.500 lao động, trong đó có hơn 1.400 công nhân, lao động là người địa phương. Mức lương trung bình gần 6 triệu đồng/người/tháng, tăng 9 lần so với năm 2001. Đến nay, Công ty đã gắn kết với 7 xã, 1 thị trấn, 3 huyện; 21 đội sản xuất đã kết nghĩa với 24 thôn làng để giúp nhau phát triển. Hình thành 6 cụm dân cư trên vùng biên giới, thành lập làng, tạo điều kiện cho bà con tăng gia phát triển sản xuất, xóa đói giảm nghèo ổn định cuộc sống.

Công ty chủ động phối hợp với các Đồn Biên phòng, các đội công tác cơ sở 123 của Bộ CHQS tỉnh Gia Lai và chính quyền cơ sở tuần tra bảo vệ vững chắc tuyến biên giới, ngăn chặn có hiệu quả nạn vượt biên trái phép qua Cam-pu-chia, góp phần giữ vững an ninh chính trị trật tự an toàn xã hội”. 

Chiếc “cần câu” và đào tạo nghề

Không chỉ trao cho bà con “chiếc cần câu” là những vườn cao su đang sinh trưởng xanh tốt, mà Công ty 74 còn tổ chức đợt đào tạo tay nghề cạo mủ cao su cho tất cả các đối tượng, kết hợp tư vấn hỗ trợ về mặt kỹ thuật nhằm giúp bà con quản lý chăm sóc, khai thác đúng quy trình kỹ thuật trên những vườn cây nhận khoán của mình.

Để sử dụng “chiếc cần câu” có hiệu quả, chỉ tính từ đầu năm 2010 đến nay, ngoài tổ chức giao khoán vườn cây cho bà con, Công ty 74 còn tổ chức đào tạo nâng cao tay nghề cạo mủ cao su cho hơn 1.150 lượt người tham gia, kiểm tra kỹ thuật 21.668 lượt thợ, nhằm nâng cao chất lượng khai thác, chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, các công đoạn kỹ thuật đối với cây cao su đòi hỏi rất cao từ việc trồng, chăm bón cho đến khai thác mủ phải làm đúng quy trình, trong khi nhận thức của bà con vẫn còn nhiều hạn chế… Để vườn cây phát triển và thu hoạch lâu dài, giữ vững chất lượng, năng suất, lãnh đạo Công ty tiếp tục cử cán bộ xuống bám dân để vừa giúp bà con quản lý vườn cây, lại vừa giúp bà con về kỹ thuật chăm bón, đặc biệt là kỹ thuật cạo mủ với phương châm “cầm tay chỉ việc”.

Gặp chúng tôi, ông Rơ Manh Pết và anh Rơ Lan Tuynh dân tộc Giơ Rai ở làng Đo, xã Ia Dưk (Đức Cơ) không giấu được niềm vui, cho biết: “Làng mình có gần 50 hộ gia đình được nhận khoán vườn cây của Công ty 74. Ai cũng vui mừng vì vườn cây cao su đã cho mủ, giá lại cao. Trước đây, người dân lao động mấy ai biết kỹ thuật cạo và quy trình khai thác, nếu không có cán bộ kỹ thuật của Công 74 tập huấn, hướng dẫn thì chỉ một hai năm số vườn cây mà bộ đội trao cho dân làng chắc sẽ chết hết. Nay thì tất cả dân làng đều là “công nhân” của Công ty, ai cũng biết cạo mủ, trong đó có hơn 75% giỏi về kỹ thuật. Nhiều gia đình một tháng thu nhập từ 5 đến 8 triệu đồng. Tiền làm được, có trong tay mà cứ ngỡ như là mơ, cả cuộc đời lao động vất vả của cha ông ngày trước để lại cũng không có được như bây giờ. Chiếc “cần câu” bộ đội trao cho đồng bào dân tộc thiểu số mình đã phát huy tác dụng trong cuộc sống…”.

Cũng như tâm trạng của nhiều công nhân, Kpui Anh ở làng Ghè cho biết: “Ngày trước, chưa vào làm công nhân, chưa nhận khoán vườn cây cao su của bộ đội, đời sống của bà con dân làng mình nghèo lắm. Cuộc sống cứ lặp đi, lặp lại điệp khúc “đốt, chọc, tỉa”, rừng núi thì ngày càng thu hẹp, đất đai bạc màu. Mỗi năm lao động vất vả mà vẫn thiếu đói từ 3 đến 5 tháng. Nay có vườn cây, có chiếc “cần câu” của bộ đội Công ty 74 trao, bà con mình mừng vui lắm! Ba năm nay, giá mủ lên cao nên gia đình nào cũng giàu lên trông thấy. Nhiều gia đình làm nhà mới, mua xe máy, sắm sửa nhiều đồ dùng đắt tiền cho sinh hoạt gia đình. Nhà mình cũng vậy, mỗi tháng chi phí hết rồi, cũng tích lũy được hơn 3 triệu đồng. Đời sống và khung cảnh sinh hoạt bà con ở đây rất nhộn nhịp, ở khu vực biên giới mà chẳng khác gì ở phố xá… Đời sống của đồng bào Giơ Rai ở vùng biên giới bây giờ đổi thay nhiều quá rồi, nhờ bộ đội Công ty 74 tiếp sức đó…”.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, tình hình chính trị, trật tự xã hội có những lúc phức tạp, nhưng công nhân, người lao động của Công ty 74 vẫn giữ vững được 3 mục tiêu: “Không còn hộ đói, không có hộ tham gia biểu tình và không có người vượt biên”, góp phần củng cố QP-AN trên địa bàn chiến lược và đã trở thành một điển hình về phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng an ninh, xóa đói, giảm nghèo. Đó cũng chính là “Thương hiệu 74” ở vùng biên giới.

Với những thành tích đạt được, Công ty 74 được Đảng, Nhà nước tặng thưởng danh hiệu cao quý “Anh hùng Lao động”.

Bài và ảnh: Lê Quang Hồi