QĐND - Hội thảo “Tuổi trẻ 54 dân tộc với việc kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống văn hóa gia đình Việt Nam” vừa tổ chức tại "Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam" đã chỉ rõ những thách thức và vai trò của truyền thống gia đình trong thời kỳ hội nhập, từ đó đặt ra trách nhiệm của tuổi trẻ với việc kế thừa và phát huy các giá trị truyền thống.

Động lực phát triển

Trong bản báo cáo đề dẫn tại hội thảo, bà Trần Ánh Tuyết, Vụ trưởng Vụ Gia đình (Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch) đã khẳng định: Cũng như đất nước, quê hương, làng xã có truyền thống lâu đời để lại nhiều giá trị thì gia đình cũng giữ lại được cho riêng mình những giá trị truyền thống quý báu. Trong mỗi gia đình Việt Nam, truyền thống luôn hiện hữu hài hòa giữa các mối quan hệ vợ chồng, ông bà, cha mẹ với con cháu. Trải qua thăng trầm thời gian, các thế hệ đi trước luôn có ý thức lưu giữ và truyền lại những giá trị văn hóa tốt đẹp cho đời sau. Đó là tình yêu thương, đức hy sinh, lòng vị tha và nhân ái… Chính vì vậy mà mỗi gia đình có vai trò quan trọng trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Gìn giữ văn hóa truyền thống trong gia đình trẻ hiện đại là góp phần gìn giữ phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc

GS, TS Xã hội học Đặng Cảnh Khanh cũng đánh giá cao vai trò của gia đình với tư cách là một di sản. Ông cho rằng, trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, nhiều thế hệ đã được nuôi dưỡng bởi những giá trị truyền thống trong gia đình.    

Có thể khẳng định, truyền thống văn hóa gia đình là nền tảng của văn hóa dân tộc. Truyền thống đó đã, đang được nảy nở, lưu giữ và phát huy qua nhiều thế hệ. Đây sẽ là cơ sở nền tảng để tiếp thu các giá trị mới trong xu thế hội nhập. Chính giá trị văn hóa truyền thống được kết tinh trong gia đình sẽ là động lực cho sự phát triển xã hội bền vững.

Nguy cơ, thách thức và những việc cần làm ngay

Nói đến sự tác động của thời kỳ kinh tế hội nhập, ý kiến của bà Hoa Hữu Vân, Phó vụ trưởng Vụ Gia đình cho rằng, chính những yếu tố kinh tế thị trường đã để hệ lụy đối với văn hóa gia đình. Cấu trúc, chức năng, các mối quan hệ gia đình, sự định hướng giá trị trong gia đình đang có nhiều thay đổi xa dần truyền thống.

Thực tế hiện nay cho thấy, trước sự phát triển và biến đổi không ngừng của đời sống kinh tế-xã hội, nhiều thành viên trong gia đình, đặc biệt là những người làm cha, làm mẹ quá chú tâm vào việc tạo dựng các giá trị vật chất mà xem nhẹ giá trị tinh thần, truyền thống dẫn đến tình trạng cha mẹ thiếu quan tâm đến con cái, gia đình không hòa thuận. Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của đời sống xã hội, đã xảy ra sự lệch lạc về nhận thức, lối sống của một bộ phận lớp trẻ. Tình trạng chung sống không kết hôn, lối sống buông thả, thiếu lành mạnh… đang để lại hậu quả nghiêm trọng không chỉ đối với các chuẩn mực đạo đức, văn hóa gia đình mà cả xã hội. Cũng chính từ đó, nhiều giá trị truyền thống của gia đình đang có biểu hiện nhạt phai.

Sự tồn tại của nhiều hủ tục và sự xâm nhập của các tệ nạn xã hội đã trở thành nguyên nhân khiến phụ nữ bị ngược đãi, nhiều gia đình ly tán. Các ý kiến của Pờ Pó Mé, dân tộc Hà Nhì (Lai Châu), Đỗ Thị Hương, dân tộc Phù Lá (Hà Giang), A Dăm Trai, dân tộc Ba Na (Kon Tum), Đàng Hồng Lam, dân tộc Chăm (Ninh Thuận) đều bày tỏ trăn trở về vấn đề bài trừ hủ tục và gìn giữ các giá trị văn hóa trong gia đình và cho rằng: Những hủ tục lạc hậu còn tồn tại, tư tưởng trọng nam, khinh nữ… đang để lại những ảnh hưởng xấu đến hôn nhân và gia đình.

Tại hội thảo, đại biểu đại diện cho thế hệ trẻ 54 dân tộc anh em trong cả nước đã đưa ra nhiều giải pháp gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống gia đình. Đại biểu Khanh A Chua, dân tộc Mông (Yên Bái) đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo; đại biểu Lương Thị May Huyền, dân tộc Thái (Nghệ An) lại cho rằng vấn đề tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình trẻ phải thường xuyên và có chất lượng hơn. Ý kiến của đại biểu Rô Ly Thuyền, dân tộc Ba Na (Kon Tum) cho rằng Nhà nước cần có nhiều chính sách hỗ trợ cho các gia đình trẻ trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc…

Lịch sử dân tộc ta đã cho thấy vai trò to lớn của gia đình trong công cuộc đấu tranh giữ gìn, phát triển đất nước và bồi đắp nên các giá trị văn hóa. Để có một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc, cần bắt đầu từ chủ thể của nền văn hóa, đó là mỗi công dân và gia đình. Việc gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống trong mỗi gia đình chính là góp phần bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc.

Bài và ảnh: TRẦN DUY VĂN