Phải xử lý nghiêm tội phạm xâm hại trẻ em và môi trường

Cả ngày 24-10, Quốc hội họp phiên toàn thể tại Hội trường, thảo luận các báo cáo phòng, chống tội phạm, xét xử, kiểm sát và thi hành án. Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu chủ trì phiên họp. Các ý kiến nêu rõ những mặt làm được, chưa làm được, nguyên nhân và hướng giải quyết trong thời gian tới.

Nhiều loại tội phạm nghiêm trọng tăng

Lo ngại của nhiều đại biểu là cùng với kết quả tốt trong đấu tranh phòng, chống tội phạm thì một số loại tội phạm nghiêm trọng có xu hướng tăng. Đại biểu Hoàng Hữu Năng (đoàn Kon Tum) chỉ rõ: Tội phạm vị thành niên đang nổi lên như một hiện tượng gây bức xúc xã hội. Hầu hết các trường hợp là bột phát, hôm nay là học sinh ngày mai là tội phạm. Do đó, việc phòng, chống phải là trách nhiệm chung của tất cả các cấp, các ngành, nhà trường và gia đình. Đại biểu Dương Thị Thu Hà (đoàn Lào Cai) có chung nhận xét đó và cho rằng, trong các nguyên nhân của tình trạng đó, có việc thiếu gương mẫu của người lớn, buông lỏng giáo dục, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường chưa chặt chẽ. Nhiều cuộc thi về pháp luật ít người tham gia trong khi các cuộc thi khác lôi cuốn nhiều người lại ít nội dung pháp luật. Do đó cần tăng cường giáo dục pháp luật trong nhà trường, đa dạng hóa các hình thức giáo dục. Xây dựng chương trình trong các cấp học, ngành học. Đại biểu Trần Việt Hưng (đoàn Hòa Bình) cho rằng, việc phổ biến, giáo dục pháp luật còn kém. Lâu nay có làm nhưng hình thức chưa đổi mới, luật chưa đến được với dân nhất là đối với thanh, thiếu niên. Do đó, cần chú ý tới các đối tượng này bằng nhiều hình thức, kể cả sân khấu hóa tuyên truyền pháp luật.

ĐB Lê Thị Nga (Thái Nguyên): "Đề nghị QH giám sát tối cao về vi phạm môi trường". Ảnh: VNN

Đại biểu Đặng Văn Xướng (đoàn Long An) khẳng định, tội phạm vi phạm môi trường như căn bệnh ung thư đã di căn, gây thiệt hại nghiêm trọng đến sản xuất-đời sống. Do trong thời gian dài các cấp, cơ quan hữu quan chưa lắng nghe dư luận nhân dân, ý kiến của các nhà khoa học. Một số cán bộ thiếu trách nhiệm. Đại biểu Lê Thị Nga (đoàn Thái Nguyên) nhận xét: Chúng ta đã có khối lượng pháp luật đồ sộ song xử lý lại lúng túng, mỗi cấp có quan điểm riêng. Nguyên nhân là giáo dục pháp luật chưa đầy đủ, một số ngành, địa phương đặt lợi ích kinh tế lên trên, không thực hiện nghiêm đánh giá tác động môi trường, cán bộ làm ngơ, xử lý không nghiêm, có vụ phải xử lý hình sự vẫn chưa bị xử lý, kể cả xử lý về hành chính. Các tố cáo của công dân không được quan tâm đúng mức. Trong pháp luật xử phạt có nhiều quy định thiếu tính khả thi. Nhiều quy định của Bộ luật hình sự về xử phạt hành vi gây ô nhiễm nguồn nước không thể thực hiện được trong thực tế. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng chịu phạt còn hơn là chi phí xử lý môi trường.

Đại biểu Trần Hanh (đoàn Vĩnh Phúc) nêu ý kiến: Cuộc đấu tranh chống tội phạm bền bỉ, thầm lặng ngay trong những người thân, anh em ruột thịt của mình. Đã có nhiều mô hình phòng, chống có hiệu quả, với sự tham gia tích cực của các cựu chiến binh… Cần có cơ chế động viên nhân dân tố giác tội phạm, huy động toàn thể mọi người tham gia vào mặt trận này.

Đại biểu Lương Phan Cừ (đoàn Đắc Nông) đặt câu hỏi: Tại sao tội phạm không giảm và tự trả lời: Nguyên do là hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra còn thấp và quản lý xã hội chưa tốt, thiếu tính phòng ngừa. Do đó phải tăng cường thanh tra, kiểm tra để hướng dẫn người dân cũng như tổ chức và cơ quan phòng, chống tội phạm; đồng thời đầu tư thích đáng cho việc tổ chức một xã hội lành mạnh. Đại biểu Trịnh Thị Thanh Bình (đoàn Long An) nêu, tình trạng xử lý vi phạm hành chính để phòng ngừa tội phạm chưa được coi trọng đúng mức, thiếu báo cáo từ địa phương và kiến nghị: Quốc hội cần đưa vấn đề này vào nội dung giám sát trong năm tới.

Đại biểu Phạm Quốc Anh (đoàn Đồng Nai) cho rằng, phạm tội của người nước ngoài gây ra trên đất nước ta đã đến mức không thể xem thường. Cần sự phối hợp liên ngành trong phát hiện, xử lý, đề cao trách nhiệm người đứng đầu.

Nâng cao chất lượng điều tra, xét xử

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Thủy (đoàn Tây Ninh) nêu ý kiến: Vẫn còn tình trạng quá thời hạn xét xử; nhiều bản án, quyết định bị hủy, sửa; tòa án lại chậm tháo gỡ; chuyển bản án để thi hành còn chậm. Một số trường hợp cần bồi thường nhưng thiếu hướng dẫn cụ thể nên lúng túng trong xử lý. Theo đại biểu Nguyễn Lân Dũng (đoàn Đắc Lắc) thì nhiều tồn tại trong cuộc sống và những hạn chế của hoạt động tư pháp làm cho lòng dân chưa yên. Sai sót của tư pháp dù nhỏ cũng gây hại nhiều cho công dân, trong khi các cơ quan tư pháp mới xử lý việc cán bộ, công chức gây oan cho công dân, còn sai thì chưa.

Đại biểu Huỳnh Nghĩa (đoàn Đà Nẵng) nhận xét: Tình trạng oan sai trong xử lý nhiều, cho thấy công tác điều tra, xét xử còn bất cập. Cần xác định rõ những cán bộ tiến hành tố tụng gây oan sai và phải xử lý nghiêm. Nhiều tội phạm tham nhũng được xét xử, phải chịu án phạt tù nhưng lại cho hưởng án treo. Như vậy thì những người chịu trách nhiệm xét xử và tuyên án là những người như thế nào lại không được báo cáo rõ. Một số vụ án thời gian điều tra kéo dài, xử lý không nghiêm, cần làm rõ và truy cứu trách nhiệm để lấy lại lòng tin nhân dân. Còn đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (đoàn Lạng Sơn) đánh giá: Nhiều vụ cho thấy sự non kém của lực lượng cảnh sát điều tra, tòa án trả lại hồ sơ để điều tra lại. Cần nghiêm khắc tự kiểm điểm trong những trường hợp này. Đại biểu Trần Văn Kiệt (đoàn Vĩnh Long) nhận xét: Đội ngũ thẩm phán thiếu là một nguyên nhân được nêu lên, lặp đi, lặp lại từ khóa Quốc hội trước tới nay, vẫn chưa được khắc phục. Cần giải quyết dứt điểm, không thể để tình trạng này kéo dài mãi.

Đại biểu Dương Kim Anh (đoàn Trà Vinh) đề nghị cải tiến, đẩy nhanh việc tiếp nhận, xử lý đơn xin giám đốc thẩm, tái thẩm, tránh khâu trung gian. Viện kiểm sát tối cao phải chịu trách nhiệm chính, nếu giao cho viện kiểm sát địa phương thì phải có cơ chế chặt chẽ. Thường xuyên xem xét trách nhiệm của cán bộ, công chức, nhất là người đứng đầu. Còn đại biểu Võ Minh Phương (đoàn Lâm Đồng) đề nghị nên có quy chế phối hợp tòa án, kiểm sát trong xét xử giám đốc thẩm; quy định về quy trình, kể cả khoản phí khi nộp đơn, công bố công khai cho mọi người biết; có chế độ, chính sách với cán bộ, công chức trong khi tiếp nhận, xem xét đơn đề nghị.

Đại biểu Trần Thị Phương Hoa (đoàn Nam Định) lý giải về số lượng án tồn đọng lớn, còn do có những án đã tuyên nhưng không khả thi. Không phải do ý thức chủ quan của thẩm phán mà do quy định pháp luật còn bất cập. Có người không có tài sản gì, nghèo không thể đền bù kinh tế, ngay cả án phí cũng vậy; vì khi tuyên án xong họ phải vào tù ngay, không kiếm được tiền trả. Do đó cần chú trọng tính khả thi, sửa đổi bổ sung những quy định bất cập. Nên xóa bỏ án phí hình sự, chỉ thu án phí dân sự. Đại biểu Phan Trung Lý (đoàn Nghệ An) cũng cho rằng, biện pháp khắc phục những tồn tại chậm, phải tìm và đánh giá nghiêm túc nguyên nhân, từ đó khắc phục hiệu quả, kịp thời. Nên coi trọng hơn các biện pháp giải quyết tranh chấp ngoài tư pháp, như hòa giải, trọng tài kinh tế.

VIỆT ÂN