QĐND Online - Sáng 27-5, Quốc hội thảo luận về Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế-xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2009; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2010 và những tháng đầu năm. Nội dung này đã được thảo luận kỹ ở tổ (ngày 22-5) nên những ý kiến phát biểu hôm nay lắng đọng, có chiều sâu hơn, nhiều lý giải, kiến nghị rõ ràng và thuyết phục đã được đưa ra…

Báo động đỏ về lãng phí, thất thoát

Tại buổi thảo luận, một số đại biểu tỏ ra lo ngại về tình trạng lãng phí, thất thoát trong nhiều lĩnh vực thời gian vừa qua. Việc này đã ảnh hưởng rất lớn tới việc phát triển bền vững của đất nước, làm cạn kiệt tài nguyên, khiến đời sống của người dân chậm được cải thiện.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Thuận Huỳnh Văn Tí phát biểu ý kiến. Ảnh: Doãn Tấn – TTXVN

Đại biểu Lê Như Tiến (đoàn Gia Lai) nhấn mạnh: Hiện nay, đang báo động đỏ về lãng phí và thất thoát. Đầu tiên, dễ thấy nhất đó là việc sử dụng lãng phí và kém hiệu quả nguồn tài nguyên. Chúng ta quá dễ dãi trong việc cấp phép cho các đơn vị khai thác tài nguyên, cùng với đó là quản lý, kiểm soát không hiệu quả các hành vi khai thác trái phép. Hoạt động khai thác trái phép diễn ra nhiều nơi, với nhiều loại tài nguyên, mà các ban ngành chức năng gần như “bó tay” trong việc ngăn chặn.

Trước đây, chúng ta chỉ nghe và biết đến những khái niệm như hải tặc, lâm tặc, thì gần đây xuất hiện một loạt “tặc”: vàng tặc, thiếc tặc… Trong khi đó, đang tồn tại tình trạng sử dụng không đúng mục đích đất đai, để hoang hoá nhiều trăm nghìn hecta đất chưa đưa vào sử dụng. Hàng loạt các dự án treo kéo dài nhiều năm gây lãng phí tài nguyên đất.

Một vấn đề mà người dân đang bức xúc trong thời gian hiện nay là việc cắt điện liên tục. Chúng ta mỗi năm đầu tư nhiều tỷ đồng cho xây dựng các nhà máy điện. Tuy nhiên, mỗi nhà máy chỉ sản xuất được 2 đến 3% tổng lượng điện. Khó khăn trong việc sản xuất điện là vậy, nhưng theo đánh giá, việc thất thoát điện lên tới hơn 10% tổng lượng điện. Đề nghị ngành điện nghiên cứu tìm giải pháp sao cho tiết kiệm hiệu quả chứ không nên chỉ nghĩ đến biện pháp “ngắt cầu dao” như hiện nay.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Vũ Quang Hải (đoàn Hưng Yên) góp ý: Trong bối cảnh bội chi ngân sách cao như hiện nay, Chính phủ cần sử dụng ngân sách sao cho hợp lý, chống việc sử dụng kém hiệu quả, gây lãng phí. Chúng ta phải đặc biệt chú ý đến việc gắn chặt giữa tăng trưởng với phát triển. Hiện chỉ số ICOR của nước ta cao và tăng dần qua từng năm. Đây là vấn đề cần nghiên cứu kỹ, chỉ ra nguyên nhân và đưa ra giải pháp cụ thể. Kiến nghị Chính phủ nên giảm đầu tư công, tạo điều kiện cho doanh nghiệp các đơn vị ngoài quốc doanh tham gia đầu tư theo hình thức BOT để chủ động về ngân sách.

Hiệu quả chính sách môi trường và an sinh xã hội chưa cao

Nhiều đại biểu đều cho rằng, chính sách về môi trường và an sinh xã hội của chúng ta còn nhiều vấn đề cần được phân tích kỹ lưỡng, để đạt hiệu quả cao hơn. Trong những mục tiêu chưa đạt nêu trong Báo cáo của Chính phủ thì đa phần là những nội dung về môi trường và an sinh xã hội.

Đại biểu Nguyễn Văn Tuyết (đoàn Yên Bái) cho rằng: Hiện nay những chương trình cho an sinh xã hội, hiệu quả rất thấp. Hiện tại trên cả nước, vùng Tây Bắc là nghèo nhất. Đã có nhiều chương trình đầu tư cho vùng này, nhưng việc thoát nghèo bền vững chưa cao.

Đại biểu Võ Tuấn Nhân (đoàn Quảng Ngãi) giải thích thêm: Chúng ta vẫn đang tập trung quá nhiều cho kinh tế, trong khi đó kinh tế chỉ là một trong ba trụ cột tạo sự phát triển bền vững (kinh tế, xã hội, môi trường). Do vậy, cần cân đối đầu tư cho các mục tiêu sao cho phù hợp. Đến năm 2010 sẽ kết thúc các chương trình mục tiêu quốc gia, nhưng thực tế cho thấy, vấn đề an sinh xã hội chưa được cải thiện nhiều. Trong việc hỗ trợ nghèo, đầu tư còn trùng lặp, chồng chéo, dẫn đến kém hiệu quả.

Chung quan điểm này, đại biểu Phương Thị Thanh (đoàn Bắc Kạn) giải thích thêm: Các chương trình giảm nghèo, nâng cao đời sống người dân được thực hiện nhiều, nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn lớn. Việc phân bổ hỗ trợ trùng lặp và kém hiệu quả khiến người đáng được hưởng thì không nhận được gì, trong khi người chưa đáng được hưởng lại nhận được. Với cơ chế hỗ trợ nghèo như hiện nay, chưa thể giúp hộ nghèo thoát nghèo bền vững.

Các đại biểu Chu Lê Chinh (đoàn Lai Châu), Vi Trọng Lễ (đoàn Phú Thọ) cùng quan điểm cho rằng, cần giám sát chặt những chương trình an sinh xã hội và có những tổng kết rút kinh nghiệm cụ thể để sớm điều chỉnh cũng như đưa ra những giải pháp hữu hiệu, tăng hiệu quả của việc đầu tư cho an sinh xã hội.

Xuân Dũng