Những nẻo xuân Hoa Lư

Những ngày đầu Xuân này, du khách thập phương đang nào nức đổ về Hoa Lư (Ninh Bình) để ngưỡng vọng chùa Bích Động, thành kính trước đền vua Đinh - vua Lê, mê say cảnh non nước hữu tình Tràng An, Tam Cốc... Tôi cũng đã có những ngày Tết thật ấm áp chốn quê nhà và hiểu hơn giá trị nhiều chiều của xuân Hoa Lư…

Mỗi lần về quê tôi lại thấy có sự đổi thay về cảnh quan, diện mạo. Thật bất ngờ khi biết mới đây, con sông Sào Khê (người dân địa phương quen gọi là sông Đồng Ốc), phân gianh giữa xã Ninh Thắng và xã Ninh Tiến (thuộc huyện Hoa Lư), lại chính là đoạn “khởi thuỷ” trong chuyến dời đô lịch sử cách đây gần 1000 năm của vua Lý Công Uẩn. Sông Sào Khê hiện đang được nạo vét, xây kè, bảo tồn cảnh quan với khối lượng đất đào đắp, nạo vét lên tới hơn 99.400 m3. Đây là lộ trình xây dựng cần thiết để thời gian tới du khách có thể lãng du trên những chuyến thuyền vào thăm cố cung, hang động, chùa chiền, làng nghề… trên đất Hoa Lư.

Hoa Lư không chỉ là nơi định đô của ba triều đại Đinh, Tiền Lê và Lý (thời kỳ đầu), mà nay đã trở thành tên một huyện lị hành chính thuộc tỉnh Ninh Bình (trước đây Hoa Lư có tên là huyện Gia Khánh). Ngoài khu vực kinh thành Hoa Lư đặt tại xã Trường Yên, nhiều xã thuộc huyện Hoa Lư ngày nay vẫn còn gắn với những điển tích thời Cố đô Hoa Lư - Cố quốc Đại Cồ Việt. Theo lãnh đạo Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Bình, cùng với việc nạo vét, kè bờ, làm đường dọc tuyến sông Sào Khê - nơi thuyền rồng vua Lý đi qua, các ngành chức năng của tỉnh đang gấp rút triển khai các dự án, công trình trọng điểm chào mừng Đại lễ kỷ niệm 1000 Thăng Long - Hà Nội. Đặc biệt là các dự án: Xây dựng quảng trường và tượng đài Đinh Tiên Hoàng đế; dự án xây dựng quảng trường - sân lễ hội phía trước đền thờ vua Đinh, vua Lê; đầu tư tu bổ, tôn tạo di tích Cố đô Hoa Lư, xây dựng hệ thống giao thông, tường bao, hào nước các cổng chốt, cổng thành… vào khu Cố đô Hoa Lư.

Những ngày đầu xuân Canh Dần, du khách náo nức dồn về Hoa Lư - Ninh Bình du vãn. Vũ Thị Lan Hồng, nhà ở thị trấn Thiên Tôn, huyện Hoa Lư, hiện là sinh viên năm thứ nhất Học viện Tài chính, cho biết: “Xuân năm nay, em cùng khoảng 10 người bạn chọn hướng Bắc xuất hành, thăm chùa Bái Đính và Cố đô Hoa Lư, cầu mong sự may mắn, học hành đỗ đạt…”.

Du lịch đang thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Ninh Bình. Được biết, trong năm 2009, lượng khách đến Ninh Bình đạt cao nhất từ trước đến nay với 2,4 triệu lượt người, tăng 26% so với năm 2008; doanh thu từ du lịch tăng tới 55% so với năm trước.

Đầu xuân mới này, một trong những những dự án nhiều ý nghĩa mà tỉnh Ninh Bình đang tiếp tục triển khai là xây dựng Đài tưởng niệm liệt sĩ tại khu trung tâm hội nghị tỉnh. Dĩ nhiên, không phải cứ có tượng đài mới là sự ghi nhớ công ơn các anh hùng liệt sĩ, mà tri ân đã trở thành đạo lý, là sự thơm thảo tự giác, lặng thầm giữa những người đang sống với người đã khuất.

Cổng thành vào khu Cố đô Hoa Lư đang được xây dựng phục vụ Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội.

Cách đây hơn 20 năm, ở thôn Hành Cung, xã Ninh Thắng, huyện Hoa Lư, có một nhóm bạn chơi rất thân với nhau. Khi học, lao động, lúc chăn trâu, bắt cá… họ luôn bên nhau. Lớn lên, trong nhóm bạn ấy, có một người sau ngày nhập ngũ đã mãi mãi không trở lại, đó là liệt sĩ Bùi Xuân Trường. Anh đã hy sinh tại mặt trận biên giới phía Bắc. Sau khi hài cốt của anh được quy tập về nghĩa trang của xã, những người bạn thời niên thiếu khi xưa vẫn thường xuyên viếng thăm. Đặc biệt, mỗi năm, nhằm đúng đêm mồng 1 Tết, tất cả hội bạn (có người nay đã lên chức ông, bà) cùng hội tụ bên ngôi mộ liệt sĩ Bùi Xuân Trường. Họ mang hương hoa, rót rượu, bóc bánh chưng, bày kẹo, châm thuốc lá đặt lên mộ, rồi tất cả cùng rủ rỉ tâm tình như ngày anh Trường còn sống. Rằng: “Trường ơi! Năm nay thằng Cao Thế Liệu xây được nhà hai tầng, đẹp đẽ, khang trang lắm. Mày mừng cho nó nhé”. Rồi: “Trường vui không, con gái của cậu Thắng Khán đã thi đỗ đại học rồi đấy”. Và “Hè vừa rồi, tất cả nhóm bạn ngày xưa thuê xe ra thăm Hà Nội đấy. Chỉ vắng và thương Trường thôi”. Cứ thế, cứ thế, khúc tâm linh của bạn trai, bạn gái cứ nghèn nghẹn, thầm thì. Có năm trời lạnh, sương ướt đầm vai áo họ mới rời nghĩa trang...

Những năm đầu, người mẹ già của liệt sĩ Bùi Xuân Trường không biết ai đã viếng con mình đúng đêm mồng 1 Tết. Sau này, khi biết chuyện, bà khóc - Thương con và cũng tự hào về con!

Nghĩa tình với người đã khuất, quan tâm tới các gia đình chính sách, hộ nghèo là việc làm thường xuyên của các cấp chính quyền huyện Hoa Lư, nhất là mỗi khi Tết đến xuân về.

Có những nẻo Xuân tìm đến sự tri ân, tình nghĩa

Năm nay, Tết rét đậm, nhưng ngay từ ngày 3 tháng Giêng, nhiều nông dân Hoa Lư đã bất chấp cái lạnh đi “xông đồng”. Anh Đoàn Văn Ngọc, cán bộ xã Ninh Nhất bộc bạch: “Mồng 3 nhiều người ra đồng làm cỏ, cuốc đất lấy may. Mồng 5 nhiều hộ lội cấy lúa. Mồng 6, mồng 7 trời ấm thì cả xã đồng loạt xuống đồng”. Ông Hoàng Văn Nho, Phó chủ nhiệm HTX nông nghiệp xã Ninh Thắng cho biết: Vụ chiêm xuân năm nay toàn xã có 240 ha đất canh tác, tập trung vào các loại giống lúa lai. Đến mồng 7 Tết, toàn xã đã cấy được gần 90%”.

Năm 2010, Ninh Bình phấn đấu sản lượng lương thực có hạt đạt 50 vạn tấn, giá trị sản phẩm đạt 75 triệu đồng/ha đất nông nghiệp. Hoa Lư là huyện trung tâm của Ninh Bình với đầy đủ các thế mạnh về phát triển kinh tế - xã hội, sẽ góp phần vào công cuộc phát triển chung của tỉnh.

Mùa xuân người ra đồng, lộc trải dài nương lúa - Tôi rất rung cảm và hy vọng khi nghe bài hát “Mùa xuân nho nhỏ” của Nhạc sĩ Trần Hoàn về một mùa vàng bội thu trên quê hương Hoa Lư.

Bài và ảnh: Lê Thiết Hùng