Hải Dương là một trong ba địa phương có bệnh nhân tử vong và có một bệnh nhi nhập viện do cúm A (H5N1) kể từ đầu năm 2008 đến nay. Đây cũng là một tỉnh tiếp giáp với Thành phố Hải Phòng, nơi dịch tiêu chảy cấp đang diễn biến phức tạp... Thế nhưng, xem ra việc phòng, chống dịch bệnh nguy hiểm ở đây còn nhiều vấn đề phải bàn. Không chỉ thiếu cán bộ và phương tiện thiết bị phát hiện dịch bệnh mà quan trọng hơn là vấn đề nhận thức của người dân trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, tự phòng bệnh còn rất hạn chế.

Gà ốm... vẫn giết thịt để ăn

Chúng tôi có mặt tại trạm y tế xã Phạm Trấn, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương-nơi đã từng có một bệnh nhân tử vong do nhiễm vi-rút cúm A (H5N1) giữa tháng 2 vừa qua (đó là ông Đỗ Văn San, 41 tuổi ở thôn Quang Bị-người đã ăn thịt gà ốm. Mặc dù đã hơn một tháng sau khi xảy ra sự cố nhưng dường như người dân cũng như cán bộ y tế ở đây vẫn chưa hết bàng hoàng và bất ngờ với dịch bệnh lây từ gà sang người này. Y sĩ Phùng Danh Đam, Trạm trưởng Trạm Y tế xã cho biết: “Thực sự ban đầu chúng tôi khám cho bệnh nhân thấy biểu hiện sốt cao nhưng không nghĩ là do vi-rút cúm A (H5N1)…”.

Thiết bị hỗ trợ điều trị bệnh nhân tiêu chảy cấp tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương được bảo quản cẩn thận sẵn sàng hoạt động khi có dịch bệnh.

Phạm Trấn có gần 5.000 dân. Nghề nghiệp của người dân nơi đây chủ yếu gắn bó với ruộng đồng, việc chăn nuôi gia cầm của các hộ gia đình cũng là nhỏ lẻ, mỗi hộ khoảng vài chục con. Từ đầu năm nay, ở đây đã có hiện tượng gà chết rải rác nhưng không được khai báo và xử lý triệt để. Điều đáng nói là hầu hết số gà chết và gà ốm trong các thôn thì đều được các gia đình giết mổ để ăn, dù cho trước đó, các phương tiện truyền thông đã cảnh báo dịch cúm gia cầm đã xuất hiện nhiều nơi rất nguy hiểm cho tính mạng con người… Không những thế, khi biết tin trong xã có dịch cúm gia cầm, không ít người dân nuôi gà ở đây đã tìm cách bán tháo đàn gà ra địa bàn khác.

Bên cạnh sự chủ quan, thiếu cảnh giác với dịch cúm gia cầm thì việc ăn uống, chế biến thực phẩm mất vệ sinh xảy ra phổ biến trong các vùng nông thôn, nhất là các cửa hàng bán thực phẩm ăn sáng. Mặc dù hiện tại Hải Dương chưa xuất hiện dịch tiêu chảy cấp nhưng với tình trạng mất an toàn vệ sinh thực phẩm thì dịch bệnh có thể quay lại bất kỳ lúc nào. Ông Trần Anh Tuấn, Phó giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng huyện Gia Lộc cho biết, thực tế, người dân chưa có ý thức tự giác phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe cho chính mình. Rất nhiều người chưa có thói quen sử dụng các phương tiện bảo đảm vệ sinh khi chế biến thực phẩm, giết mổ gia súc, gia cầm ngay gần nơi chế biến, nguồn nước dùng cho sinh hoạt hàng ngày chủ yếu là giếng khoan thì chưa được xử lý, có nơi dùng nước sông để nấu nướng… Trong chiến dịch tăng cường kiểm tra công tác an toàn vệ sinh thực phẩm trên địa bàn vừa qua, đoàn kiểm tra của Trung tâm y tế dự phòng huyện đã phát hiện có 11/26 cơ sở vi phạm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Sẵn sàng các phương án khi dịch quay lại

Khi có dịch bệnh xảy ra mới thấu hiểu được sự vất vả gian lao của các cán bộ y tế địa phương, đặc biệt là những người làm công tác dự phòng. Bác sĩ Bùi Đức Long, Giám đốc Bệnh viện đa khoa tỉnh, Phó giám đốc Sở Y tế Hải Dương bày tỏ: Hiện nay, lực lượng cán bộ dự phòng trên địa bàn rất thiếu, nhiều người mới nhận công tác nên kinh nghiệm cũng hạn chế. Đó là những hạn chế rất lớn cho công tác phòng dịch ở tỉnh. Thuốc dự trữ để phòng, chống dịch cũng thiếu, có loại thuốc thì đã hết hạn sử dụng. Trang thiết bị bảo hộ đặc biệt dành cho cán bộ y tế cũng không có. Để phòng, chống dịch bệnh đạt hiệu quả tốt, theo bác sĩ Long thì trước hết phải có đủ nhân lực, đủ thiết bị, thuốc men dự phòng đầy đủ.

Chúng tôi được biết, hiện nay Sở Y tế tỉnh Hải Dương và Bệnh viện đa khoa tỉnh, Trung tâm y tế dự phòng các huyện trên địa bàn đã sẵn sàng các đội phòng, chống dịch bệnh lưu động để sẵn sàng hoạt động nếu dịch quay lại. Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương đã chuẩn bị được 1.400 viên Taminflu, một số trang thiết bị hỗ trợ điều trị chống dịch cúm, máy thở và một khu vực điều trị khoảng 30 đến 40 giường bệnh để tiếp nhận các bệnh nhân đến từ vùng có dịch.

Bác sĩ Trần Anh Tuấn cũng cho biết, hiện nay, huyện Gia Lộc đã sẵn sàng một số phương án chuẩn bị cho công tác phòng dịch, trong đó đã phun thuốc khử trùng cho hơn 370 hộ gia đình, cử cán bộ giám sát kiểm tra chặt chẽ việc sản xuất tưới rau và nuôi gia cầm trên địa bàn, chú ý nhắc nhở người dân cần nâng cao ý thức tự giác để phòng bệnh hơn chữa bệnh. Trong đó, chú ý khâu chế biến thực phẩm bảo đảm an toàn, mua thực phẩm có nguồn gốc, sử dụng nguồn nước, ăn uống hợp vệ sinh và giữ gìn vệ sinh môi trường sạch sẽ… Dự kiến, vào giữa tháng 4 tới, huyện Gia Lộc sẽ triển khai cho người dân trong toàn huyện uống vắc-xin phòng tả. Căn cứ vào nhu cầu của các xã, cán bộ y tế dự phòng sẽ trực tiếp đến từng xã để hướng dẫn để việc uống thuốc phòng bệnh đạt hiệu quả tốt nhất.

Bài và ảnh: MINH THÀNH