QĐND - Chuyện xảy ra đã hơn chục năm về trước, khi tôi đang là học viên năm thứ hai, Trường Sĩ quan Chính trị (nay là Trường Đại học Chính trị), nhưng đến nay tôi vẫn nhớ như in từng chi tiết.
Đó là một buổi thi thử môn Triết học do cán bộ đơn vị tổ chức. Ngày đó, trước khi thi kết thúc một môn học nào đó, cán bộ quản lý đơn vị thường tổ chức thi thử, nhằm rút kinh nghiệm, bồi dưỡng kiến thức, phương pháp trả lời vấn đáp cho học viên, góp phần nâng cao chất lượng kiểm tra kết thúc môn học đó.
Hôm đó, tôi được xếp vào bàn thi số 2, do đồng chí chính trị viên đại đội làm chủ khảo. Câu hỏi tôi bốc thăm được cũng khá đơn giản vì trước đó tôi đã học thuộc nội dung này. Khi trả lời câu hỏi, tôi đọc vanh vách từng nội dung, rồi hài lòng, tự đắc với kết quả bản thân vừa thể hiện. Đồng chí chủ khảo cũng tỏ vẻ hài lòng, rồi chậm rãi hỏi thêm câu hỏi phụ:
- Theo đồng chí, vì sao chúng ta phải nghiên cứu môn Triết học. Hay nói cách khác, Triết học sẽ trang bị cho người học những gì?
Lại tiếp tục “trúng tủ”, tôi nhanh nhảu:
- Dạ, để mỗi người có thế giới quan, phương pháp luận cách mạng, khách quan, khoa học, toàn diện, lịch sử, cụ thể, phát triển!
Không thấy chính trị viên phản ứng gì, tôi chủ động giải thích thêm: “Báo cáo đồng chí, đó là nội dung các thầy giáo triết học giảng trên lớp đấy ạ!”.
Đồng chí chính trị viên chậm rãi đáp:
- Thì tôi có bảo đồng chí trả lời sai đâu, nhưng tôi muốn đồng chí trả lời ngắn hơn, nói đúng bản chất.
Thấy tôi tỏ vẻ lúng túng, chính trị viên ôn tồn:
- Với nội dung trả lời vừa rồi, đồng chí đã đạt 8 điểm. Nếu tiếp tục trả lời đúng câu hỏi phụ này, đồng chí sẽ được điểm 9. Theo đồng chí, sẽ mất bao nhiêu thời gian để có thể di chuyển hết một vòng quanh chiếc bàn thi số 2 này?
Tuy vẫn hình dung được câu hỏi nêu trên không “ăn nhập” gì với nội dung môn học, hoặc cũng có thể là chính trị viên đang đánh đố, nhưng suy nghĩ mãi, tôi vẫn không thể tìm ra được mối liên hệ, không hiểu bản chất câu hỏi... Cuối cùng tôi đáp:
- Theo tôi, câu hỏi này không liên quan gì với môn Triết học. Còn nếu buộc phải trả lời thì tôi nghĩ sẽ mất khoảng 1-2 phút để có thể di chuyển hết một vòng tròn khép kín quanh chiếc bàn thi này!
Chính trị viên vui vẻ khẳng định:
- Đây là một câu hỏi rất triết học. Theo tôi, “thế giới quan, phương pháp luận” là những cụm từ sử dụng trong sách vở, còn trên thực tế nó chính là cách thức nhìn nhận vấn đề, là phương pháp giải quyết vấn đề cụ thể trong cuộc sống. Học triết là để biết cách tư duy, xem xét và giải quyết vấn đề một cách hiệu quả nhất.
Theo chính trị viên, nếu giỏi triết học, hiểu triết học thì việc đầu tiên là tôi phải hỏi lại rằng: Đi một vòng tròn quanh bàn để nhằm mục đích gì? Di chuyển bằng phương tiện gì? Tốc độ di chuyển ra sao? Ai là người thực hiện việc di chuyển? Đường kính vòng tròn di chuyển là bao nhiêu?... Khi suy tính cặn kẽ, chi tiết được những vấn đề đó, nắm chắc các thông số đó, thì việc di chuyển chắc chắn sẽ hợp lý, hiệu quả.
Nghe chính trị viên nói đến đó, tôi bắt đầu hiểu ra bài học mà đồng chí muốn trao gửi. Đúng là việc học thuộc lý thuyết là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải hiểu, nắm chắc bản chất từng vấn đề; phải coi trọng việc học cách vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống. Bài học đó luôn mới trong tôi!
NGUYỄN VŨ HIỆP