Kiên Giang là tỉnh ở miền Tây Nam Bộ có địa bàn chằng chịt kênh rạch và bờ biển dài với nhiều cửa sông. An toàn giao thông đường thủy trên địa bàn này đang đặt ra những bức xúc cần quan tâm.

Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn tỉnh Kiên Giang đã xảy ra 12 vụ tai nạn giao thông đường thủy, làm chết 10 người, bị thương 2 người, thiệt hại về tài sản gần 200 triệu đồng. Số vụ tai nạn giao thông đường thủy ít hơn  so với tai nạn giao thông đường bộ, nhưng hiện đang có chiều hướng gia tăng.

Tình trạng lấn chiếm sông, rạch xây cất nhà lấn chiếm luồng và hành lang bảo vệ luồng, đặt đáy, đăng quầng, gây cản trở cho các phương tiện thủy tham gia giao thông ngày càng gia tăng cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc mất an toàn giao thông trên các tuyến giao thông thủy tăng cao trong thời gian gần đây.

Tình trạng lấn chiếm kênh rạch, thu nhỏ luồng lạch trên sông rất phổ biến ở Kiên Giang.

Ngồi trên chiếc tàu đò mang tên Phước Thành từ thành phố Rạch Giá về huyện An Biên (tỉnh Kiên Giang), suốt dọc tuyến đường sông, đi đến đâu tôi cũng thấy  trên sông có nhiều hàng đáy chắn ngang. Anh Võ Thành Dân, tài công tàu đò Phước Thành bức xúc nói với tôi: “Chú thấy đấy, tàu  đi trên sông mà còn nguy hiểm hơn là ô tô đi trên đường bộ. Dòng sông giờ bị lấn chiếm bởi những miệng đăng, đáy rải khắp nơi. Chạy tàu trên tuyến sông này chúng tôi luôn ở trong tình trạng căng thẳng, sơ ý một chút là tai nạn xảy ra…

Các tuyến sông nhỏ (địa phương trực tiếp quản lí) còn diễn ra nghiêm trọng hơn. Trung tá Trần Mộng Tấn, Chính trị viên Đồn Biên phòng 722 (Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh Kiên Giang) dẫn tôi đi xuống các xã: Tây Yên, Nam Yên, Nam Thái, Nam Thái A, đi đến đâu tôi cũng thấy tầng tầng, lớp lớp những hàng đáy, hàng đăng. Anh Tấn cho biết: Từ nhiều năm qua, đội công tác vận động quần chúng của đồn đã phối hợp cùng với chính quyền địa phương mở nhiều đợt tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức chấp hành Luật Giao thông đường thủy nội địa, tự tháo dỡ, giải tỏa đăng, đáy. Tuy nhiên, tình hình vẫn chưa có chuyển biến tích cực.

Ông Dương Văn Phàn, một hộ dân mưu sinh  bằng nghề đăng đáy trên kênh rạch tại ấp Xẻo Đôi, xã Nam Thái A, tâm sự: Biết việc đặt đăng đáy gây cản trở giao thông là vi phạm pháp luật, nhưng do nhà không có ruộng, nghề nghiệp cũng không có nên tôi mới phải sống bằng nghề này. Phải chi có chút vốn vay của Nhà nước để bà con chúng tôi chuyển nghề làm ăn?

Về tình trạng người dân đặt đăng đáy ở các tuyến kênh rạch trên địa bàn xã, ông Nguyễn Thanh Tình, Phó chủ tịch UBND xã Nam Thái A, cho biết: Hiện tại xã có tới gần 60% số hộ sống dọc tuyến kênh rạch trong xã làm nghề đăng đáy, đặt vó. 

Không chỉ trên địa bàn huyện An Biên mà ở các huyện: An Minh, Gò Quao, Giồng Riềng, Vĩnh Thuận, Tân Hiệp…, tình trạng người dân xây dựng nhà cửa, lấn chiếm luồng lạch,  đặt đăng, đáy, cũng diễn ra rất phổ biến. Đang trong mùa nước lũ, những tuyến sông rạch của tỉnh Kiên Giang mênh mông nước. Bao tai nạn đang rình rập hằng ngày, hằng giờ đối với người và phương tiện thủy tham gia giao thông.

Thượng tá Võ Việt Hùng, Phó trưởng phòng Cảnh sát giao thông đường thủy tỉnh Kiên Giang cho tôi biết: Trên địa bàn tỉnh có 22 tuyến sông quốc gia do Trung ương quản lí, có chiều dài hơn 600km và 230 tuyến sông do địa phương quản lí, dài 2.100km. Cả tỉnh hiện có hơn 90.000 phương tiện thủy  hoạt động trên các tuyến đường thủy nội địa, trong đó phần lớn là các phương tiện dân dụng của người dân; 170 bến đò ngang, trong đó chỉ có 50% được cấp phép đủ điều kiện hoạt động và nhiều bến đò tự phát  hoặc các bến đò chèo, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây tai nạn. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng của địa phương không thể  đình chỉ hết, vì nhu cầu đi lại của người dân là có thực. Để đảm bảo an toàn tính mạng về người và phương tiện thủy cho người tham gia giao thông, thời gian qua, lực lượng công an cùng các ngành chức năng của tỉnh, ngoài việc tổ chức tuyên truyền vận động người dân và chủ phương tiện chấp hành nghiêm Luật Giao thông đường thủy nội địa, đã tăng cường công tác kiểm tra, xử phạt các trường hợp vi phạm. Từ đầu năm đến nay, Phòng Cảnh sát giao thông đường thủy đã phối hợp cùng với Đoạn quản lí đường thủy nội địa của tỉnh kiểm tra được hơn 4.600 phương tiện, lập biên bản xử phạt 2.500 phương tiện vi phạm với số tiền phạt hơn 1,3 tỉ đồng; kiểm tra 120 bến đò ngang, lập biên bản đình chỉ hoạt động 46 bến không đảm bảo an toàn. Trong đó, lỗi vi phạm chủ yếu là người cầm lái không có bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn, phương tiện không đăng kí, đăng kiểm, thiếu phao cứu sinh, đèn, còi…

Mặc dù các cấp, các ngành của tỉnh Kiên Giang đã có nhiều cố gắng trong việc bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến đường thủy nội địa, nhưng tình trạng người dân lấn chiếm hành lang an toàn giao thông thủy vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Theo chúng tôi, ngoài tuyên tuyền vận động nhân dân và các chủ phương tiện thủy chấp hành nghiêm Luật Giao thông đường thủy nội địa, các cấp chính quyền địa phương cần kiên quyết hơn nữa trong việc xử lí các trường hợp vi phạm; tập trung giải tỏa các hộ dân lấn chiếm kênh rạch, đặt đăng đáy, gây cản trở, mất an toàn giao thông.

Bài và ảnh: PHẠM VĂN MẤY