Vườn Quốc gia Xuân Sơn (ảnh congan.com.vn)

Nằm ở địa phận huyện miền núi Thanh Sơn (Phú Thọ), Vườn Quốc gia Xuân Sơn có một vẻ hấp dẫn riêng, lạ với những người ưa thích điền dã và ham khám phá.

Theo Quốc lộ 32, từ Đền Hùng xuôi hướng tây nam tới huyện Thanh Sơn chỉ khoảng 40km; từ đó đi thêm độ 30km là tới cổng vườn quốc gia. Với diện tích khoảng 15.000ha, nơi đây có hệ thống núi đá cao từ 500 đến 1.400m, các hang động kỳ thú cùng nhiều loài chim, thú, thực vật quý hiếm. Ở đây tồn tại một số tập tục có từ xa xưa như ngủ thăm, tục chài - nèm, tắm "tiên" và những nghi lễ cúng tế.

Vào vườn quốc gia, du khách đi qua rừng già nguyên sinh sẽ tới xóm Cỏi. Để lại xe bên dòng suối, đi bộ theo lối mòn và dọc suối, khách sẽ bắt gặp những sinh hoạt thường ngày của người dân. Bốn bề núi đá và cây rừng bao bọc xanh mát. Trong những con suối, người dân địa phương vô tư đùa giỡn, giặt giũ và tắm "tiên". Các ngôi nhà ở đây làm bằng đất, nhỏ, thấp, cũ kỹ. Chủ nhà rất mến khách. Họ mời khách vào nhà và trò chuyện vui vẻ, tự nhiên bằng tiếng Kinh còn ngọng. Khách được mời uống nước chè Shan, ăn bánh bột khoai trộn vừng...

Hệ thống thực vật ở đây cũng có nhiều điều thú vị. Tới 300 loài thực vật có thể làm rau ăn. Trong quá trình bảo tồn và phát triển nguồn động thực vật, các cán bộ khoa học đã phát hiện 2 loại sinh vật quý là chuối bạc hà và cá cóc trong khu vực quản lý. Chuối bạc hà, trên thế giới được gọi là chuối tuyết hay chuối voi, là một loài cây cảnh đẹp, có giá trị. Còn loài cá cóc được phát hiện ở độ cao 1.244m, trong rừng hoa đỗ quyên xen lẫn trúc và trà mi. Theo các chuyên gia, đây là lần đầu tiên Việt Nam phát hiện được loại cá cóc này. Bên cạnh đó còn phải kể đến cây rau sắng-loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam. Người dân trong vùng đang phát triển trồng loại rau này để tạo nên một thương hiệu đặc sản cho vùng.

MINH HẠNH