QĐND - Trận lũ quét lịch sử đã đi qua hơn một tuần nhưng người dân 2 huyện Kỳ Sơn và Tương Dương (Nghệ An) vẫn chưa hết bàng hoàng sửng sốt. Trong phút chốc, hàng trăm gia đình trở thành tay trắng, hiện sống trong cảnh “màn trời, chiếu đất”, hệ thống giao thông bị đứt gãy, sạt lở nghiêm trọng... Hậu quả này phải đến hàng chục năm sau mới có thể khắc phục được.
Nguyên nhân gây ra trận lũ quét này ai cũng biết là do ảnh hưởng của cơn bão số 2 gây mưa lớn ở thượng nguồn, nhưng một phần không nhỏ là do chính con người gây nên. Còn nhớ, vào giữa tháng 10-2010, trong đoạn kết thúc bài phóng sự “Báo động từ bãi khai thác vàng Nậm Mộ” (Báo QĐND Cuối tuần) chúng tôi từng cảnh báo: “Trên đường rời huyện rẻo cao biên giới Kỳ Sơn, từ trên xe khách nhìn xuống, chúng tôi vẫn thấy dòng Nậm Mộ oằn mình bởi tiếng gầm rú của động cơ, bởi hàng trăm chiếc vòi rồng, cuốc thuổng đang ra sức moi ruột. Bất chợt, chúng tôi nhớ tới câu nói của anh bạn cùng đi lúc chia tay: “Khi bị khai thác quá mức chịu đựng, dòng sông sẽ nổi giận và lúc đó hậu quả sẽ khôn lường”. Rất mong chính quyền các cấp của huyện Kỳ Sơn và tỉnh Nghệ An sớm có biện pháp ngăn chặn, đừng để “mất bò mới lo làm chuồng”.
Và rồi dòng sông đã “nổi giận”.
Báo chí đã nhiều lần phản ánh tình trạng khai thác khoáng sản (chủ yếu là vàng sa khoáng) trên địa bàn Kỳ Sơn và Tương Dương và đưa ra lời cảnh báo. Việc khai thác vàng ở đây diễn ra ồ ạt, không có sự kiểm soát, thậm chí không loại trừ khả năng các cấp chính quyền và ban ngành chức năng còn tiếp tay hoặc bao che cho bọn “vàng tặc”. Và trên thực tế, nơi nào xảy ra tình trạng khai thác vàng vô tội vạ, nơi ấy phải hứng chịu hậu quả nặng nề.
Thị trấn Mường Xén, huyện Kỳ Sơn là nơi chịu hậu quả nặng nề nhất của trận lũ quét vừa qua. Dòng Nậm Mộ đã cuốn trôi vô số đồ đạc, nhà cửa và phá hủy gần như toàn bộ 30km tuyến đường quốc lộ 7A từ xã Lưu Kiền (Tương Dương) đi Mường Xén. Ngoài nguyên nhân kể trên, không ít người dân tỏ ra bức xúc khi đề cập đến tuyến đường mới phía tả ngạn. Mấy năm trước, lấy lý do giãn dân tại khu vực Mường Xén và giảm lưu lượng cho tuyến đường từ đây lên Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn, huyện Kỳ Sơn lập dự án mở tuyến đường phía tả ngạn sông Nậm Mộ, từ xã Hữu Kiệm, qua Mường Xén lên xã Tà Cạ (khoảng 10km). Khi dự án được phê duyệt và bắt đầu thi công, người dân nơi đây lên tiếng phản đối, báo chí vào cuộc và đồng loạt lên tiếng cảnh báo nhưng tất cả đều bị bỏ qua. Để mở đường, người ta phải bạt núi, lấp sông làm thu hẹp và biến đổi dòng chảy, tăng nguy cơ xảy ra lũ quét. Điều này được chứng minh trong trận lũ vừa qua.
Bùi Công Kiên