QĐND - Dẫu chỉ là cuộc thi ý tưởng về lĩnh vực bảo vệ môi trường, thế nhưng đó thực sự là những “phát minh” mà ngay cả người lớn cũng phải… giật mình! Có những ý tưởng sẽ trở thành hiện thực. Có những ý tưởng chỉ để thể hiện khát vọng khám phá. Và có cả những ý tưởng hướng đến sự tri ân, thiêng liêng của cõi người…

Em Nguyễn Thành Nam (bên phải) với mô hình “Chú sâu rô-bốt tìm hài cốt” của mình.

Tôi và rất nhiều người có mặt tại Cuộc thi “Ý tưởng trẻ thơ” do Công ty Honda Việt Nam và Vụ Giáo dục Tiểu học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức đã choáng ngợp trước một không gian nhiều màu sắc, với những bức tranh, mô hình vô cùng phong phú, sinh động. Đó là những “phát minh” được tinh lọc từ 115.577 ý tưởng của các em học sinh bậc tiểu học trong cả nước. Mới đầu, ý tưởng được thể hiện bằng tranh vẽ, rồi từ những nét vẽ ngộ nghĩnh trong sáng ấy, số em được lọt vào vòng trong sẽ phải làm thành mô hình có chuyển động với những bánh răng, đường ray, trục đỡ, mạch điện, đèn tín hiệu, âm thanh… Sự thực, ngay cả đối với người lớn việc này có lẽ cũng… quá khó!

Vậy, những “phát minh” ấy là gì?

Này đây là mô hình chuyển động “Cáp treo qua suối” của em học sinh lớp 5 Trần Hậu Nhật (Hà Tĩnh). Em nói, vì thương người dân và các bạn học sinh miền núi mùa mưa lũ đi làm, đi học vất vả, có bạn nhỏ đã bị thiệt mạng trên đường đi học, nên em đã nghĩ ra ý tưởng “Cáp treo qua suối” chạy bằng sức nước, để các bạn qua suối được an toàn, thuận lợi, đồng thời tiết kiệm được nhiên liệu...

Này đây là mô hình “Mũ bảo hiểm của bố” của em Nguyễn Nhật Hoàng (Nam Định) với một ý tưởng rất thực tế và thú vị: Chiếc mũ bảo hiểm ngoài việc tạo không khí trong lành, giúp người điều khiển xe được thoải mái, nó còn có chức năng báo hiệu những vật cản phía trước, cảnh báo những đoạn đường đông người, đường xấu để nhắc nhở mọi người lái xe an toàn và tránh được tai nạn giao thông.

Này đây là ý tưởng hết sức thiết thực qua mô hình “Máy lọc tiếng ồn và không khí ô nhiễm” của em Lê Thị Ngọc Hà (Hà Nội). Chị Nguyễn Thị Nhâm, mẹ của cháu Hà, cho biết: “Gần nhà tôi có một xưởng mộc, suốt ngày gây ra tiếng ồn và bụi gỗ, vì vậy cháu có ý tưởng sẽ chế tạo được chiếc máy để “thu gom” tiếng ồn và bụi bẩn vào đó”.

Tôi đã rất xúc động trước mô hình “Chú sâu rô-bốt tìm hài cốt” của em Nguyễn Thành Nam, học sinh lớp 5, Trường Tiểu học B Xuân Hồng (huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định). Khi được hỏi vì sao có ý tưởng này, Nam hồn nhiên nói: “Cháu xem ti vi, đọc báo thấy còn rất nhiều liệt sĩ chưa tìm được mộ. Vì vậy, cháu muốn chế tạo những chú rô-bốt có thể di chuyển được trên mọi địa hình, để dò tìm và nhận dạng từng khuôn mặt, quê quán những anh hùng liệt sĩ, để các bác, các chú trở về quê hương”. Theo cháu Nam, chú sâu rô-bốt này hoạt động được nhờ lấy năng lượng từ mặt trời và điện năng. Sở dĩ cháu thiết kế theo hình con sâu là để cỗ máy có thể di chuyển dễ dàng, thuận tiện. Chú sâu rô-bốt không phải chui xuống lòng đất mà vẫn có thể tìm được hài cốt một cách chính xác nhờ các con chíp thông minh gắn ở miệng con sâu. Có lẽ ít ai ngờ rằng, ý tưởng sáng tạo mang ý nghĩa tâm linh thiêng liêng ấy lại là của một em bé 11 tuổi, sống ở nông thôn, bố mẹ làm nghề thu mua đồng nát... Anh Nguyễn Văn Hà, bố cháu Nam kể: “Vợ chồng tôi mải làm ăn trên Hà Nội, cháu ở nhà với ông bà nội. Cháu mày mò tự làm mô hình chứ tôi không hề làm hộ. Vợ chồng tôi cũng rất vui và bất ngờ”.

Còn em Bùi Long Phúc (Hà Nội) lại có ý tưởng “Máy tạo nước ngọt”. Phúc tâm sự: “Con đọc bài thơ “Đợi mưa trên đảo Sinh Tồn” của bác Trần Đăng Khoa, thấy các chú bộ đội ở đảo vất vả lắm vì thiếu nước ngọt, nên con nghĩ ra ý tưởng này…”. Được bố mẹ đặt may một bộ quần áo hải quân để trình bày trước ban giám khảo, em học sinh lớp 4 này đã làm mọi người bất ngờ trước lối suy tưởng hết sức lô-gích. Theo Phúc, toàn bộ hoạt động của máy do máy tính điều khiển nhờ năng lượng mặt trời. Khi máy hoạt động, quạt hút không khí vào ống dẫn, tới giàn lạnh. Tại đây, không khí ngưng tụ thành giọt rơi xuống bể chứa, nước chảy ra ngoài theo đường dẫn. Máy sẽ lấy hơi nước từ nước biển. Khi trời mưa, phễu thu nước vào thân máy chạy thẳng tới các bể chứa. Nếu bể đầy sẽ được “ép lạnh” thành các cục nước đá nhỏ để dự trữ...

Đáng chú ý, giải nhất (dành cho lứa tuổi học sinh từ lớp 1 đến lớp 3) với ý tưởng “Rùa máy giải cứu môi trường” của em Nguyễn Mai Hằng (Hà Nội), đã rất có ý nghĩa trong dịp hướng tới Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Theo em, con rùa máy này hoạt động bằng năng lượng gió và mặt trời, không chỉ hoạt động ở hồ Gươm mà còn biết lọc bùn và nước tại tất cả các ao, hồ, sông, suối bị ô nhiễm.

Trong 30 ý tưởng lọt vào vòng chung kết, Ban tổ chức đã trao hai giải nhất, hai giải nhì và hai giải ba. Ngoài tiền thưởng, cả 6 em đoạt giải còn được mời sang tham quan, giao lưu tại Nhật Bản. Theo ông Lê Tiến Thành, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học (Bộ Giáo dục và Đào tạo): “Chúng tôi đánh giá cao về sự độc đáo, sáng tạo trong thiết kế, cách thức sử dụng nguyên liệu cho mô hình và tính lô-gích, sự tự tin trong kỹ năng thuyết trình của các em”.

Khá khen Công ty Honda Việt Nam và Vụ Giáo dục Tiểu học đã tổ chức Cuộc thi “Ý tưởng trẻ thơ”, tạo nên một sân chơi hấp dẫn, bổ ích, đầy tính sáng tạo. Được biết, “Ý tưởng trẻ thơ” đã được tổ chức 9 năm liên tiếp tại Nhật Bản, 6 năm tại Thái Lan và đây là lần thứ ba được tổ chức tại Việt Nam. Cuộc thi đã thu hút được sự chú ý của hàng trăm nghìn học sinh bậc tiểu học cả nước, thực sự góp phần kích thích tư duy sáng tạo cho những chủ nhân tương lai của đất nước.

Bài và ảnh: Hùng Hương